Οι εφαρμογές κοινωνικών δικτύων όπως το Instagram και το TikTok, που ενθαρρύνουν το scrolling βάσει αλγορίθμων, είναι πιο επιβλαβείς για την ψυχική υγεία από πλατφόρμες όπως το Facebook και το WhatsApp, οι οποίες δίνουν προτεραιότητα στις κοινωνικές σχέσεις, σύμφωνα με μια ετήσια έρευνα για την παγκόσμια ευτυχία.

Η Παγκόσμια Έκθεση Ευτυχίας διαπίστωσε ότι η υπερβολική χρήση των κοινωνικών μέσων προκαλούσε δυστυχία στους νέους σε όλο τον κόσμο, αν και ο αντίκτυπος ήταν χειρότερος στις αγγλόφωνες χώρες και τη Δυτική Ευρώπη.

Η έκθεση, υπό την ηγεσία του Κέντρου Έρευνας Ευημερίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, διαπίστωσε επίσης ότι ο τύπος των κοινωνικών μέσων που χρησιμοποιούνται και η διάρκεια χρήσης είχαν σημαντική επίδραση στην ευημερία των χρηστών.

Μια μελέτη σε 17 χώρες της Λατινικής Αμερικής διαπίστωσε ότι η συχνή χρήση του WhatsApp και του Facebook συσχετίζεται με υψηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή, ενώ η χρήση του X, του Instagram και του TikTok – τα οποία καθορίζονται σε μεγαλύτερο βαθμό από αλγόριθμους και περιεχόμενο influencer – οδηγούσε σε χαμηλότερη ευτυχία και προβλήματα ψυχικής υγείας.

Μια άλλη μελέτη στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική διαπίστωσε επίσης ότι οι εφαρμογές που ήταν πιο παθητικές και οπτικές, συχνά γεμάτες με περιεχόμενο από influencers, ήταν πιο προβληματικές.

«Αυτό δείχνει ότι πρέπει να επαναφέρουμε το κοινωνικό στοιχείο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και να ωθήσουμε τόσο τους παρόχους αυτών των πλατφορμών όσο και τους χρήστες να αξιοποιήσουν αυτά τα εργαλεία για κοινωνικούς σκοπούς και για να συνδεθούν με πραγματικούς ανθρώπους», δήλωσε ο καθηγητής Jan-Emmanuel De Neve, διευθυντής του Κέντρου Έρευνας για την Ευημερία και συντάκτης της έκθεσης.

Η έρευνα έδειξε επίσης ότι η περιορισμένη χρήση των κοινωνικών μέσων για μία ώρα ή λιγότερο την ημέρα οδηγούσε σε υψηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή σε σύγκριση με την πλήρη αποχή από τα κοινωνικά μέσα (εξαιρουμένων των ατόμων που δεν είχαν πρόσβαση στο διαδίκτυο).

«.Η θετική, μέτρια χρήση φαίνεται να είναι η βέλτιστη», δήλωσε ο De Neve. «Ωστόσο, ο μέσος χρόνος χρήσης των κοινωνικών μέσων στα δεδομένα δεν ήταν μία ώρα ή λιγότερο, αλλά περίπου δυόμισι ώρες.»

Ο De Neve ανέφερε ότι αυτά τα ευρήματα είναι ιδιαίτερα σημαντικά μετά την πλήρη απαγόρευση των κοινωνικών μέσων στην Αυστραλία για άτομα κάτω των 16 ετών, η οποία περιλαμβάνει το Facebook, το Instagram, το TikTok και το X, αλλά εξαιρεί εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων όπως το WhatsApp.

«Αυτό είναι πραγματικά κρίσιμο – είναι η μεγαλύτερη δοκιμή μιας πλήρους απαγόρευσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για άτομα κάτω των 16 ετών, και όλες οι άλλες χώρες θα πρέπει πραγματικά να λάβουν υπόψη τα αποτελέσματα και να μην βιαστούν», είπε.

Ο δυτικός κόσμος δεν προσφέρει ευημερία στους νέους

Η έκθεση περιλαμβάνει μια κατάταξη των χωρών ανά επίπεδο ευτυχίας, και το 2026 σηματοδότησε το δεύτερο συνεχόμενο έτος που δεν υπήρχαν αγγλόφωνες χώρες στην πρώτη δεκάδα.

Η Φινλανδία κατέκτησε την πρώτη θέση στον πίνακα ευτυχίας για ένατη συνεχόμενη χρονιά, με το Ηνωμένο Βασίλειο στην 29η θέση (από την 23η πέρυσι), τις ΗΠΑ στην 23η, την Αυστραλία στην 15η και την Ιρλανδία στην 13η.

Η Κόστα Ρίκα κατέλαβε την τέταρτη θέση, ανεβαίνοντας από την 23η το 2023, ενώ χώρες όπως το Κοσσυφοπέδιο (16η), η Σλοβενία (18η) και η Τσεχική Δημοκρατία (20η) ανέβηκαν όλες στην κατάταξη.

Φέτος η Ελλάδα κατατάσσεται στην 85η θέση (από 81η που ήταν το 2025).

Η μελέτη, που δημιουργήθηκε σε συνεργασία με την εταιρεία αναλύσεων Gallup και το δίκτυο λύσεων βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ, διαπίστωσε ότι η ευτυχία των νέων ποικίλλει δραματικά σε όλο τον κόσμο, ακόμη και σε χώρες όπου τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι ευρέως διαδεδομένα.

«Αν κοιτάξετε μια χώρα όπως η Λιθουανία, η ευημερία των νέων είναι πολύ υψηλότερη από ό,τι, ας πούμε, στις ΗΠΑ ή στο Ηνωμένο Βασίλειο, και προφανώς έχουν και αυτοί πρόσβαση σε όλες αυτές τις πλατφόρμες κοινωνικών μέσων», είπε ο De Neve. «Οπότε δεν μπορείτε να επισημάνετε μόνο τα κοινωνικά μέσα, υπάρχουν πάρα πολλά άλλα πράγματα που συμβαίνουν.

Οι νέοι στην Αμερική ή τη Βρετανία θα αναφέρουν ότι ζητήματα όπως η οικονομική προσιτότητα, το άγχος σχετικά με το μέλλον της εργασίας και η απώλεια θέσεων εργασίας μπροστά στα μάτια τους, τους απασχολούν επίσης πολύ».

Πηγή: Guardian