Η σύνδεση του με σοβαρές ασθένειες, μεταξύ των οποίων και κάποιες μορφές καρκίνου, οδήγησε στην απαγόρευση της χρήσης του. Πολλά κτίρια ωστόσο που είχαν κατασκευαστεί τις προηγούμενες δεκαετίες, περιέχουν ακόμα μέρη από αμίαντο, σε πολλές περιπτώσεις αθέατα που αποκαλύπτονται κατά τη διάρκεια τυχαίων επισκευών.

Τι είναι ο αμίαντος

Πρόκειται για ένα φυσικό ορυκτό με ίνες που μπορούν να διαχωρίζονται σε λεπτά, ανθεκτικά νήματα. Εξαιτίας αυτής της ιδιότητας του χρησιμοποιήθηκε ευρέως σε πολλούς κλάδους, αφού οι ίνες του είναι ανθεκτικές στη θερμότητα, τη φωτιά και τις χημικές ουσίες, και δεν είναι καλοί αγωγοί του ηλεκτρισμού. Επίσης, είναι υλικό που πολύ συχνά χρησιμοποιήθηκε για την ενίσχυση τσιμέντου και άλλων οικοδομικών υλικών.

Ωστόσο, εδώ και σχεδόν είκοσι χρόνια έχει ταξινομηθεί από τους αρμόδιους Ευρωπαϊκούς φορείς σαν εξαιρετικά επικίνδυνη ουσία συγκεκριμένα ως καρκινογόνο κατηγορίας 1Α στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1272/2008.
Όπως επισημαίνεται όταν προϊόντα που περιέχουν αμίαντο διαταραχθούν, είναι δυνατή η εισπνοή μικρών ινών, που με την πάροδο του χρόνου μπορεί να οδηγήσει σε ασθένειες όπως η αμιαντίαση, το μεσοθηλίωμα και άλλες μορφές καρκίνου.

Ποιοι είναι οι κίνδυνοι

Η έκθεση στον αμίαντο είναι δυνατόν να συμβεί στον χώρο εργασίας αλλά και σε κτίρια στην κατασκευή των οποίων έχει χρησιμοποιηθεί το υλικό.

Εάν διαταραχθούν τα προϊόντα που περιέχουν αμίαντο, απελευθερώνονται στον αέρα μικροσκοπικές ίνες. Όταν αυτές εισπνέονται, μπορεί να παγιδευτούν στους πνεύμονες και να παραμείνουν εκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Με την πάροδο του χρόνου, αυτές οι ίνες συσσωρεύονται και προκαλούν ουλές και φλεγμονές που επηρεάζουν την αναπνευστική λειτουργία και μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρά προβλήματα υγείας.

Σύμφωνα με τη Διεθνή Υπηρεσία Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC), υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι ο αμίαντος προκαλεί μεσοθηλίωμα (έναν σχετικά σπάνιο καρκίνο των λεπτών μεμβρανών που καλύπτουν το στήθος και την κοιλιά) και καρκίνους του πνεύμονα, του λάρυγγα και των ωοθηκών.
Υπάρχουν περιορισμένες ενδείξεις ότι συνδέεται και με αυξημένους κινδύνους καρκίνου του στομάχου, του φάρυγγα και του παχέος εντέρου.

Η έκθεση στον αμίαντο μπορεί επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο αμιάντωσης. Πρόκειται για μια φλεγμονώδη κατάσταση που επηρεάζει τους πνεύμονες προκαλώντας δύσπνοια, βήχα και μόνιμες βλάβες.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Σχεδόν όλοι μας κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια της ζωής μας θα εκτεθούμε σε αμίαντο καθώς σε χαμηλά επίπεδα εντοπίζεται στον αέρα, στο νερό και στο έδαφος. Εκείνοι που κινδυνεύουν να αναπτύξουν προβλήματα υγείας ωστόσο είναι όσοι εκτίθενται σε αυτόν σε τακτική βάση, πιο συχνά λόγω εργασίας κατά την οποία έρχονται σε συνεχή και απευθείας επαφή με το υλικό.

Οι κίνδυνοι για την υγεία από τις ίνες αμιάντου έχουν αναγνωριστεί σε εργαζομένους που εκτίθενται στο ναυπηγικό εμπόριο, την εξόρυξη και άλεση αμιάντου, την κατασκευή κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων αμιάντου και συναφών προϊόντων, τις εργασίες μόνωσης σε κατασκευές και οικοδομικές κατασκευές.
Εργασίες κατεδάφισης και αφαιρέσεις γυψοσανίδων και αμιάντου επίσης είναι πεδία υψηλού κινδύνου έκθεσης.
Οι μελέτες που αξιολογούν τον κίνδυνο καρκίνου που αντιμετωπίζουν οι μηχανικοί αυτοκινήτων που εκτίθενται στον αμίαντο μέσω της επισκευής των φρένων είναι περιορισμένες, αλλά τα συνολικά στοιχεία δείχνουν ότι δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο έκθεσης.

Πώς εντοπίζονται ασθένειες που σχετίζονται με αμίαντο

Όσοι έχουν εκτεθεί - ή υποψιάζονται ότι έχουν εκτεθεί- σε ίνες αμιάντου στην εργασία, στο περιβάλλον ή στο σπίτι, θα πρέπει να ενημερώνουν το γιατρό τους για το ιστορικό έκθεσής τους ιδίως όταν εμφανίζουν συμπτώματα συμβατά με νόσους που συνδέονται με τον αμίαντο, με δεδομένο ότι τυχόν βλάβες μπορεί να να μην είναι εμφανείς ακόμα και για δεκαετίες μετά την έκθεση.

Αν ανήκετε σε ομάδες υψηλού κινδύνου πιθανής έκθεσης, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να συμβουλευτείτε γιατρό εάν εμφανιστεί κάποιο από τα ακόλουθα συμπτώματα:

• Δύσπνοια, συριγμός ή βραχνάδα
• Επίμονος βήχας που επιδεινώνεται με την πάροδο του χρόνου
• Αίμα στα πτύελα
• Πόνος ή σφίξιμο στο στήθος
• Δυσκολία στην κατάποση
• Πρήξιμο του λαιμού ή του προσώπου
• Απώλεια όρεξης
• Απώλεια βάρους
• Κόπωση ή αναιμία

Η ακτινογραφία θώρακος είναι το πιο κοινό εργαλείο που χρησιμοποιείται για την ανίχνευση ασθενειών που σχετίζονται με τον αμίαντο. Αν και στην συγκεκριμένη απεικονιστική εξέταση δεν ανιχνεύονται ίνες αμιάντου στους πνεύμονες ωστόσο μπορεί να εντοπιστούν πρώιμα σημεία πνευμονικής νόσου.

Μια βιοψία πνεύμονα, η οποία ανιχνεύει μικροσκοπικές ίνες αμιάντου σε κομμάτια πνευμονικού ιστού, είναι η πιο αξιόπιστη εξέταση για επιβεβαίωση της έκθεσης στον αμίαντο. Η βρογχοσκόπηση είναι μια λιγότερο επεμβατική εξέταση η οποία επίσης μπορεί να ανιχνεύσει ίνες αμιάντου.

Πηγές: cancer.gov, ec.europa.eu