Ένας ιός που πλήττει συχνά τα παιδιά φαίνεται να είναι ο παράγοντας που προκαλεί την αυτοάνοση νόσο του ερυθηματώδους λύκου.
Σύμφωνα με μια πρωτοποριακή έρευνα, ο ιός Epstein-Barr (EBV), ο οποίος για τους περισσότερους ανθρώπους είναι αβλαβής, μπορεί να προκαλέσει την «εξέγερση» των κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος που στη συνέχεια εξαπολύουν επίθεση στους ιστούς του ίδιου του οργανισμού. Η ομάδα που πραγματοποίησε την έρευνα δήλωσε ότι η ανακάλυψη της αιτίας του λύκου θα μπορούσε να φέρει επανάσταση στις θεραπείες.
«Πιστεύουμε ότι αυτό ισχύει για το 100% των περιπτώσεων λύκου», δήλωσε ο William Robinson, καθηγητής ανοσολογίας και ρευματολογίας στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ και κύριος συγγραφέας της μελέτης. «Πιστεύω ότι αυτό ανοίγει πραγματικά το δρόμο για μια νέα γενιά θεραπειών που θα μπορούν να θεραπεύσουν ριζικά και, ως εκ τούτου, να προσφέρουν οφέλη στους ασθενείς με λύκο».
Ο λύκος είναι μια χρόνια αυτοάνοση πάθηση στην οποία το ανοσοποιητικό σύστημα δημιουργεί αντισώματα που επιτίθενται στους ιστούς του ίδιου του οργανισμού. Οι αιτίες δεν έχουν κατανοηθεί πλήρως και δεν υπάρχει γνωστή θεραπεία για την πάθηση, η οποία μπορεί να προκαλέσει πόνο στις αρθρώσεις και τους μυς, ακραία κόπωση και δερματικά εξανθήματα.
Ο ιός των αυτοάνοσων;
Επιδημιολογικές έρευνες έχουν υποδείξει στο παρελθόν μια σύνδεση μεταξύ του EBV και του λύκου, μια ιδέα που έχει κερδίσει έδαφος μετά από μια πρόσφατη ανακάλυψη που αποδεικνύει τη σύνδεση μεταξύ του EBV και της σκλήρυνσης κατά πλάκας, μιας άλλης αυτοάνοσης διαταραχής. Η τελευταία έρευνα βοηθά να αποκαλυφθεί, σε κυτταρικό επίπεδο, πώς ο EBV φαίνεται να προκαλεί λύκο, προκαλώντας την κατάρρευση του ανοσοποιητικού συστήματος.
«Αυτή η μελέτη λύνει ένα μυστήριο δεκαετιών», δήλωσε ο Shady Younis, ανοσολόγος στο Στάνφορντ και πρώτος συγγραφέας της μελέτης.
Ο EBV είναι συνήθως μια ήπια ασθένεια που προκαλεί πονόλαιμο, πυρετό και αμυγδαλίτιδα. Μέχρι την ενηλικίωση, περίπου 19 στους 20 ανθρώπους μολύνονται και – δεδομένου ότι ο ιός αποθέτει το γενετικό του υλικό στο DNA – φέρουν τον αδρανή ιό στα κύτταρά τους.
«Ο λόγος για τον οποίο αυτό είναι τόσο εκπληκτικό είναι επειδή πρόκειται για έναν κοινό ιό που οι περισσότεροι από εμάς κολλάμε από τον αδελφό ή την αδελφή μας στο τραπέζι της κουζίνας όταν μεγαλώνουμε, ή αν δεν το έχουμε κάνει, τότε όταν φιλάμε κάποιον άλλο ως έφηβοι», δήλωσε ο Robinson. «Πρακτικά, ο μόνος τρόπος για να μην κολλήσουμε τον EBV είναι να ζούμε σε μια φούσκα».
Όταν ο ιός συναντά τα Β κύτταρα
Μεταξύ των τύπων κυττάρων στα οποία ο EBV εγκαθίσταται μόνιμα είναι τα Β κύτταρα, μέρος του ανοσοποιητικού συστήματος. Αυτά τα κύτταρα ειδικεύονται στη σύνδεση με πρωτεΐνες στην επιφάνεια των ιών, γνωστές ως αντιγόνα. Περίπου το 20% των Β κυττάρων έχουν επίσης τη δυνατότητα να συνδέονται με μέρη των κυττάρων του ίδιου του σώματος, αλλά σε υγιή άτομα αυτά τα «αυτοαντιδραστικά» Β κύτταρα παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανενεργά.
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν αρχικά γενετική αλληλούχιση υψηλής ακρίβειας για να ανακαλύψουν διαφορές στον αριθμό και τον τύπο των Β κυττάρων που έχουν μολυνθεί σε 11 ασθενείς με λύκο σε σύγκριση με 10 υγιείς ανθρώπους.
Στην ομάδα ελέγχου, λιγότερα από 1 στα 10.000 Β κύτταρα φιλοξενούσαν τον EBV, σε σύγκριση με περίπου 1 στα 400 κύτταρα στην ομάδα με λύκο – δηλαδή πληθυσμός 25 φορές. 25 φορές μεγαλύτερη. Ο EBV ήταν επίσης πιο πιθανό να βρεθεί σε αυτοαντιδρώντα Β κύτταρα.
Η παρουσία του αδρανούς ιού φάνηκε να θέτει αυτά τα κύτταρα σε μια υπερδραστήρια κατάσταση, στην οποία όχι μόνο στόχευαν αντιγόνα μέσα στο σώμα, αλλά και στρατολογούσαν άλλα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένων των κυτταροκτόνων Τ κυττάρων, για να συμμετάσχουν στην επίθεση.
«Πιστεύουμε ότι αυτή είναι η κρίσιμη ανακάλυψη: ότι ο EBV ... ενεργοποιεί αυτά τα Β κύτταρα για να προκαλέσει την αυτοάνοση αντίδραση που μεσολαβεί στον λύκο», είπε ο Robinson.
Οι άλλοι παράγοντες κινδύνου για λύκο
Υπάρχουν και άλλοι γνωστοί παράγοντες κινδύνου που επηρεάζουν την ευαισθησία ενός ατόμου, πέρα από τον EBV. Για παράδειγμα, ο λύκος επηρεάζει δυσανάλογα τις γυναίκες, κάτι που μπορεί να οφείλεται σε ορμόνες όπως το οιστρογόνο που ενισχύουν τη δραστηριότητα των Β-κυττάρων, εξήγησε ο Robinson. Τα άτομα με αφρικανική ή ασιατική καταγωγή διατρέχουν επίσης μεγαλύτερο κίνδυνο.
Ο καθηγητής Guy Gorochov, καθηγητής ιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης, χαρακτήρισε το έργο «εντυπωσιακό».
«Δεν είναι η τελική μελέτη για τον λύκο, αλλά έχουν κάνει πολλά και έχουν αναπτύξει μια ενδιαφέρουσα ιδέα», είπε.
Εάν επιβεβαιωθούν, τα ευρήματα θα δώσουν ώθηση στις κλινικές δοκιμές για ένα εμβόλιο κατά του EBV, οι οποίες βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη. Υπάρχουν επίσης αρκετές ομάδες που διερευνούν την επαναχρησιμοποίηση θεραπειών κατά του καρκίνου που έχουν σχεδιαστεί για την εξάλειψη των Β-κυττάρων σε σοβαρές περιπτώσεις λύκου.
Τα ευρήματα δημοσιεύονται στο περιοδικό Science Translational Medicine.
