Η νέα σειρά του Netflix Apple Cider Vinegar αφηγείται την ιστορία της Belle Gibson, η οποία απέκτησε πιστούς οπαδούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καταγράφοντας το ταξίδι της στον καρκίνο στο διαδίκτυο. Το 2015, η Gibson αποκαλύφθηκε ως απάτη. Δεν είχε ποτέ καρκίνο και διαπιστώθηκε ότι δεν έκανε ποτέ τις δωρεές που είχε υποσχεθεί σε φιλανθρωπικά ιδρύματα και άρρωστα παιδιά.
Η σειρά καταγράφει την εκτόξευση της Gibson στην διαδικτυακή φήμη και την επακόλουθη πτώση της, απεικονίζοντας μερικούς από τους ψυχολογικούς παράγοντες που επηρέασαν την απάτη της. Αλλά αυτό το σκάνδαλο φέρνει στο επίκεντρο και το πεδίο δόξας που αποτελεί το διαδίκτυο για απατεώνες όπως η Gibson που επικαλούνται σοβαρά θέματα υγείας για να αποκτήσουν αξιοπιστία και επιρροή στο διαδίκτυο.
Η δεκαετία του 2000 χαρακτηρίστηκε από την «επανάσταση του blogging» - μια αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι παρήγαγαν και κατανάλωναν πληροφορίες. Τα ιστολόγια έδωσαν τη δυνατότητα στους δημιουργούς περιεχομένου να μοιράζονται δημόσια τη ζωή και τις εμπειρίες τους και να επικοινωνούν άμεσα με τους αναγνώστες τους. Δημιουργήθηκαν εξειδικευμένες κοινότητες γύρω από κοινά ενδιαφέροντα που κυμαίνονταν από την υγεία έως την ερωτική ζωή.
Η Gibson εκμεταλλεύτηκε αυτή την τάση, δημιουργώντας ένα ιστολόγιο με τίτλο The Whole Pantry, όπου κατέγραφε την υποτιθέμενη μάχη της με μια σπάνια μορφή καρκίνου του εγκεφάλου σε τελικό στάδιο. Ισχυρίστηκε στο ιστολόγιό της ότι αποφάσισε να απορρίψει τις συμβατικές θεραπείες για τον καρκίνο.
Συγκεκριμένα, υποστήριξε ότι βρήκε το ψυχικό απόθεμα να θεραπεύσει τον εαυτό της με φυσικό τρόπο μέσω της διατροφής, της αποφασιστικότητας και της αγάπης - καθώς και της εναλλακτικής ιατρικής, συμπεριλαμβανομένων των αγιουρβεδικών θεραπειών, της κρανιοϊερής θεραπείας , της οξυγονοθεραπείας και της κολονοθεραπείας.
Το ιστολόγιο εξελίχθηκε σε εφαρμογή το 2013 και σε βιβλίοτο 2014 με την ιστορία της Gibson να κυκλοφορεί από ένα μεγάλο εκδοτικό οίκο και την εμπορική της αξία να εκτοξεύεται περαιτέρω από την παρουσία της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η συνταγή "απλός και ανεπεξέργαστος"
Η κύρια πλατφόρμα επικοινωνίας του Gibson ήταν το Instagram. Χρησιμοποίησε την εφαρμογή ανταλλαγής φωτογραφιών και βίντεο για να χτίσει έναν "στρατό" followers τους οποίους κρατούσε μέσω αλληλεπιδράσεων όπως η ανταλλαγή εμπνευσμένων αποφθεγμάτων προσωπικών ανέκδοτων και φωτογραφιών. Οι influencers του lifestyle και της ευεξίας συνήθως κερδίζουν την εμπιστοσύνη και την οικειότητα παρουσιάζοντας τους εαυτούς τους ως αυθεντικούς, προσιτούς και ανεξάρτητους από κρατικά και εταιρικά συμφέροντα.
Ένα απόσπασμα από το βιβλίο της Gibson, που ονομάζεται επίσης The Whole Pantry, συνοψίζει τον τρόπο με τον οποίο εκτέλεσε αυτή τη στρατηγική για να προσελκύσει τους διαδικτυακούς οπαδούς.
Έγραψε: «Πάρα πολλοί άνθρωποι υπερ-επεξεργάζονται τον εαυτό τους. Δεν υπάρχει αρκετή ειλικρίνεια εκεί έξω. Είναι ανθρώπινο να αισθάνεσαι άρρωστος, να κάνεις ερωτήσεις, να αναζητάς απαντήσεις ... Ποτέ μην φτιασιδώνεις τον εαυτό σου με τρόπο που αφήνει απ' έξω την καρδιά, το μήνυμα σου και τον βαθιά αληθινό εαυτό σου».
Αυτή η περσόνα επέτρεψε στην Gibson όχι μόνο να αποκτήσει φήμη στο διαδίκτυο, αλλά και να δημιουργήσει μια παρακοινωνική σχέση με τους οπαδούς της, απομακρυνόμενη από το ιατρικό κατεστημένο, εμφανιζόμενη αφιλτράριστη στις ανταλλαγές της με τους οπαδούς της.
Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης έχουν από καιρό αναγνωριστεί ότι διευκολύνουν τις παρακοινωνικές σχέσεις, δηλαδή τους συναισθηματικούς και φανταστικούς δεσμούς που, παρά το γεγονός ότι μοιάζουν αληθινοί, τείνουν να είναι μονοδιάστατοι και μονόπλευροι. Οι αρχικές παρακοινωνικές σχέσεις δημιουργήθηκαν με πρόσωπα των μέσων ενημέρωσης, όπως οι παρουσιαστές ειδήσεων, οι ραδιοφωνικοί παρουσιαστές και οι αστέρες του κινηματογράφου και της ποπ.
Σήμερα, οι δημιουργοί περιεχομένουστα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι οι πρωταρχικοί πρωταγωνιστές τέτοιων σχέσεων.
Ο ρόλος της βιομηχανίας ευεξίας
Στον απόηχο του σκανδάλου, ο κόσμος αναζήτησε ποιος έπρεπε να κατηγορηθεί. Ο Τύπος κατηγορήθηκε για την ωραιοποίηση της Gibson, καθώς και ένας εκδότης και άλλες εταιρείες που δεν φρόντισαν να διασταυρώσουν την αξία των ισχυρισμών της.
Η κριτική στράφηκε επίσης κατά της βιομηχανίας ευεξίας για την παραπληροφόρηση και την ψευδοεπιστήμη.
. Οι αρχικοί ιδρυτές του κινήματος ευεξίας ήταν άνδρες. Παρόλο που πολλοί αγωνίστηκαν να εμπορευματοποιήσουν την ευεξία, βρήκαν ιδανικό target group στις γυναίκες, πολλές από τις οποίες ένιωθαν δικαιολογημένα να μην εισακούγονταικαι να παραβλέπονται από τους επαγγελματίες υγείας.
Μέρος της επιτυχίας της βιομηχανίας ευεξίας σήμερα προέρχεται από την υπόσχεση θαυματουργών θεραπειών και θεραπειών για διάφορες μορφές ασθενειών και παθήσεων.
Αυτό απέχει πολύ από τις απαρχές του κινήματος και την πιο θετική αντίληψη για την υγεία που επεδίωκαν να καθιερώσουν - η οποία στόχευε να λειτουργεί σε συνδυασμό με την ιατρική και όχι εναντίον της.
Η ανθετικότητα των ματζουνιών στην εποχή των social media
Η Gibson έγινε διάσημη σε ένα κλίμα χαμηλής θεσμικής εμπιστοσύνης, όπου τα δήθεν βιώματα της απέκτησαν μεγαλύτερη βαρύτητα για τους followers της από την θεσμικη αυθεντία.
Καταγράφοντας τις αρνητικές παρενέργειες της χημειοθεραπείας και της ακτινοθεραπείας στο βιβλίο της, η Gibson κατάφερε να παρουσιάσει τις εναλλακτικές επιλογές της ως μια ελπιδοφόρα εναλλακτική πορεία προς τη θεραπεία.
Μετά την καταδίκη της το 2017, θα περίμενε κανείς να δει μείωση των περιστατικών αυτού του είδους της απάτης στο Διαδίκτυο δεδομένης της παγκόσμιας δημοσιότητας που προσέλκυσε το σκάνδαλο αυτό.
Αντ' αυτού, έχουν εμφανιστεί με ανησυχητικό ρυθμό άλλες περιπτώσεις δημιουργών περιεχομένου με πολλούς followers που διακινούν παραπληροφόρηση για τον καρκίνο σε πλατφόρμες βίντεο μικρής διάρκειας- συχνά χρησιμοποιώντας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να βγάλουν λεφτά από ψεύτικες θαυματουργές θεραπείες, από πυρήνες βερίκοκου μέχρι τσάι σουρσόπ.
