Η Ιρανοβρετανή δημοσιογράφος Κριστιάν Αμανπούρ, μία από τις πιο διάσημες δημοσιογράφους στον κόσμο ανακοίνωσε σε εκπομπή του CNN ότι πάσχει από καρκίνο των ωοθηκών.

«Τις τέσσερις τελευταίες εβδομάδες βίωσα πολλά σκαμπανεβάσματα επειδή, όπως χιλιάδες άλλες γυναίκες σε όλον τον κόσμο, διαγνώστηκα με καρκίνο στις ωοθήκες» ανέφερε χαρακτηριστικά η 63χρονη δημοσιογράφος.

Η ίδια υποβλήθηκε με επιτυχία σε χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση του όγκου και θα ακολουθήσουν «μήνες χημειοθεραπείας». Η ίδια έγινε γνωστή μέσα από την κάλυψη τον πόλεμο του Κόλπου, το 1991, μετά την εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ, λίγους μήνες νωρίτερα.

Καρκίνος ωοθηκών: Η συχνότερη αιτία θανάτου από γυναικολογικό καρκίνο

Ο καρκίνος των ωοθηκών αποτελεί τον δεύτερο πιο συχνό καρκίνο των γυναικών στις αναπτυγμένες χώρες και τη συχνότερη αιτία θανάτου από γυναικολογικό καρκίνο. Παρουσιάζεται περίπου σε 1 στις 70 γυναίκες με μέσο όρο ηλικίας τα 61 χρόνια. Η συχνότητα της νόσου αυξάνεται διαρκώς έως την ηλικία των 80 ετών. Στην Ελλάδα αποτελεί τη δεύτερη σε σειρά συχνότητας κακοήθεια των γεννητικών οργάνων, μετά τον καρκίνο του ενδομητρίου με συχνότητα 12-15 νέες περιπτώσεις /100.000 ετησίωςΠαγκοσμίως υπολογίζονται 250.000 νέες περιπτώσεις κάθε χρόνο, ενώ η συχνότητα κυμαίνεται στις 15 νέες περιπτώσεις ανά 100.000 ετησίως.

Η επιθετικότητα της νόσου προκαλεί θνητότητα μεγαλύτερη απ’ ό,τι οι κακοήθειες τραχήλου και ενδομητρίου μαζί. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση η πιθανότητα για μια γυναίκα να αναπτύξει καρκίνο των ωοθηκών κατά τη διάρκεια της ζωής της κυμαίνεται μεταξύ 0,64% και 1,6%.

Η ηλικία, η λήψη ορμονών, η κληρονομικότητα και η ατοκία αποτελούν παράγοντες κινδύνου αν και η αιτία του καρκίνου της ωοθήκης δεν είναι ακόμα πλήρως κατανοητή. Για παράδειγμα πολλές φορές δεν ανευρίσκεται κανένας από τους ανωτέρω παράγοντες στο ιστορικό της ασθενούς. Ένας παράγοντας κινδύνου μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο αλλά δεν είναι ούτε απαραίτητος ούτε αρκετός για να προκαλέσει τη νόσο.

Ένας «σιωπηλός δολοφόνος» που αργείς να τον καταλάβεις

Ο καρκίνος των ωοθηκών είναι ένας κακοήθης όγκος που προσβάλλει τη μία ή και τις δύο ωοθήκες. Τα πρώτα συμπτώματά του είναι ήπια και εύκολο να τα αγνοήσει μια γυναίκα. Τούτο έχει ως συνέπεια την καθυστερημένη διάγνωση με αποτέλεσμα το 75% των ασθενών να διαγιγνώσκονται σε προχωρημένα στάδια (III και IV). Για τον λόγο αυτό η νόσος έχει ονομαστεί και «σιωπηλός δολοφόνος».

Για τον συγκεκριμένο καρκίνο υπάρχουν δύο τύποι: α) ο επιθηλιακός καρκίνος των ωοθηκών, που είναι ο πιο συχνός και οφείλεται στη μη φυσιολογική ανάπτυξη και αναπαραγωγή των επιθηλιακών κυττάρων που βρίσκονται στην επιφάνεια της ωοθήκης και β) ο μη επιθηλιακός καρκίνος των ωοθηκών, που μπορεί να αναπτυχθεί από τα γεννητικά αναπαραγωγικά κύτταρα ή από τα στρωματικά κύτταρα του συνδετικού ιστού, γύρω από την ωοθήκη.

Τα συχνότερα συμπτώματα

Τα συχνότερα συμπτώματα του καρκίνου των ωοθηκών είναι:

• Η συνεχής αίσθηση φουσκώματος, ακόμα και μετά από ελαφρύ γεύμα
• Το πρήξιμο, η δυσφορία ή ο πόνος στην κοιλιακή χώρα
• Η αιμορραγία εκτός της περιόδου
• Οι διαταραχές περιόδου
• Η συχνοουρία ή η ξαφνική ανάγκη για ούρηση
• Η απώλεια της όρεξης
• Ο πόνος ή η δυσφορία κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής
• Γαστρεντερικά προβλήματα
• Ο πόνος στη μέση
• Η απώλεια βάρους χωρίς να υπάρχει πρόθεση
• Η αίσθηση κόπωσης

Η διάγνωση αρχικά ξεκινάει από απλές και μη επεμβατικές εξετάσεις όπως αιματολογικές εξετάσεις, γυναικολογικό υπερηχογράφημα, μαγνητική τομογραφία, κ.ά. Έπειτα, πραγματοποιείται απλή ιστολογική εξέταση (βιοψία) ή λαπαροσκόπηση.

Ας σημειωθεί ότι ένα καθαρό τεστ Παπανικολάου (το γνωστό τεστ Παπ) δεν σημαίνει ότι οι ωοθήκες της γυναίκας είναι καθαρές από καρκίνο. Το τεστ Παπ χρησιμοποιείται για τη διάγνωση του καρκίνου στον τράχηλο της μήτρας και όχι του καρκίνου των ωοθηκών.

Οι διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές

Για τις ασθενείς στα αρχικά στάδια της νόσου (στάδια I-II), η αντιμετώπιση είναι πάντα χειρουργική. Στα προχωρημένα στάδια (III-IV), ο θεραπευτικός σχεδιασμός εξατομικεύεται για κάθε ασθενή και αποφασίζεται από μία επιστημονική ομάδα ιατρών διαφόρων ειδικοτήτων (Ογκολογικό Συμβούλιο). Ένας έξυπνος συνδυασμός χειρουργείου και χημειοθεραπείας αποτελεί τη βασική θεραπευτική προσέγγιση. Το Ογκολογικό Συμβούλιο, λαμβάνοντας υπ’ όψιν παράγοντες όπως η ηλικία, η γενική κατάσταση της ασθενούς και η έκταση της νόσου, αποφασίζει εάν η ασθενής είναι υποψήφια για πρωτογενή κυτταρομείωση (primary cytoreduction).

Σκοπός της χειρουργικής θεραπείας είναι η εξαίρεση του ή των όγκων των ωοθηκών, της μήτρας – ολική υστερεκτομή με τα εξαρτήματα – και του επιπλόου (τμήμα λίπους μέσα στην κοιλιά – που συχνά φιλοξενεί οζίδια του καρκίνου) – επιπλοεκτομή. Ακόμη απαραίτητη είναι η σταδιοποίηση (αναζήτηση και ανίχνευση ορατών και αόρατων μεταστάσεων στην κοιλιά και στους λεμφαδένες) και η κυτταρομείωση (η αφαίρεση ιδανικά, όλων των μεγάλων και μικρών εστιών καρκίνου).Η σωστή και πλήρης αρχική χειρουργική επέμβαση έχει μεγάλη σημασία για την περαιτέρω εξέλιξη της νόσου.

Με τη χειρουργική θεραπεία και την ιστολογική εξέταση καθορίζεται και το στάδιο της νόσου. Σπάνια ο καρκίνος αφορά μόνο την ωοθήκη (Στάδιο Ι) ή περιορίζεται στο κάτω μέρος της κοιλιάς (πύελος – Στάδιο ΙΙ). Συνήθως, αναπτύσσονται οζίδια ή όγκοι, επιφανειακά, σε όλη την έκταση της κοιλιάς, ή στους λεμφαδένες (Στάδιο ΙΙΙ) ή πιο σπάνια μέσα στα άλλα όργανα (ήπαρ, έντερο, πνεύμονας κλπ – Στάδιο IV).

Η χημειοθεραπεία, συνήθως ενδοφλέβια, ακολουθεί σχεδόν πάντα τη χειρουργική θεραπεία και εξαρτάται από τον ιστολογικό τύπο. Τις περισσότερες φορές γίνονται τουλάχιστον 6 κύκλοι θεραπείας, ανά 3-4 εβδομάδες, με ένα ή συνήθως δύο φάρμακα (παράγωγα της πλατίνας και ταξόλη).

Ακτινοθεραπεία στον καρκίνο των ωοθηκών χρησιμοποιείται λιγότερο συχνά, συνήθως σε υποτροπή της νόσου.