Οι νέες ψυχοδραστικές ουσίες, η πολυχρησία, η αυξανόμενη χρήση κάνναβης από τους νέους, αλλά και οι συμπεριφορικές εξαρτήσεις, όπως ο ψηφιακός εθισμός και ο προβληματικός τζόγος, συνθέτουν ένα ολοένα πιο σύνθετο τοπίο στον τομέα των εξαρτήσεων.
Με αφορμή την 26η Ιουνίου, Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών, ο Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ) αναδεικνύει τις σύγχρονες προκλήσεις και παρουσιάζει τη νέα στρατηγική για την πρόληψη, τη θεραπεία και την κοινωνική επανένταξη.
Σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο πρόεδρος του ΕΟΠΑΕ και Εθνικός Συντονιστής για την Αντιμετώπιση των Εξαρτήσεων, Αθανάσιος Θεοχάρης, υπογραμμίζει ότι η χώρα έχει περάσει πλέον σε ένα ενιαίο σύστημα φροντίδας, με στόχο τη διασφάλιση της θεραπευτικής συνέχειας από την πρόληψη έως την πλήρη επανένταξη.
Νέες ουσίες, νέες προκλήσεις
«Η μεγαλύτερη πρόκληση σήμερα είναι ότι το πεδίο των εξαρτήσεων γίνεται ολοένα και πιο σύνθετο», τονίζει ο κ. Θεοχάρης.
Όπως εξηγεί, οι νέες ψυχοδραστικές ουσίες, όπως οι συνθετικές καθινόνες, τα νιταζένια και τα συνθετικά κανναβινοειδή, αλλά και η ευρεία πολυχρησία ουσιών, δημιουργούν νέα δεδομένα τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι αυξάνονται οι νόμιμες μορφές εξάρτησης, όπως η προβληματική χρήση του διαδικτύου, ο εθισμός στα ψηφιακά μέσα, ο τζόγος και η κατάχρηση αλκοόλ.
Ενιαίο δίκτυο υπηρεσιών σε όλη τη χώρα
Ο πρόεδρος του ΕΟΠΑΕ χαρακτηρίζει κομβικής σημασίας τη μεταρρύθμιση του 2025, με τη δημιουργία του νέου οργανισμού, ο οποίος αντικατέστησε το κατακερματισμένο μοντέλο παροχής υπηρεσιών.
Σήμερα, ο ΕΟΠΑΕ διαθέτει 233 δομές και υπηρεσίες σε όλη τη χώρα, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η δημιουργία ακόμη 41 νέων δομών.
Παράλληλα, το προσωπικό έχει αυξηθεί από 1.786 σε 2.045 εργαζόμενους, ενώ αναπτύσσονται νέες υπηρεσίες για εφήβους, νεαρούς ενήλικες, άτομα με ψηφιακό εθισμό και ανθρώπους που αντιμετωπίζουν προβλήματα τζόγου.
«Για πρώτη φορά διασφαλίζεται η θεραπευτική συνέχεια. Από την πρόληψη και τη μείωση της βλάβης έως τη θεραπεία, την απεξάρτηση και την κοινωνική επανένταξη, κάθε άνθρωπος μπορεί να έχει πρόσβαση στην κατάλληλη υπηρεσία τη στιγμή που τη χρειάζεται», σημειώνει.
Η πρόληψη δεν είναι μόνο ενημέρωση
Αναφερόμενος στους νέους, ο κ. Θεοχάρης υπογραμμίζει ότι οι απλές ενημερωτικές καμπάνιες δεν αρκούν.
«Οι νέοι σήμερα χρειάζονται ουσιαστική ενδυνάμωση, ψυχική ανθεκτικότητα, δεξιότητες ζωής και ένα περιβάλλον που τους προσφέρει προοπτική, ασφάλεια και μέλλον», επισημαίνει.
Στο πλαίσιο αυτό, ο ΕΟΠΑΕ λειτουργεί 75 Κέντρα Πρόληψης και 13 Γραφεία Πρόληψης, υλοποιώντας δράσεις σε σχολεία, οικογένειες και τοπικές κοινωνίες.
Παράλληλα, συμμετέχει στο πρόγραμμα CHAMPS του Γραφείου των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα (UNODC), το οποίο εφαρμόζεται πιλοτικά στην Πάτρα και αναμένεται να επεκταθεί πανελλαδικά.
Μετρήσιμα αποτελέσματα
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει ο πρόεδρος του ΕΟΠΑΕ, μόνο τον Μάιο του 2026:
- περισσότεροι από 6.700 άνθρωποι έλαβαν φαρμακευτική αντιμετώπιση της εξάρτησης,
- πάνω από 2.500 άτομα συμμετείχαν σε προγράμματα απεξάρτησης,
- περισσότεροι από 2.000 πολίτες υποστηρίχθηκαν από υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας και συμβουλευτικής,
- ενώ εκατοντάδες συμμετείχαν σε προγράμματα κοινωνικής επανένταξης.
Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις υπηρεσίες Μείωσης της Βλάβης.
Το 2025 οι κινητές μονάδες του ΕΟΠΑΕ πραγματοποίησαν περισσότερες από 67.000 επαφές με περίπου 6.000 ωφελούμενους, διανέμοντας περισσότερες από 1,15 εκατομμύρια σύριγγες ασφαλούς χρήσης, ξεπερνώντας τον σχετικό στόχο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Επιπλέον, στους Χώρους Εποπτευόμενης Χρήσης σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 61.000 επισκέψεις, ενώ 540 άτομα παραπέμφθηκαν από τις υπηρεσίες μείωσης της βλάβης σε θεραπευτικά προγράμματα.
Επένδυση στην έγκαιρη προειδοποίηση
Ο ΕΟΠΑΕ επενδύει επίσης στην παρακολούθηση των νέων ουσιών που εμφανίζονται στην αγορά.
Όπως αναφέρει ο κ. Θεοχάρης, ο οργανισμός συμμετέχει στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα ESCAPE για την ανάλυση χρησιμοποιημένων συριγγών, αναπτύσσει συστήματα Έγκαιρης Προειδοποίησης για Νέες Ψυχοδραστικές Ουσίες, ενώ αξιοποιεί υπηρεσίες Drug Checking στους Χώρους Εποπτευόμενης Χρήσης για τον εντοπισμό επικίνδυνων ουσιών.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη διάθεση της ναλοξόνης, του φαρμάκου που αναστρέφει την υπερδοσολογία από οπιοειδή.
«Συνολικά έχουν σωθεί 644 ανθρώπινες ζωές με χορήγηση ναλοξόνης από το Δίκτυο Άμεσης Πρόσβασης του ΕΟΠΑΕ», σημειώνει.
«Κανείς δεν είναι μόνος»
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών, ο πρόεδρος του ΕΟΠΑΕ απευθύνει μήνυμα προς τις οικογένειες και τους νέους.
«Το βασικό μήνυμα είναι ότι κανείς δεν είναι μόνος. Η εξάρτηση είναι ένα σύνθετο βιοψυχοκοινωνικό φαινόμενο που μπορεί να αντιμετωπιστεί όταν υπάρχει έγκαιρη παρέμβαση, υποστήριξη και πρόσβαση στις κατάλληλες υπηρεσίες», τονίζει.
Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι η αναζήτηση βοήθειας αποτελεί «πράξη δύναμης και ευθύνης», ενώ καλεί την κοινωνία να εγκαταλείψει το στίγμα που συνοδεύει τα εξαρτημένα άτομα.
Απευθυνόμενος στους νέους, καταλήγει: «Τα ναρκωτικά και οι εξαρτήσεις δεν είναι η λύση ούτε μία διέξοδος. Είμαστε εδώ για να τους ακούσουμε και να τους στηρίξουμε.»
