Οι περισσότεροι ασθενείς με καρκίνο παγκρέατος διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο, όταν η νόσος έχει ήδη επεκταθεί, ενώ οι διαθέσιμες θεραπείες προσφέρουν συχνά περιορισμένο όφελος επιβίωσης. Παρά τις σημαντικές εξελίξεις στη χημειοθεραπεία τα τελευταία χρόνια, η πρόγνωση των ασθενών με μεταστατικό παγκρεατικό αδενοκαρκίνωμα παραμένει δυσμενής, ιδιαίτερα μετά την αποτυχία της πρώτης γραμμής θεραπείας.
Σε μελέτη η αξιολόγηση του φαρμάκου
Μία νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό The New England Journal of Medicine έρχεται να δημιουργήσει σημαντικές προσδοκίες για το μέλλον της στοχευμένης θεραπείας στον καρκίνο του παγκρέατος. Η μελέτη αξιολόγησε το daraxonrasib (RMC-6236), ένα νέο από του στόματος φάρμακο που στοχεύει τις μεταλλάξεις της οικογένειας RAS, οι οποίες ανιχνεύονται σε περισσότερο από το 90% των παγκρεατικών καρκίνων.
Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι οι μεταλλάξεις του γονιδίου KRAS θεωρούνται εδώ και δεκαετίες βασικός «κινητήρας» της ανάπτυξης του καρκίνου του παγκρέατος.
Παρ’ όλα αυτά, η ανάπτυξη αποτελεσματικών φαρμάκων απέναντι στο RAS θεωρούνταν για πολλά χρόνια σχεδόν αδύνατη. Οι νεότερες μοριακές τεχνολογίες, όμως, έχουν αλλάξει το τοπίο της ογκολογίας. Το daraxonrasib ανήκει σε μια νέα γενιά φαρμάκων που αναστέλλουν την ενεργοποιημένη μορφή της πρωτεΐνης RAS, παρεμβαίνοντας άμεσα στους μοριακούς μηχανισμούς που οδηγούν την ανάπτυξη του όγκου.
Ενθαρρυντικά τα αποτελέσματα
Στη συγκεκριμένη μελέτη συμμετείχαν 168 ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο παγκρέατος και μεταλλάξεις RAS, οι οποίοι είχαν ήδη λάβει προηγούμενη θεραπεία. Η πλειονότητα των ασθενών είχε μεταστατική νόσο, κυρίως στο ήπαρ και στους πνεύμονες.
Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά για μια νόσο με τόσο φτωχή πρόγνωση. Σε ασθενείς που έλαβαν το φάρμακο ως θεραπεία δεύτερης γραμμής και έφεραν μεταλλάξεις RAS G12, το ποσοστό αντικειμενικής ανταπόκρισης έφτασε το 35%, ενώ έλεγχος της νόσου επιτεύχθηκε στο 92% των ασθενών. Επιπλέον, η διάμεση επιβίωση χωρίς πρόοδο της νόσου έφτασε τους 8,5 μήνες και η συνολική επιβίωση τους 13,1 μήνες — αποτελέσματα ιδιαίτερα σημαντικά σε σύγκριση με τα ιστορικά δεδομένα των συμβατικών θεραπειών δεύτερης γραμμής, όπου η συνολική επιβίωση συχνά δεν ξεπερνά τους 5 έως 7 μήνες.
Αξιοσημείωτο είναι ότι ανταποκρίσεις παρατηρήθηκαν σε διαφορετικούς τύπους μεταλλάξεων KRAS, όπως οι KRAS G12D, G12V και G12R, για τις οποίες μέχρι σήμερα δεν υπήρχαν εγκεκριμένες στοχευμένες θεραπευτικές επιλογές. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς οι συγκεκριμένες μεταλλάξεις αποτελούν τις συχνότερες μορφές KRAS στον καρκίνο του παγκρέατος.
Οι ανεπιθύμητες ενέργειες
Όπως συμβαίνει με όλες τις αντικαρκινικές θεραπείες, έτσι και το daraxonrasib συνοδεύτηκε από ανεπιθύμητες ενέργειες. Οι συχνότερες ήταν δερματικό εξάνθημα, διάρροια, ναυτία, στοματίτιδα και κόπωση. Ωστόσο, οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν ήπιες έως μέτριες και αντιμετωπίσιμες με υποστηρικτική αγωγή ή τροποποίηση της δόσης. Σημαντικό είναι επίσης ότι δεν καταγράφηκαν τοξικότητες βαθμού 5, δηλαδή θάνατοι σχετιζόμενοι με τη θεραπεία.
Παρότι πρόκειται για μελέτη πρώιμης φάσης και απαιτούνται μεγαλύτερες τυχαιοποιημένες μελέτες πριν το φάρμακο ενταχθεί στην καθημερινή κλινική πρακτική, τα δεδομένα θεωρούνται ιδιαίτερα ελπιδοφόρα. Ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη διεθνής μελέτη φάσης III που συγκρίνει το daraxonrasib με τη συμβατική χημειοθεραπεία σε ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο παγκρέατος.
Σημαντικό βήμα προόδου
Η μελέτη αυτή αναδεικνύει με σαφή τρόπο τη μετάβαση της σύγχρονης ογκολογίας προς την εξατομικευμένη ιατρική και τη μοριακή στόχευση. Ο καρκίνος του παγκρέατος, που μέχρι σήμερα θεωρούνταν μία από τις πιο ανθεκτικές κακοήθειες στις στοχευμένες θεραπείες, φαίνεται πλέον να εισέρχεται σε μια νέα εποχή θεραπευτικών δυνατοτήτων. Το daraxonrasib δεν αποτελεί ακόμη καθιερωμένη θεραπεία, ωστόσο τα πρώτα δεδομένα δείχνουν ότι η στοχευμένη αναστολή του RAS ίσως αποτελέσει στο μέλλον ένα από τα σημαντικότερα βήματα προόδου στη θεραπεία αυτής της ιδιαίτερα επιθετικής νόσου.
