ΟΟΣΑ: Συστάσεις στα συστήματα υγείας για τις ανάγκες των χρόνιων ασθενών - Τι αναφέρει για την Ελλάδα!

Υγεία

Επείγουσα ανάγκη προσαρμογής των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης ούτως ώστε να ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες του αυξανόμενου αριθμού ατόμων με χρόνιες παθήσεις, διαπιστώνει η πρώτη διεθνής έρευνα του ΟΟΣΑ.

Τρίτη, 25/02/2025 - 17:21

— Photo: UNSPLASH

Παναγιώτης Σπανός

Συγκεκριμένα, η έρευνα Patient-Reported Indicator Surveys (PaRIS) συνέλεξε δεδομένα από περίπου 107 000 ασθενείς ηλικίας 45 ετών και άνω και 1 800 ιατρεία πρωτοβάθμιας περίθαλψης σε 19 χώρες. Στόχος της είναι να ρίξει φως στα αποτελέσματα και τις εμπειρίες των ατόμων που ζουν με χρόνιες παθήσεις, όπως η υπέρταση, η αρθρίτιδα, ο διαβήτης, οι καρδιοπάθεις και ο καρκίνος, οι οποίες αντιμετωπίζονται σε περιβάλλοντα πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης.

Τι δείχνουν οι αριθμοί

Το 82% των χρηστών πρωτοβάθμιας περίθαλψης που συμμετείχαν στην έρευνα PaRIS ζουν με τουλάχιστον μία χρόνια πάθηση, το 52% ζουν με τουλάχιστον δύο παθήσεις και το 27% ζουν με τρεις ή περισσότερες.

Οι περισσότεροι άνθρωποι αναφέρουν θετικές εμπειρίες περίθαλψης και καλύτερα αποτελέσματα υγείας, σε σύγκριση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, στην Ελβετία και στις Ηνωμένες Πολιτείες, εστιάζοντας στον πληθυσμό ηλικίας 65 ετών και άνω στο Medicare. Στην Αυστραλία, την Τσεχία, τη Γαλλία και τη Νορβηγία, οι περισσότεροι άνθρωποι αναφέρουν επίσης θετικές εμπειρίες και αποτελέσματα της περίθαλψης. Χώρες με βαθμολογίες κάτω του μέσου όρου σε περισσότερους από τους μισούς δείκτες είναι η Ελλάδα, η Ισλανδία, η Πορτογαλία, η Ρουμανία και η Ουαλία (Ηνωμένο Βασίλειο).

«Τα άτομα που ζουν με χρόνιες παθήσεις αναφέρουν καλύτερη σωματική υγεία, ψυχική υγεία και ευημερία όταν λαμβάνουν υγειονομική περίθαλψη που επικεντρώνεται στις ανάγκες τους», δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας του ΟΟΣΑ Mathias Cormann. και συμπληρωσε πως η έρευνα «δείχνει επίσης ότι, ενώ οι χώρες που δαπανούν περισσότερα για την υγεία τείνουν να επιτυγχάνουν καλύτερα αποτελέσματα στον τομέα της υγείας, είναι δυνατόν να επιτευχθούν ισχυρές επιδόσεις και με χαμηλότερα επίπεδα δαπανών για την υγεία».

Ανασφαλές το 40% των ασθενών

Η έρευνα PaRIS διαπιστώνει ότι τέσσερις στους δέκα ασθενείς δεν αισθάνονται σίγουροι για τη διαχείριση της υγείας τους- επιπλέον, τέσσερις στους δέκα δεν εμπιστεύονται το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης. Για την επίτευξη καλύτερης υγείας, η υγειονομική περίθαλψη πρέπει να αφιερώνει περισσότερο χρόνο στους ασθενείς. Το 64% των ατόμων που δηλώνουν ότι ο επαγγελματίας πρωτοβάθμιας περίθαλψης αφιερώνει αρκετό χρόνο μαζί τους εμπιστεύονται το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, σε σύγκριση με το 34% των ατόμων που δηλώνουν ότι ο επαγγελματίας πρωτοβάθμιας περίθαλψης δεν αφιερώνει αρκετό χρόνο μαζί τους. Η υγειονομική περίθαλψη πρέπει επίσης να προσαρμόζεται καλύτερα στις ανάγκες των ανθρώπων. Μόνο το ένα τέταρτο των ασθενών αναφέρει ότι έχει εκπονηθεί σχέδιο φροντίδας για αυτούς από τον επαγγελματία υγείας τους.

Η υγειονομική περίθαλψη πρέπει να είναι «απροβλημάτιστη» και αξιόπιστη, αναφέρει η έκθεση. Το 45% των ατόμων που έχουν βιώσει ένα αρνητικό επεισόδιο στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης που θα μπορούσε ενδεχομένως να τους προκαλέσει βλάβη, όπως το να μην έχουν κλείσει ραντεβού όταν έπρεπε ή να λάβουν λανθασμένη ή καθυστερημένη διάγνωση ή θεραπεία, εμπιστεύονται το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, σε σύγκριση με το 70% των ατόμων που δεν έχουν βιώσει ένα τέτοιο αρνητικό επεισόδιο.

Σημαντικά ευρήματα

Άλλα σημαντικά σημεία από την έρευνα PaRIS δείχνουν ότι:

Η ευημερία των ασθενών επιδεινώνεται ραγδαία με τον αριθμό των χρόνιων παθήσεων. Η μέση βαθμολογία ευημερίας (μετρούμενη με βάση το WHO-5, μια κλίμακα από το 0 έως το 100) είναι 14 μονάδες χαμηλότερη μεταξύ των ατόμων με τρεις ή περισσότερες χρόνιες παθήσεις σε σύγκριση με τα άτομα με μία χρόνια πάθηση.
Υπάρχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ των δύο φύλων στις εμπειρίες και τα αποτελέσματα των ασθενών. Από το σύνολο των ατόμων με χρόνιες παθήσεις, το 74% των ανδρών έχουν καλή σωματική υγεία σε σύγκριση με το 65% των γυναικών και το 86% των ανδρών έχουν καλή ψυχική υγεία σε σύγκριση με το 81% των γυναικών. Αυτό επιβεβαιώνει το παράδοξο της υγείας των δύο φύλων: οι γυναίκες τείνουν να ζουν περισσότερο από τους άνδρες, αλλά αναφέρουν χειρότερα αποτελέσματα υγείας. Οι γυναίκες αναφέρουν επίσης ότι έχουν λιγότερη εμπιστοσύνη στην υγειονομική περίθαλψη και έχουν λιγότερες πιθανότητες να βιώσουν καλή ποιότητα περίθαλψης.
Η ψηφιακή τεχνολογία δεν αξιοποιείται πλήρως στην υγειονομική περίθαλψη. Μόνο το 7% των ασθενών με χρόνιες παθήσεις αναφέρουν ότι έχουν χρησιμοποιήσει βίντεο-συμβουλευτική στην πρωτοβάθμια περίθαλψη και το 17% αναφέρουν ότι έχουν πρόσβαση στον ιατρικό φάκελο της πρωτοβάθμιας περίθαλψης μέσω διαδικτύου. Επιπλέον, μόνο το 43% των ασθενών με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο συμφωνεί ότι ο δικτυακός τόπος του παρόχου πρωτοβάθμιας περίθαλψης είναι εύχρηστος.

Η έκθεση αποτελεί έκκληση προς τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης να εμπλέξουν περισσότερο τις απόψεις των ασθενών στη λήψη αποφάσεων. Τα πορίσματά της μπορούν να ενημερώσουν τις εθνικές στρατηγικές υγειονομικής περίθαλψης, να βελτιώσουν την παροχή υπηρεσιών και να υποστηρίξουν τη στροφή προς πιο ολοκληρωμένα και ανθρωποκεντρικά μοντέλα περίθαλψης.

Η περίπτωση της Ελλάδας

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα η έκθεση του ΟΟΣΑ αναφέρει μεταξύ άλλων τα εξής:

Στην Ελλάδα, το 69% των ατόμων με χρόνιες παθήσεις αναφέρουν καλή σωματική υγεία και το 78% καλή ψυχική υγεία. Και οι δύο μετρήσεις είναι κοντά στο μέσο όρο του PaRIS του ΟΟΣΑ.
Στην Ελλάδα, λιγότεροι από δύο στους πέντε (37%) ανθρώπους με χρόνιες παθήσεις αισθάνονται σίγουροι για τη διαχείριση της υγείας τους, ποσοστό που είναι χαμηλότερο από τον μέσο όρο του PaRIS του ΟΟΣΑ (59%) και 55 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο από τη χώρα με τις υψηλότερες επιδόσεις.
Μόνο το 9% των ατόμων με χρόνιες παθήσεις στην Ελλάδα δηλώνουν εμπιστοσύνη στη χρήση πληροφοριών υγείας από το διαδίκτυο, σε σύγκριση με τον μέσο όρο του PaRIS του ΟΟΣΑ που είναι 19% (εύρος 5-34%).
Λιγότερο από το ένα τέταρτο των ατόμων (24%) με δύο ή περισσότερες χρόνιες παθήσεις στην Ελλάδα διαχειρίζονται σε ιατρεία πρωτοβάθμιας περίθαλψης που προσφέρουν παρακολούθηση και τακτικές διαβουλεύσεις διάρκειας άνω των 15 λεπτών- το ποσοστό αυτό είναι περισσότερο από 20 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο σε σύγκριση με τον μέσο όρο 47% του PaRIS του ΟΟΣΑ.
Μόλις το 3% των ατόμων με χρόνιες παθήσεις διαχειρίζονται σε ιατρεία που μπορούν να ανταλλάσσουν ηλεκτρονικά ιατρικούς φακέλους, ποσοστό σημαντικά χαμηλότερο από τον μέσο όρο του 57% του PaRIS του ΟΟΣΑ.
Περίπου το ένα τρίτο (36%) των ατόμων με χρόνιες παθήσεις στην Ελλάδα εμπιστεύονται το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, ποσοστό που είναι πολύ χαμηλότερο από τον μέσο όρο του 62% του PaRIS του ΟΟΣΑ. Ενώ περίπου το 43% των ανδρών στην Ελλάδα έχουν εμπιστοσύνη στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, αυτό ισχύει μόνο για το 31% των γυναικών.