Σε έκθεση που εγκρίθηκε σήμερα, Τρίτη 28 Απριλίου, με 447 ψήφους υπέρ, 160 κατά και 43 αποχές, οι ευρωβουλευτές καλούν τα κράτη μέλη που εξακολουθούν να στηρίζονται σε ορισμούς του βιασμού με βάση τη χρήση βίας ή εξαναγκασμού, να εναρμονίσουν τη νομοθεσία τους με τα διεθνή πρότυπα - συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης, η οποία κυρώθηκε από την ΕΕ το 2023. Παράλληλα, ζητούν επαρκή στήριξη και προστασία για τα θύματα και τους επιζώντες σε ολόκληρη την ΕΕ. Το Κοινοβούλιο υπογραμμίζει ότι η σιωπή, η έλλειψη αντίστασης, η απουσία ρητής άρνησης, η προηγούμενη συναίνεση, η προγενέστερη σεξουαλική συμπεριφορά ή οποιαδήποτε υφιστάμενη ή προηγούμενη σχέση δεν πρέπει να ερμηνεύονται ως συναίνεση.
Νέο νομικό πλαίσιο
Οι ευρωβουλευτές επισημαίνουν ότι η συναίνεση πρέπει να αξιολογείται εντός του εκάστοτε πλαισίου, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων που αφορούν βία, απειλή, κατάχρηση εξουσίας, φόβο, εκφοβισμό, κατάσταση απώλειας συνείδησης, μέθη, υποβολή σε χημικές ουσίες, ύπνο, ασθένεια, αναπηρία ή άλλη κατάσταση ευαλωτότητας. Υπογραμμίζουν ότι οι τραυματικές αντιδράσεις (όπως το «πάγωμα» ή η «παραίτηση») πρέπει να αποτυπώνονται στη νομοθεσία και τη δικαστική πρακτική και επαναλαμβάνουν την έκκλησή τους να προστεθεί η έμφυλη βία στον κατάλογο ποινικών αδικημάτων υπό το δίκαιο της ΕΕ.
Προσέγγιση με επίκεντρο το θύμα
Το Κοινοβούλιο υπογραμμίζει ότι για τον βιασμό, μόνο μία νομοθεσία με βάση τη συναίνεση μπορεί να διασφαλίσει ουσιαστική δυνατότητα προσφυγής στη δικαιοσύνη. Οι ευρωβουλευτές ζητούν μια διαθεματική και θυματοκεντρική προσέγγιση, η οποία να περιλαμβάνει άμεση ιατρική φροντίδα, σεξουαλική και αναπαραγωγική υγειονομική περίθαλψη, ασφαλή και νόμιμη άμβλωση, μετατραυματική περίθαλψη, ψυχολογική υποστήριξη και νομική συνδρομή. Ζητούν επίσης δωρεάν εξειδικευμένες υπηρεσίες υποστήριξης, συμπεριλαμβανομένων κέντρων αντιμετώπισης κρίσεων που λειτουργούν σε 24ωρη βάση και παρέχουν ιατρική, ψυχολογική και νομική στήριξη.
Κατάρτιση, εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση
Η έκθεση ζητά την καθιέρωση τακτικής και εξειδικευμένης υποχρεωτικής κατάρτισης για επαγγελματίες που είναι πιθανό να έρθουν σε επαφή με θύματα βιασμού, μεταξύ των οποίων και αστυνομικοί, δικαστές, εισαγγελείς, δικηγόροι, επαγγελματίες υγείας και εργαζόμενοι στην πρώτη γραμμή. Οι ευρωβουλευτές καλούν την Επιτροπή να παρουσιάσει εντός του 2026 τις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ για μια ολοκληρωμένη διαπαιδαγώγηση για τη σεξουαλικότητα και τις σχέσεις, καθώς και για εκστρατείες ευαισθητοποίησης σε επίπεδο ΕΕ σχετικά με τη συναίνεση, τις διαπροσωπικές σχέσεις, τη σεξουαλική ακεραιότητα και τη σωματική αυτονομία, καθώς και για την αποδόμηση μύθων γύρω από τον βιασμό, το περιεχόμενο που υπονομεύει την έμφυλη ισότητα και την διαδικτυακή προπαγάνδα που προωθεί στερεοτυπικές και μισογυνικές αντιλήψεις («incels»).
«Η συγκυρία είναι με το μέρος μας»
Η εισηγήτρια της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών Evin Incir (Σοσιαλιστές, Σουηδία) δήλωσε: «Είναι τόσο ηθικά όσο και νομικά απαράδεκτο το γεγονός ότι οι γυναίκες δεν προστατεύονται σε ολόκληρη την ΕΕ από νόμους με την αρχή ‘μόνο το ναι σημαίνει ναι’. Εδώ και χρόνια ζητάμε έναν κοινό ευρωπαϊκό ορισμό του βιασμού και, παρότι το Συμβούλιο απέτρεψε την υιοθέτησή του στο πλαίσιο της οδηγίας για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών, ολοένα και περισσότερες κυβερνήσεις αναγνωρίζουν την ανάγκη μίας τέτοιας προσέγγισης — από το 2023, η Γαλλία, η Φινλανδία, το Λουξεμβούργο και η Ολλανδία έχουν θεσπίσει σχετική νομοθεσία. Η συγκυρία είναι με το μέρος μας: ήρθε η ώρα να θεσπίσουμε έναν κοινό ευρωπαϊκό ορισμό του βιασμού με βάση την απουσία ελεύθερης και ανακλητής συναίνεσης».
Η εισηγήτρια της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών Joanna Scheuring-Wielgus (Σοσιαλιστές, Πολωνία) δήλωσε: «Μία στις τρεις γυναίκες στην ΕΕ έχει υποστεί έμφυλη βία. Μία στις είκοσι, έχει υπάρξει θύμα βιασμού. Χάρη στο θάρρος γυναικών όπως η Gisèle Pelicot, οι φωνές που ζητούν δράση, πυκνώνουν. Ωστόσο, γνωρίζουμε ότι στις κοινωνίες μας υπάρχουν αμέτρητα θύματα, πολλά από τα οποία δεν θα βρουν ποτέ δικαίωση. Το Κοινοβούλιο υψώνει την φωνή του υπέρ της δικαιοσύνης, καλώντας την Επιτροπή να προτείνει νομοθεσία, ώστε να μπορέσουμε να βελτιώσουμε ουσιαστικά την κατάσταση που βιώνουν οι γυναίκες και να υπερβούμε παρωχημένους νόμους προκειμένου να διασφαλίσουμε το ίδιο επίπεδο προστασίας σε ολόκληρη την ΕΕ».
