Ο ελληνικός φαρμακευτικός κλάδος ολοκληρώνει μέσα στους επόμενους μήνες συνολικές επενδύσεις άνω των 420 εκατ. ευρώ σε παραγωγικές εγκαταστάσεις και έρευνα για την ανάπτυξη νέων φαρμάκων. Σημαντικό μέρος αυτών – περίπου 46% – καλύπτεται μέσω του θεσμού του επενδυτικού clawback, που επιτρέπει τον συμψηφισμό μέρους των υποχρεωτικών επιστροφών των φαρμακευτικών εταιρειών με δαπάνες επενδύσεων. Οι εν λόγω επενδύσεις εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο συνολικών επενδύσεων στον φαρμακευτικό κλάδο ύψους 2,5 δισ. ευρώ κατά την περίοδο 2019-2023.

Σύμφωνα με στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Καινοτομίας, 39 επενδυτικά προγράμματα υλοποιούνται από 30 φαρμακευτικές επιχειρήσεις, εκ των οποίων οι περισσότερες είναι ελληνικές. Στην έρευνα και ανάπτυξη νέων φαρμάκων συμμετέχουν και 6 πολυεθνικές εταιρείες. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται με 150 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάπτυξης και με 45,5 εκατ. ευρώ από τον Εθνικό Προϋπολογισμό, ενώ από τα συνολικά 423,5 εκατ. ευρώ, τα 195,5 εκατ. συμψηφίζονται με υποχρεώσεις clawback και τα υπόλοιπα 228 εκατ. ευρώ αποτελούν ίδια συμμετοχή των εταιρειών.

Πρόκειται, επί της ουσίας, για την τρίτη φάση του γνωστού και ως «επενδυτικού clawback».

Η γεωγραφική κατανομή των 195 εκατ. ευρώ είναι:

• Λιγότερο Αναπτυγμένες Περιφέρειες: 43,6 εκατ. ευρώ

• Περιφέρειες σε Μετάβαση: 33,1 εκατ. ευρώ

• Περισσότερο Αναπτυγμένες Περιφέρειες: 111 εκατ. ευρώ

• Στερεά Ελλάδα: 7,8 εκατ. ευρώ

Η τρέχουσα φάση αποτελεί την τρίτη του προγράμματος «Μεταρρύθμιση του Συστήματος Clawback και Συμψηφισμός του με Ερευνητικές και Επενδυτικές Δαπάνες», με συνολικά ποσά ύψους 350 εκατ. ευρώ από την έναρξή του πριν πέντε χρόνια.

Οι ελληνικές επιχειρήσεις πρωταγωνιστούν: περίπου το 44% των επενδύσεων αφορά στην έρευνα και ανάπτυξη νέων σκευασμάτων, ενώ το υπόλοιπο στη διεύρυνση παραγωγικής δυναμικότητας. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν μόλις 7 πολυεθνικές, με ποσοστό 16% επί των συνολικών επενδύσεων, κυρίως σε έρευνα. Η Boehringer, γερμανικής ιδιοκτησίας, επενδύει στην παραγωγή, με πάνω από 75% των πωλήσεών της να εξάγονται. Το 80% των 185 εκατ. ευρώ που επενδύονται στην έρευνα προέρχεται από ελληνικές εταιρείες.

Ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ), Θεόδωρος Τρύφων, τόνισε ότι η ελληνική φαρμακοβιομηχανία διαθέτει 51 εργοστάσια και κατέχει το 12% του παραγωγικού δυναμικού γενοσήμων στην Ευρώπη. Το επενδυτικό πλάνο έως το 2028 φτάνει τα 1,8 δισ. ευρώ ίδια συμμετοχή, ενώ συνολικά το πρόγραμμα χρηματοδοτείται και από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους. Ο κ. Τρύφων επισήμανε ότι κάθε ευρώ που επενδύεται στη φαρμακοβιομηχανία επιστρέφει 4,5 φορές στην ελληνική οικονομία.

Παρά τα κίνητρα, οι πολυεθνικές εμφανίζονται επιφυλακτικές, καθώς οι επενδύσεις τους σε κλινικές μελέτες σχεδόν δεν καλύπτονται από το πρόγραμμα συμψηφισμού, ενώ το νομικό πλαίσιο παραμένει περίπλοκο και καθυστερημένο. Η νέα Υπουργική Απόφαση για την προώθηση κλινικών μελετών παραμένει εγκλωβισμένη σε γραφειοκρατικές διαδικασίες πάνω από ένα χρόνο. Το πρόγραμμα πάντως συνεχίζει να υλοποιείται και μετά τη λήξη των χρηματοδοτήσεων από το Ταμείο Ανάκαμψης.