Τελικά όμως, πόσο εύκολο είναι να οριστεί ξεκάθαρα ο όρος «ευτυχία» ώστε να συμπεριληφθεί σε μετρήσιμα μεγέθη αναφορικά με πιθανό αντίκτυπο στους δείκτες υγείας;
Κατά τους ερευνητές, η «ουσιαστική ευτυχία» αφορά πρωτίστως στην αίσθηση ασφάλειας και κοινωνικής σύνδεσης. Οι προσωπικές επιλογές, καθώς και οι αποφάσεις δημόσιας πολιτικής, μπορεί να ενθαρρύνουν ή όχι αυτή την αίσθηση.
Και τελικά, τα πιθανά οφέλη για την υγεία φαίνεται να εμφανίζονται μόνο όταν ο καθένας από εμάς καταφέρει να προσεγγίσει ένα ορισμένο επίπεδο στην επονομαζόμενη από τους επιστήμονες «Κλίμακα Ζωής», ένα είδος ιεράρχησης των προσωπικών επιτευγμάτων και προσδοκιών αλλά του αντίκτυπου που έχουν επάνω μας τα αποτελέσματα επιλογών άλλων.
Μια πρόσφατη παγκόσμια μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Frontiers in Medicine, υποδηλώνει ότι όντως η ευτυχία μπορεί να αποτελέσει μια επιπλέον ασπίδα προστασίας έναντι συνηθισμένων χρόνιων παθήσεων - αλλά μόνο όταν ο καθένας μας φτάσει σε ένα συγκεκριμένο «σημείο καμπής» προσωπικής ευεξίας, καθώς κάτω από αυτό το όριο, η αίσθηση ευτυχίας δεν φαίνεται να κάνει και μεγάλη διαφορά για την υγεία, σύμφωνα με τους ερευνητές.
Διερευνώντας την σχέση μεταξύ ευτυχίας και υγείας
Η ερευνητική ομάδα που ασχολήθηκε με το θέμα, προσπάθησε να σκιαγραφήσει αν η σχέση μεταξύ ευτυχίας και υγείας είναι γραμμική ή αν υπάρχει ένα σημείο καμπής το οποίο σηματοδοτεί τελικά το αν θα υπάρξει θετικός αντίκτυπος ή όχι.
Ως εργαλείο της έρευνας τους χρησιμοποίησαν ένα παγκοσμίως αναγνωρισμένο τρόπο μέτρησης της ικανοποίησης που αισθάνεται κάποιος από τη ζωή του, την «Σκάλα Ζωής». Οι μελετητές, ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να φανταστούν μια σκάλα που ξεκινά από το 0 στο χαμηλότερο σκαλοπάτι της («χειρότερη δυνατή ζωή») και φτάνει ως το 10 στην κορυφή της («καλύτερη δυνατή ζωή») και κατόπιν να τοποθετήσουν τον εαυτό τους στο σκαλοπάτι που αισθάνονται ότι τους αντιπροσωπεύει.
Στην πορεία της μελέτης, συνολικά συγκεντρώθηκαν εθνικοί μέσοι όροι βαθμολογιών από 123 χώρες μεταξύ των ετών 2006-2021, ενώ ταυτόχρονα ελήφθησαν υπόψιν επίσημα στατιστικά στοιχεία υγείας για τους θανάτους από μη μεταδοτικές νόσους (ΜΜΝ) μεταξύ ενηλίκων ηλικίας 30 έως 70 ετών.
Τα ΜΜΝ περιλαμβάνουν καρδιακές παθήσεις, καρκίνο, διαβήτη και χρόνιες αναπνευστικές νόσους — ασθένειες που ευθύνονται για περίπου τα τρία τέταρτα των θανάτων παγκοσμίως, σύμφωνα με εκτιμήσεις που επικαλούνται οι συγγραφείς.
Για να βεβαιωθούν ότι τα αποτελέσματά τους δεν αντανακλούσαν απλώς άλλες επιρροές στην υγεία, οι επιστήμονες συμπεριέλαβαν στην ανάλυσή τους και μια σειρά άλλων παραγόντων: κατανάλωση αλκοόλ, ποσοστά παχυσαρκίας, αστικοποίηση, επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης, δαπάνες για την υγεία, εθνικό εισόδημα και ποιότητα διακυβέρνησης.
Χρησιμοποίησαν δε, ένα εξελιγμένο στατιστικό μοντέλο που ονομάζεται παλινδρόμηση ομαλής μετάβασης πάνελ, το οποίο μπορεί να ανιχνεύσει αλλαγές στις σχέσεις με βάση το επίπεδο μιας βασικής μεταβλητής.
Σε αυτήν την περίπτωση, η βαθμολογία Life Ladder χρησίμευσε ως η «μεταβλητή μετάβασης», επιτρέποντας στην ομάδα να προσδιορίσει εάν ο αντίκτυπος της ευτυχίας μετατοπίστηκε μόλις επιτεύχθηκε μια συγκεκριμένη βαθμολογία.
Άλλοι παράγοντες που διαμορφώνουν τα αποτελέσματα για την υγεία
Η ανάλυση αποκάλυψε ένα σαφές όριο: Η ευτυχία άρχισε να έχει προστατευτική επίδραση στην υγεία μόνο όταν η μέση βαθμολογία Life Ladder μιας χώρας αυξήθηκε πάνω από περίπου 2,7 στα 10.
Κάτω από αυτό το επίπεδο, η «επιπλέον ευτυχία» δεν επηρέαζε σημαντικά τα ποσοστά θνησιμότητας από χρόνιες ασθένειες. Αλλά πάνω από αυτό, κάθε μικρή αύξηση στην ευτυχία συνδέονταν τελικά με μια σταθερή μείωση της θνησιμότητας.
Οι υπόλοιποι παράμετροι που παίζουν ρόλο
Η ευτυχία δεν είναι ωστόσο ο μόνος παράγοντας που φαίνεται ότι επηρεάζει τα αποτελέσματα για την υγεία. Σε όλα τα επίπεδα ευημερίας, τα υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας και κατανάλωσης αλκοόλ συνδέονταν στενά με περισσότερους θανάτους από μη μεταδοτικές ασθένειες.
Η ατμοσφαιρική ρύπανση παίζει επίσης ρόλο, λένε οι μελετητές, ειδικά στις χώρες με χαμηλότερα ποσοστά ευτυχίας.
Η διαβίωση σε αστικό περιβάλλον ωστόσο έδειξε μια ενδιαφέρουσα ανατροπή: σε χώρες κάτω από το «όριο ευτυχίας», η υψηλότερη αστικοποίηση συνδέθηκε με χειρότερα αποτελέσματα στο θέμα των χρόνιων παθήσεων, πιθανώς λόγω αλλαγών στον τρόπο ζωής και περιβαλλοντικού στρες.
Ωστόσο, σε πιο ευτυχισμένες χώρες, η αστικοποίηση συνδέθηκε με καλύτερη υγεία, αντανακλώντας ενδεχομένως καλύτερες υποδομές υγείας και ευκολότερη πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη.
Οι οικονομικοί και πολιτικοί παράγοντες επηρεάζουν επίσης το αποτέλεσμα. Οι δαπάνες για την υγεία αποτυπώνονται, κατά τους ερευνητές, ως συνισταμένη μιας σταθερής μείωσης της θνησιμότητας από μη μεταδοτικά νοσήματα, υποδηλώνοντας ότι οι επενδύσεις στην περίθαλψη και την πρόληψη λειτουργούν ευεργετικά ανεξάρτητα από τα ατομικά επίπεδα ευημερίας των πολιτών.
Η ομάδα ανακάλυψε επίσης ότι η ευτυχία και η υγεία φαίνεται να ενισχύονται αμοιβαία. Υψηλότερα ποσοστά ευτυχίας συσχετίζονται με χαμηλότερη θνησιμότητα η οποία με την σειρά της συνδέεται με μεγαλύτερη αποτύπωση δεικτών ευτυχίας στον ίδιο πληθυσμό, τα επόμενα χρόνια.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτό σημαίνει ότι μόλις η ευημερία ενός πληθυσμού ξεπεράσει το σημείο καμπής, οι βελτιώσεις στην υγεία μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση και την ενίσχυση της ευτυχίας με την πάροδο του χρόνου, γεγονός που με τη σειρά του μπορεί να μειώσει περαιτέρω τους θανάτους από χρόνιες παθήσεις.
Συνολικά, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η ευτυχία μπορεί να λειτουργήσει ως ένα είδος υγειονομικού αγαθού, αλλά μόνο όταν εξασφαλίζονται βασικοί δείκτες ευημερίας του πληθυσμού.
Πώς η ευτυχία θα μπορούσε να διαμορφώσει τη δημόσια υγεία
Πολλοί παράγοντες επηρεάζουν τα αποτελέσματα της σωματικής και ψυχικής υγείας. «Η ουσιαστική ευτυχία πρέπει να περιλαμβάνει, τουλάχιστον, ένα αίσθημα ασφάλειας, κοινωνικής σύνδεσης και την ικανότητα να ικανοποιούνται οι βασικές ανάγκες», εξηγεί η γιατρός Blen Tesfu, MD.
Όπως προσθέτει, και στην κλινική του αποτύπωση, ένα συνεπές αίσθημα ικανοποίησης των πολιτών συνδέεται στενότερα με καλύτερα αποτελέσματα υγείας και χαμηλότερα ποσοστά χρόνιων παθήσεων.
Η Mary Kate Clarkin, εκτελεστική κλινική διευθύντρια της LifeStance Health, σχολιάζοντας την έρευνα επισημαίνει ότι «οι κοινωνικές σχέσεις και η ίδια η κοινότητα είναι κρίσιμα στοιχεία σε έναν ευτυχισμένο και υγιή τρόπο ζωής».
Σε επίπεδο κοινότητας, κοινόχρηστοι δημόσιοι χώροι όπως οι βιβλιοθήκες, και προώθηση συνεργατικών και ασφαλών χώρων εργασίας μπορούν να ενισχύσουν την αίσθηση ευτυχίας των μελών, προσθέτει. Παρόμοια θετική επίδραση έχουν, κατά την άποψη της, και οι χώροι πρασίνου, το αίσθημα δημόσιας ασφάλειας των πολιτών, ακόμα και ένα αξιόπιστο σύστημα δημόσιων μεταφορών, παράγοντες που επηρεάζουν τόσο πολύ την καθημερινότητα του πληθυσμού ώστε να συμβάλουν τελικά αποφασιστικά σε υψηλότερες βαθμολογίες στη Κλίμακα Ζωής.
Σε επίπεδο δημόσιας πολιτικής η Clarkin αναφέρει, επιπλέον, ότι οι χώρες με υψηλή κατάταξη μοιράζονται μερικά κοινά χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένων ισχυρών συστημάτων κοινωνικής προστασίας, όπως η άδεια μετ' αποδοχών για οικογενειακούς λόγους, η οικονομικά προσιτή φροντίδα των παιδιών και η υποστήριξη των ανέργων.
Πηγή: HEALTHLINE.COM
