Αρχικά, ο παιδίατρος Γιώργος Τσόλας αντιπρόεδρος της Εταιρείας Συνεχιζόμενης Παιδιατρικής Εκπαίδευσης ανέπτυξε το θέμα παιδί με χωλότητα και ποιά η προσέγγιση του Παιδιάτρου.

Ως χωλότητα ορίζεται οποιαδήποτε παρέκκλιση από τον φυσιολογικό ρυθμικό βηματισμό και αποτελεί συχνά διαγνωστική πρόκληση, η δε αξιολόγησή της δεν είναι πάντα εύκολη. Η επίπτωσή της στα παιδιά είναι άγνωστη, καθώς οι επιδημιολογικές μελέτες είναι περιορισμένες. Σε μία από αυτές, τα παιδιά με οξεία χωλότητα αντιπροσώπευαν ποσοστό μικρότερο του 2% των επειγόντων περιστατικών που προσέρχονταν στην εφημερία.

Το τραύμα είναι η συχνότερη αιτία χωλότητας, ενώ η παροδική υμενίτιδα η πιο κοινή διάγνωση. Η συνηθέστερη ανατομική θέση χωλότητας αλλά και η πλέον προβληματική είναι το ισχίο.

Ωστόσο, η χωλότητα δεν είναι διάγνωση, αλλά σύμπτωμα που παραπέμπει σε ποικίλα αίτια, από τα πιο απλά (στενά παπούτσια) μέχρι τα πιο σπάνια που μπορεί να σχετίζονται με σοβαρή νοσηρότητα και θνησιμότητα.

Διερεύνηση από μικρή ηλικία

Όλα τα παιδιά με χωλότητα χρειάζονται διερεύνηση, αλλά αυτά που απαιτούν επείγουσα διερεύνηση είναι τα πολύ μικρά- αυτά που είναι μικρότερα των 3 ετών-, αυτά που έχουν υψηλό πυρετό ή / και περιορισμένες, επώδυνες κινήσεις του ισχίου και αυτά που δεν περπατούν.

Πολλά και ποικίλα είναι τα αίτια της χωλότητας, γι’ αυτό και υπάρχουν πολλές ταξινομήσεις που βοηθούν στη διαγνωστική διαδικασία. Η πρώτη από αυτές διακρίνει την επώδυνη χωλότητα που είναι και η πλέον συχνή από την ανώδυνη. Η επώδυνη χωλότητα μπορεί να προέρχεται από τα οστά, τις αρθρώσεις, την κοιλιά ή τα μαλακά μόρια και είναι τραυματικής, λοιμώδους, φλεγμονώδους ή νεοπλασματικής προελεύσεως. Η μη επώδυνη χωλότητα σχετίζεται με μυοσκελετικές δυσπλασίες, νευρολογικές παθήσεις είτε του κεντρικού είτε του περιφερικού νευρικού συστήματος και νευρομυϊκά νοσήματα.

Επόμενη ταξινόμηση είναι αυτή που αφορά στην επώδυνη χωλότητα ανάλογα με το αίτιο. Συχνότερο αίτιο είναι η κάκωση, όμως πρέπει να αποκλείσουμε λοίμωξη, κακοήθεια καθώς και καταστάσεις που χαρακτηρίζονται από άσηπτη φλεγμονή.

Όσον αφορά στην εντόπιση, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται η αξιολόγηση της κοιλιάς, καθότι κλινικές οντότητες με εντόπιση στην περιοχή της κοιλιάς, όπως οξεία σκωληκοειδίτιδα, νευροβλάστωμα, απόστημα λαγονοψοΐτη, συστροφή όρχεως και βουβωνοκήλη ενδέχεται να προβάλλουν με χωλότητα.

Τέλος, δεν πρέπει να μας διαφεύγει η ηλικία του αρρώστου στην αναζήτηση του αιτίου της χωλότητας, διότι αν εξαιρέσουμε τις λοιμώξεις, αρκετές από τις άλλες παθολογικές οντότητες εκφράζονται συχνότερα σε ορισμένες ηλικίες. Έτσι σε νήπια μέχρι 3 ετών συχνότερα αίτια είναι το κάταγμα, η αναπτυξιακή δυσπλασία του ισχίου και το νευροβλάστωμα. Σε παιδιά ηλικίας 3-10 ετών συναντώνται κυρίως η παροδική υμενίτιδα του ισχίου, η νόσος Legg-Calve-Perthes, η οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία και η νεανική ιδιοπαθής αρθρίτιδα. Στα μεγαλύτερα παιδιά αναζητούνται περισσότερο η επιφυσιολίσθηση της κεφαλής του μηριαίου, πρωτοπαθείς οστικοί όγκοι, η νόσος Osgood-Schlatter και η αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα.

Λειτουργική μειονεκτικότητα

Προς το παρόν δεν υπάρχουν επίσημες κατευθυντήριες οδηγίες για τη διαχείριση παιδιού με χωλότητα. Αναμφίβολα θα πρέπει να υπάρχει συνεργασία μεταξύ των παιδιάτρων και των ορθοπεδικών, που θα βοηθήσει στην έγκαιρη ανίχνευση καταστάσεων, που μπορεί να οδηγήσουν σε λειτουργική μειονεκτικότητα, καθώς και στον αποκλεισμό σοβαρών, απειλητικών για τη ζωή καταστάσεων.

Σε παιδιά που αποτυγχάνουν να βελτιωθούν και εγκαθιστούν επιμένουσα χωλότητα, πρέπει να αποφεύγεται οποιαδήποτε αδικαιολόγητη καθυστέρηση και να ακολουθεί παραπομπή σε άλλες υποειδικότητες, όπως Παιδιατρική Ρευματολογία, Ογκολογία και άλλες.

Τέλος, είναι σημαντικό να τονιστούν κάποιες κοινές παγίδες που πρέπει να αποφεύγονται σε ένα παιδί με χωλότητα.

Παγίδες που μπορούν να οδηγήσουν σε εσφαλμένη εκτίμηση και πρέπει να αποφεύγονται είναι οι εξής:

• Η χωλότητα δεν οφείλεται πάντα σε τραύμα
• Τα «άλγη αύξησης» δεν εκφράζονται ποτέ με χωλότητα
• Το επώδυνο ισχίο μπορεί να προβάλλει με αντανάκλαση του πόνου στο γόνατο
• Η χωλότητα μπορεί να οφείλεται σε παθολογία της κοιλιάς
• Η ανεξήγητη χωλότητα πρέπει να διερευνάται επισταμένως και ποτέ να μην φεύγει ο ασθενής χωρίς διάγνωση
• Τα τυπικά ευρήματα οστεομυελίτιδας είναι απόντα σε βρέφη και ανοσοκατεσταλμένα παιδιά
• Το αρθρικό υγρό μπορεί να είναι στείρο σε ατελώς θεραπευθείσα σηπτική αρθρίτιδα
• Η γενική αίματος συχνά είναι φυσιολογική σε αρχόμενη κακοήθεια
• Οι ακτινογραφίες συνήθως είναι φυσιολογικές σε παιδιά με αρχόμενη οστεομυελίτιδα
• Οι δείκτες φλεγμονής είναι συχνά φυσιολογικοί σε παιδιά με νεανική ιδιοπαθή αρθρίτιδα
• Τα θετικά αντιπυρηνικά αντισώματα και ο θετικός ρευματοειδής παράγων δεν οφείλονται πάντα σε ρευματικό νόσημα
• Ο ρευματοειδής παράγων είναι συνήθως αρνητικός σε παιδιά με νεανική ιδιοπαθή αρθρίτιδα

Το παθολογικό βάδισμα

Στη συνέχεια η ορθοπαιδικός παίδων Χριστίνα Νείλα Διευθύντρια του Παιδο-Ορθοπαιδικού Τμήματος του Παιδιατρικού Κέντρου Αθηνών ανέπτυξε το θέμα του παθολογικού βαδίσματος από την πλευρά του ορθοπαιδικού.

Η χωλότητα αποτελεί συχνή αιτία επίσκεψης στα Παιδιατρικά Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών. Aποτελεί διαγνωστική πρόκληση λόγω του ευρέως φάσματος και σοβαρότητας των πιθανών υποκείμενων αιτιών.

Ως χωλότητα ορίζεται η απόκλιση από το φυσιολογικό πρότυπο βάδισης σε σχέση με την ηλικία του παιδιού. Διαχωρίζεται στην ανταλγική και την μη ανταλγική χωλότητα όπως η βάδιση Trendelenburg.

Στην διαφορική διάγνωση της παιδικής χωλότητα περιλαμβάνονται παθήσεις καλοήθεις και αυτοπεριοριζόμενες όπως η παροδική υμενίτιδα του ισχίου, αλλά και σοβαρές καταστάσεις που απαιτούν άμεση θεραπεία για την πρόληψη της νοσηρότητας και της θνησιμότητας, συμπεριλαμβανομένων κακοηθειών, οστεομυελίτιδας, σηπτικής αρθρίτιδας και ρευματολογικών νόσων.

Συχνά απαιτείται συνεργασία Παιδιάτρου, Ορθοπαιδικού, Νευρολόγου και Ρευματολόγου για την πλήρη διερεύνηση της χωλότητας στα παιδιά.