Όμως οι άλλοι τύποι καρκίνου του δέρματος δεν είναι και τόσο... αθώοι -κάθε άλλο. Παγκοσμίως, περισσότεροι άνθρωποι πεθαίνουν πλέον από μη μελανωματικό καρκίνο του δέρματος (NMSC) παρά από μελάνωμα, σύμφωνα με νέα μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου της Νίκαιας στη Γαλλία, οι οποίοι χρησιμοποίησαν στοιχεία ασθενών που συλλέχθηκαν από τον Διεθνή Οργανισμό Έρευνας για τον Καρκίνο (μέρος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας). Έδειξε ότι ενώ το μελάνωμα προκάλεσε 57.000 θανάτους παγκοσμίως το 2020, ο μη μελανωματικός καρκίνος του δέρματος ήταν ακόμη πιο υπεύθυνος, με 63.700 ανθρώπους να χάνουν τη ζωή τους.
Κατά κάποιο τρόπο, η μελέτη ανατρέπει τη συμβατική άποψη σχετικά με το πόσο μεγάλη απειλή για τη ζωή αποτελεί ο μη μελανωματικός καρκίνος του δέρματος. Ο NMSC θεωρείται λιγότερο σοβαρός από άλλους τύπους καρκίνου - σπάνια θανατηφόρος και συχνά παραλείπεται από τις εκθέσεις των εθνικών μητρώων καρκίνου για τον συνολικό αριθμό των καρκίνων. Προσοχή όμως: το «σπάνια θανατηφόρος» δεν σημαίνει αυτόματα και «ποτέ θανατηφόρος», και αν ένας αρκετά μεγάλος αριθμός ανθρώπων αναπτύξει αυτόν τον τύπο καρκίνου, τότε αυτό μπορεί να αθροίσει πολλούς θανάτους, όπως δείχνει η νέα έκθεση.
Η υπεριώδης ακτινοβολία
Το μελάνωμα και το NMSC έχουν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά, καθώς και τα δύο συνδέονται στενά με την έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία (UV) είτε από τον ήλιο είτε από το σολάριουμ. Η υπεριώδης ακτινοβολία είναι σε θέση να παράγει καρκινογόνες μεταλλάξεις που οδηγούν στο σχηματισμό τόσο του μελανώματος όσο και του NMSC.
Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μεγάλη αύξηση της συχνότητας εμφάνισης και των δύο τύπων καρκίνου, καθώς έχουν αλλάξει οι προορισμοί διακοπών των ανθρώπων και η στάση τους απέναντι στο μαύρισμα. Οι περισσότεροι από αυτούς τους καρκίνους εμφανίζονται σε λευκούς ανθρώπους, αλλά και άνθρωποι με πιο σκούρες αποχρώσεις του δέρματος μπορούν επίσης να νοσήσουν από καρκίνο του δέρματος. Δυστυχώς, συχνά δεν διαγιγνώσκεται λόγω έλλειψης ευαισθητοποίησης τόσο των ασθενών όσο και των δερματολόγων.
Το μελάνωμα και το NMSC έχουν ωστόσο κάποιες σημαντικές διαφορές. Ενώ η υπεριώδης ακτινοβολία αποτελεί παράγοντα κινδύνου και για τα δύο, το NMSC συνδέεται περισσότερο με τη χρόνια έκθεση κατά τη διάρκεια της ζωής του ατόμου. Κατά συνέπεια, οι όγκοι εμφανίζονται συχνά στο πρόσωπο και το κεφάλι. Αντίθετα, τα περιστασιακά σοβαρά ηλιακά εγκαύματα συνδέονται στενότερα με το μελάνωμα, ιδίως στον κορμό.
Οι δύο κύριοι τύποι NMSC
Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι NMSC: το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα (BCC) και το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα (SCC). Και τα δύο προκύπτουν από έναν τύπο δερματικών κυττάρων που ονομάζεται κερατινοκύτταρο.
Τα κερατινοκύτταρα είναι ο κύριος τύπος κυττάρων που αποτελούν την επιδερμίδα, την εξωτερική στιβάδα του δέρματός μας. Οι μεταλλάξεις στα κερατινοκύτταρα, που προκαλούνται για παράδειγμα από την έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία, μπορούν να παρακάμψουν τους εσωτερικούς ελέγχους και τις ισορροπίες που συνήθως εμποδίζουν την ανεξέλεγκτη διαίρεση των κυττάρων, με αποτέλεσμα τη δημιουργία όγκου.
Αντίθετα, τα μελανώματα εμφανίζονται ως συνέπεια μεταλλάξεων που ενεργοποιούν τον καρκίνο σε έναν διαφορετικό τύπο δερματικών κυττάρων που ονομάζεται μελανοκύτταρο. Υπάρχουν περίπου δέκα φορές λιγότερα μελανοκύτταρα από τα κερατινοκύτταρα στην επιδερμίδα, αλλά παίζουν σημαντικό ρόλο στην προστασία του δέρματός μας από βλάβες, παράγοντας μελανίνη. Η μελανίνη είναι η χρωστική ουσία που καθορίζει το φυσιολογικό χρώμα του δέρματός μας και η οποία παράγεται σε μεγαλύτερες ποσότητες μετά την έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία, προκαλώντας μαύρισμα.
Πώς επέρχεται ο θάνατος
Οι περισσότεροι θάνατοι από καρκίνο προκαλούνται από δευτερογενείς όγκους που προκύπτουν όταν κύτταρα από τον αρχικό όγκο αποσπώνται και εξαπλώνονται ή κάνουν μετάσταση σε απομακρυσμένες περιοχές του σώματος. Οι καρκίνοι του δέρματος δεν αποτελούν εξαίρεση στον κανόνα. Ωστόσο, η μετάσταση είναι μια πολύ δύσκολη διαδικασία για τα καρκινικά κύτταρα. Πρέπει πρώτα να εισβάλουν στον περιβάλλοντα ιστό, στη συνέχεια να επιβιώσουν από το στρες που προκαλεί η μεταφορά τους μέσω της κυκλοφορίας του αίματος, προτού τελικά μπορέσουν να εγκαταστήσουν μια αποικία σε ένα περιβάλλον που είναι αρκετά διαφορετικό από το δέρμα.
Τα κύτταρα του μελανώματος είναι πολύ πιο αποτελεσματικά στην επίτευξη όλων των βημάτων της μετάστασης από ό,τι τα κύτταρα NMSC. Για παράδειγμα, τα κύτταρα μελανώματος μοιράζονται ορισμένα χαρακτηριστικά με κύτταρα που βρίσκονται στον εγκέφαλο και έτσι μπορούν εύκολα να προσαρμοστούν στον εγκέφαλο ως νέο περιβάλλον, σχηματίζοντας εκεί δευτερογενείς όγκους.
Εάν ισχύει ότι το NMSC είναι πολύ λιγότερο πιθανό να σχηματίσει επικίνδυνους δευτερογενείς όγκους, τότε γιατί προκαλεί περισσότερους θανάτους από το μελάνωμα; Αυτό οφείλεται εν μέρει στους σχετικούς αριθμούς.
Ενώ έχουμε μια αρκετά καλή εικόνα για το πόσοι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο παθαίνουν μελάνωμα κάθε χρόνο, οι αριθμοί για το NMSC είναι πολύ λιγότερο σαφείς. Ωστόσο, γνωρίζουμε ότι η τρέχουσα επίσημη στατιστική των 1,2 εκατομμυρίων περιπτώσεων ετησίως (σε σύγκριση με 325.000 για το μελάνωμα) είναι πιθανόν να αποτελεί σημαντική υποεκτίμηση. Αυτό οφείλεται στις ασυνέπειες στον τρόπο με τον οποίο συλλέγονται και αναφέρονται τα δεδομένα για τις περιπτώσεις NMSC μεταξύ των διαφόρων χωρών.
Αυτά τα κενά στα δεδομένα σημαίνουν ότι είναι αρκετά δύσκολο να αποκτήσουμε μια πλήρη εικόνα των τάσεων στον αριθμό των περιπτώσεων NMSC και του πόσο πιθανό είναι να προκαλέσουν θάνατο. Παρά το κενό αυτό, ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό μέρος της τελευταίας έκθεσης είναι το συμπέρασμά της ότι το πού ζείτε στον κόσμο έχει μεγάλο αντίκτυπο στο πόσο πιθανό είναι να επιβιώσετε από τη διάγνωση NMSC.
Όπως όλοι οι καρκίνοι, όσο νωρίτερα διαγνωστεί και να αντιμετωπιστεί ο NMSC, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες θετικής έκβασης. Μένει να διαπιστωθεί αν η τάση να θεωρείται ο NMSC ως σχετικά αθώα έχει παίξει κάποιο ρόλο σε αυτή την τάση ή αν οφείλεται αποκλειστικά σε άλλους παράγοντες, όπως η εύκολη πρόσβαση στη διάγνωση και τη θεραπεία.
Μια αισιόδοξη άποψη
Ένας άλλος, πιο αισιόδοξος, λόγος για τον οποίο το NMSC ξεπέρασε το μελάνωμα ως αιτία θανάτου από καρκίνο μπορεί να είναι η σημαντική πρόοδος που έχει σημειωθεί στη θεραπεία του μελανώματος τα τελευταία χρόνια.
Για παράδειγμα, μετά από δεκαετίες αύξησης του ετήσιου αριθμού θανάτων από μελάνωμα, το Ηνωμένο Βασίλειο έχει πρόσφατα αλλάξει σελίδα και πλέον πεθαίνουν λιγότεροι άνθρωποι, παρά το γεγονός ότι ο αριθμός των περιπτώσεων συνεχίζει να αυξάνεται. Η τάση αυτή οφείλεται στη διαθεσιμότητα μιας σειράς νέων στοχευμένων θεραπειών για το μελάνωμα που σώζουν καθημερινά ζωές.
Ωστόσο, η πρόληψη είναι πάντα καλύτερη από τη θεραπεία και είναι σαφές ότι πρέπει να γίνουν ακόμη περισσότερα για να αποτραπούν αυτοί οι καρκίνοι από το να εμφανιστούν εξαρχής. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τη διασφάλιση ότι τα μηνύματα προστασίας από τον ήλιο φτάνουν σε όλους όσους διατρέχουν κίνδυνο.
Πηγή: Theconversation.com
