Oι Δευτέρες προκαλούν μακροχρόνιο βιολογικό στρες, ανεξάρτητα από την εργασιακή κατάσταση, με επιπτώσεις στην υγεία της καρδιάς.
Έρευνα με επικεφαλής τον καθηγητή Tarani Chandola από το Τμήμα Κοινωνιολογίας της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Χονγκ Κονγκ (HKU) εντόπισε ένα εντυπωσιακό βιολογικό φαινόμενο: οι ηλικιωμένοι που αισθάνονται άγχος τις Δευτέρες παρουσιάζουν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα ορμονών μακροχρόνιου στρες, έως και δύο μήνες αργότερα.
Αυτό το φαινόμενο της «αγχωτικής Δευτέρας», που παρατηρείται τόσο σε εργαζόμενους όσο και σε συνταξιούχους, υποδηλώνει μια βαθιά ριζωμένη σχέση μεταξύ της έναρξης της εβδομάδας και της δυσλειτουργίας του συστήματος αντίδρασης του οργανισμού στο στρες, ένας γνωστός παράγοντας καρδιαγγειακών παθήσεων.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Affective Disorders, ανέλυσε δεδομένα από περισσότερους από 3.500 ηλικιωμένους που συμμετείχαν στην Αγγλική Διαχρονική Μελέτη για τη Γήρανση (ELSA).
Κύρια ευρήματα
- 23% υψηλότερα επίπεδα κορτιζόλης: Οι ηλικιωμένοι που ανέφεραν άγχος τη Δευτέρα είχαν 23% υψηλότερα επίπεδα κορτιζόλης σε δείγματα μαλλιών (που αντανακλούν τη συσσωρευμένη έκθεση σε διάστημα δύο μηνών) σε σύγκριση με τους συνομήλικούς τους που ένιωθαν άγχος τις άλλες ημέρες.
- Δεν την γλιτώνουν ούτε οι μη εργαζόμενοι: Το φαινόμενο παραμένει και στους συνταξιούχους, αμφισβητώντας την υπόθεση ότι το άγχος στο χώρο εργασίας είναι η μόνη αιτία για το φαινόμενο της Δευτέρας.
- Σύνδεση με τις καρδιαγγειακές παθήσεις: Οι Δευτέρες συνδέονται με 19% αύξηση των καρδιακών προσβολών - η μελέτη αυτή προσδιορίζει τη δυσλειτουργία του άξονα HPA ως πιθανή βιολογική γέφυρα.
- Όχι μόνο υψηλότερα επίπεδα άγχους: Μόνο το 25% του φαινομένου της Δευτέρας οφειλόταν σε αυξημένα συναισθήματα άγχους τις Δευτέρες. Το υπόλοιπο οφειλόταν στην μεγαλύτερη επίδραση του άγχους τις Δευτέρες σε σύγκριση με άλλες ημέρες.
Ο άξονας υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων (HPA) ρυθμίζει τις ορμόνες του στρες, όπως η κορτιζόλη, η οποία, όταν είναι χρόνια αυξημένη, συμβάλλει στην υπέρταση, την αντίσταση στην ινσουλίνη και τη δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
Ενώ προηγούμενες έρευνες είχαν σημειώσει υψηλότερα επίπεδα κορτιζόλης τις καθημερινές σε σύγκριση με τα σαββατοκύριακα, αυτή είναι η πρώτη μελέτη που επισημαίνει τις Δευτέρες ως τόσο σοβαρούς παράγοντες διαταραχής του βιολογικού μηχανισμού. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι κοινωνικοί ρυθμοί - και όχι μόνο οι απαιτήσεις της εργασίας - ενσωματώνονται στην ανθρώπινη φυσιολογία, με μακροχρόνιους κινδύνους.
«Οι Δευτέρες λειτουργούν ως πολιτισμικός «ενισχυτής του στρες», δήλωσε ο καθηγητής Chandola. «Για ορισμένους ηλικιωμένους, η μετάβαση στην εβδομάδα προκαλεί μια βιολογική αλυσιδωτή αντίδραση που διαρκεί για μήνες. Δεν έχει να κάνει με την εργασία, αλλά με το πόσο βαθιά ριζωμένες είναι οι Δευτέρες στη φυσιολογία του στρες μας, ακόμη και μετά το τέλος της επαγγελματικής μας σταδιοδρομίας.
Η μελέτη υπογραμμίζει πώς η «μελαγχολία της Δευτέρας» μπορεί να ενσωματωθεί βιολογικά, με τη χρόνια δυσλειτουργία των ορμονών του στρες να θέτει μακροπρόθεσμους καρδιαγγειακούς κινδύνους. Η αντιμετώπιση του στρες που σχετίζεται με τη Δευτέρα θα μπορούσε να ανοίξει νέους δρόμους για την καταπολέμηση των καρδιακών παθήσεων σε μεγάλες ηλικίες, καταλήγουν οι ειδικοί.
