Στη Βουλή βρίσκεται ήδη το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Υγείας με τίτλο για την Προστασία των ανηλίκων από προϊόντα καπνού και αλκοόλ με σοβαρές παρεμβάσεις για τη ρύθμιση μιας αγοράς που έχει άμεση σχέση με τη δημόσια υγεία και συγκεκριμένα με μια πολύ ευαίσθητη πληθυσμιακή ομάδα. Την ίδια ώρα, στην Ευρώπη, δημοσιευμάτα κάνουν λόγο για έλευση φορολογικής καταιγίδας χωρίς προηγούμενο για τσιγάρα, καπνό, πούρα και ηλεκτρονικά τσιγάρα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με την υποστήριξη 15 κρατών-μελών, ανάμεσά τους η Γαλλία και η Ολλανδία, σχεδιάζει ριζική αναθεώρηση της Οδηγίας για τη Φορολόγηση του Καπνού (Tobacco Excise Directive), με προτάσεις ακόμα και για αυξήσεις φόρων που φτάνουν το 1.090% για ορισμένες κατηγορίες προϊόντων!

Στη χώρα μας, στα τέλη Μαίου, ο υπουργός Υγείας είχε θέσει σε δημόσια διαβούλευση το σχέδιο νόμου "Προστασία των ανηλίκων από προϊόντα καπνού και αλκοόλ - Τροποποιήσεις ν. 3730/2008 και 4419/2016 - Ρυθμίσεις για μη καπνικά προϊόντα - Ψηφιακό μητρώο ελέγχου προϊόντων καπνού, αλκοόλ και λοιπών μη καπνικών προϊόντων και άλλες διατάξεις."

Η δημόσια διαβούλευση ολοκληρώθηκε και το προσχέδιο κατατέθηκε στη Βουλή όπου η αρμόδια επιτροπή αναμένεται να πραγματοποιήσει συνεδρίαση την Παρασκευή (27/6).

Μεταξύ άλλων το νομοσχέδιο προβλέπει πως όποιος θέλει να προμηθευτεί οινοπνευματώδη ποτά ή προϊόντα καπνού, πρέπει να αποδεικνύει ότι είναι ενήλικας. Προβλέπει επίσης την καθιέρωση ενός αποτελεσματικού μηχανισμού ελέγχου για την αποτροπή της πρόσβασης των ανηλίκων στα προϊόντα αυτά.

Μάλιστα απαγορεύει την διακίνηση αλκοόλ και προϊόντων καπνού ακόμα και μεταξύ ανηλίκων. Ειδικότερα, το νομοσχέδιο προβλέπει τα εξής:

• Απαγόρευση της πώλησης, προσφοράς και διάθεσης, με οποιονδήποτε τρόπο, των προϊόντων αυτών σε ανηλίκους
• Θέσπιση της υποχρέωσης αναζήτησης στοιχείων ταυτότητας εκ μέρους του πωλητή σε όλα τα σημεία πώλησης,
• Υποχρεωτική αναγγελία στην Ελληνική Αστυνομία ή σε Λιμενική Αρχή των ιδιωτικών εκδηλώσεων, οι οποίες πραγματοποιούνται σε κέντρα διασκέδασης και αμιγή μπαρ, εφόσον σε αυτές συμμετέχουν ανήλικοι, μέσω ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας,
• Καθιέρωση αυστηρών διοικητικών κυρώσεων σε περιπτώσεις παραβάσεων
• Πρόβλεψη ποινικών κυρώσεων σε περιπτώσεις πώλησης, προσφοράς και διάθεσης καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους και από ανηλίκους, καθώς και σε περιπτώσεις εισόδου, παραμονής και απασχόλησής τους σε κέντρα διασκέδασης και αμιγή μπαρ.

Οι ελλείψεις

Στο κατατεθέν νομοσχέδιο συμπεριλαμβάνεται η γνώμη της Οικονομικής & Κοινωνικής Επιτροπής (ΟΚΕ). Σύμφωνα με αυτήν «κρίνεται θετικά ένα σχ/ν που στοχεύει αφενός στον περιορισμό της διαθεσιμότητας και προσβασιμότητας των προϊόντων καπνού, των λοιπών προϊόντων που εξομοιώνονται με αυτά (ηλεκτρονικά τσιγάρα, θερμαινόμενα προϊόντα καπνού κ.λπ.) και των αλκοολούχων ποτών σε άτομα κάτω των δεκαοκτώ ετών, αφετέρου στην αποτροπή της άμεσης και έμμεσης προώθησης των προϊόντων αυτών προς ανηλίκους, με ειδικές ρυθμίσεις αναφορικά με την εμπορική πρακτική, την πώληση, τη διάθεση αλλά και την είσοδο, παραμονή και εργασία τους σε χώρους πώλησης, διάθεσης και κατανάλωσης των προϊόντων αυτών».

Εν τούτοις, η ΟΚΕ επισημαίνει ότι υπάρχουν ορισμένες ελλείψεις. Ενδεικτικά, δεν συμπεριλαμβάνει πρόβλεψη για την πώληση και διάθεση αλκοόλ και καπνού και για έλεγχο της ενηλικότητας:

• Σε όσους κάνουν τηλεφωνικές παραγγελίες
• Σε όσους προμηθεύονται τα προϊόντα αυτά μέσω διαδικτύου ή από ηλεκτρονικές πλατφόρμες παραγγελίας και διανομής προϊόντων

Επίσης, παρά τις αρχικές προθέσεις τελικά δεν εντάχθηκε διάταξη για την απαγόρευση των γεύσεων στα ατμικά και εναλλακτικά προϊόντα.

Φωτιά στα πακέτα – Τι αλλάζει

Σύμφωνα με αποκαλύψεις από το Euractiv, το νέο πλάνο προβλέπει:

• Τσιγάρα: αύξηση του ελάχιστου ειδικού φόρου κατά 139%, από τα 90 ευρώ στα 215 ευρώ ανά 1.000 τεμάχια. Αυτό μεταφράζεται σε αύξηση 2-3 ευρώ ανά πακέτο. Έτσι, πακέτο που σήμερα κοστίζει 4,60 ευρώ, ενδέχεται να φτάσει ή και να ξεπεράσει τα 7 ευρώ.
• Στριφτός καπνός: φορολογικό σοκ +258%, με την τιμή για ένα σακουλάκι 30γρ. να εκτινάσσεται από 1,8 ευρώ σε 6,45 ευρώ.
• Πούρα και πουράκια: εκρηκτική αύξηση 1.090%, με τον φόρο να ανεβαίνει από 12 ευρώ στα 143 ευρώ ανά 1.000 τεμάχια. Ένα πακέτο πουράκια μπορεί να πάει από τα 2 ευρώ στα 3,30-3,50 ευρώ.

Ούτε ο ατμός δεν γλιτώνει

Το σχέδιο των Βρυξελλών δεν αφήνει τίποτα στο απυρόβλητο:

• Θερμαινόμενα προϊόντα: προτείνεται φόρος 108 ευρώ/1.000 τεμάχια ή 155 ευρώ/κιλό, φέρνοντας τις τιμές κοντά στα παραδοσιακά τσιγάρα.
• Ηλεκτρονικά τσιγάρα: εισάγεται κλιμακωτός φόρος με βάση τη νικοτίνη ,0,36€/ml για υγρά άνω των 15mg/ml, 0,12€/ml για χαμηλότερη περιεκτικότητα. Προβλέπεται αύξηση περίπου 1 ευρώ ανά υγρό.
• Νικοτινούχα φακελάκια: προτείνεται ειδικός φόρος 143 ευρώ/κιλό.
• Καπνός ναργιλέ: προτείνεται φόρος 107 ευρώ/κιλό , χαμηλότερος μεν, αλλά η αύξηση θα φανεί στην τιμή.

Ελλάδα: Από τις φθηνότερες... στις ακριβότερες

Η χώρα μας παραμένει σήμερα μία από τις πιο φθηνές για αγορά τσιγάρων, με τιμές 50-70% χαμηλότερες από χώρες όπως η Αγγλία ή η Ολλανδία. Με την εφαρμογή των νέων μέτρων, η διαφορά αυτή εξαφανίζεται.

Το αποτέλεσμα; Η Ελλάδα κινδυνεύει να βρεθεί με παρόμοιες τιμές σε προϊόντα καπνού όπως το Λουξεμβούργο ή η Γερμανία.

Υγεία ή φοροεισπρακτικό τέχνασμα

Επισήμως, η Κομισιόν υποστηρίζει πως το σχέδιο στοχεύει στην ενίσχυση της δημόσιας υγείας. Όμως, η οικονομική πραγματικότητα λέει κάτι άλλο: σύμφωνα με την ετήσια έρευνα της KPMG, το 2024 το λαθρεμπόριο τσιγάρων στην Ευρώπη αυξήθηκε κατακόρυφα, φτάνοντας τα 38,9 δισ. παράνομα τσιγάρα, με απώλειες 14,9 δισ. ευρώ σε κρατικά έσοδα!

Η Ολλανδία, με πρωτεργάτη των αλλαγών τον πρώην ΥΠΟΙΚ και νυν Επίτροπο Βόπκε Χούκστρα, είδε το λαθρεμπόριο να τριπλασιάζεται σε 5 χρόνια, από 6,2% το 2020 σε 17,9% το 2024, με απώλειες 869 εκατ. ευρώ.

Αντίστοιχα, η Γαλλία ,όπου η τιμή πακέτου ξεπερνά τα 10 ευρώ ,κατέγραψε 37,6% λαθρεμπόριο πέρυσι, με ζημιές 9,5 δισ. ευρώ στα ταμεία του κράτους.

Αθήνα... παρατηρητής – αλλά όχι για πολύ

Η ελληνική κυβέρνηση παρακολουθεί τις εξελίξεις, γνωρίζοντας ότι απαιτείται ομοφωνία για να περάσει η πρόταση. Ωστόσο, η πίεση των ισχυρών κρατών είναι έντονη.

Ήδη χώρες όπως η Ιταλία και η Ρουμανία εμφανίζονται επιφυλακτικές, επισημαίνοντας τους κινδύνους για:

• πληθωριστικές πιέσεις
• κλονισμό της ζήτησης
• έκρηξη λαθρεμπορίου

Πηγές: Flash.gr ,Euractiv, Ελληνικό Κοινοβούλιο, Υπουργείο Υγείας, ΑΠΕ