Τα κουνούπια και η σπουδαιότητα τους από υγειονομικής σημασίας έγκειται κατά κύριο λόγο ότι είναι ενδιάμεσοι ξενιστές των παθογόνων της ελονοσίας, κίτρινου πυρετού, Δάγκειου πυρετού, πυρετού του Δυτικού Νείλου, πυρετού Chikungunya και αρκετών φιλαριάσεων.

Κουνούπια και ελονοσία

Η ελονοσία ήταν γνωστή από τον Ιπποκράτη και η σχέση της με τα έλη έγινε αντιληπτή μετά από παρατηρήσεις αιώνων και έτσι της εδόθη και το όνομα. Η Ελονοσία είναι λοιμώδης ασθένεια η οποία μεταδίδεται στον άνθρωπο μόνο από τα θηλυκά κουνούπια του γένους Ανωφελές (Anopheles). Μόνο το συγκεκριμένο είδος μπορεί να μεταδώσει την ελονοσία, με την προϋπόθεση ότι τα κουνούπια έχουν προηγουμένως τσιμπήσει κάποιον που έχει μολυνθεί από τη νόσο. Η ελονοσία δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, όπως για παράδειγμα το κρυολόγημα ή η γρίπη.
ασθένειες απο τα κουνούπια και πυρετός του δυτικού Νείλου

Πυρετός του Δυτικού Νείλου

Ο πυρετός του δυτικού Νείλου είναι ίωση που μεταδίδεται με τα κουνούπια και προκαλείται λοίμωξη με σοβαρές συνέπειες. Η σοβαρή μορφή της νόσου είναι εγκεφαλίτιδα – μηνιγγίτιδα και προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα. Πήρε το όνομά της αυτό, γιατί καταγράφηκε για πρώτη φορά το 1937 στο Δυτικό Νείλο, στην Ουγκάντα. Το 80% των ατόμων που μολύνονται παραμένουν ασυμπτωματικοί, το 20% εμφανίζουν ήπια νόσο, ενώ λιγότεροι από ένας στους εκατό ασθενείς (<1%) εμφανίζουν σοβαρή κλινική νόσο που προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα (εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία παράλυση). Τα συμπτώματα της νόσου περιλαμβάνουν πονοκέφαλο, υψηλό πυρετό, δυσκαμψία αυχένα, απάθεια, αποπροσανατολισμό, κώμα, τρόμος, σπασμούς, μυϊκή αδυναμία και παράλυση. Ο κύριος τρόπος μετάδοσης είναι μέσω τσιμπήματος απο μολυσμένα κουνούπια (συνήθως απο τα κοινά κουνούπια). Τα κουνούπια μολύνονται από άρρωστα πτηνά ή άλλα ζώα (π.χ. άλογα) αποτελώντας γέφυρα μεταφορά του ιού από τα πτηνά στα θηλαστικά συμπεριλαμβανομένου του ανθρώπου. Δεν μεταδίδεται μεταξύ των ανθρώπων και μόνον σε πολύ μικρό αριθμό έχει αναφερθεί μετάδοση του ιού από μεταμόσχευση κάποιου οργάνου ή μετάγγιση αίματος ή από τη μητέρα στο έμβρυο.

Δάγκειος πυρετός

Τα περιστατικά του δάγκειου πυρετού σε παγκόσμιο επίπεδο ανέρχονται σε 100 εκατομμύρια ετησίως. Η σοβαρή μορφή της νόσου η οποία μπορεί να είναι θανατηφόρος ονομάζεται δάγκειος αιμορραγικός πυρετός. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία του δάγκειου αιμορραγικού πυρετού μειώνουν τη θνησιμότητα σε ποσοστό μικρότερο του 1%. Ο δάγκειος πυρετός μεταδίδεται με το τσίμπημα απο μολυσμένα κουνούπια του γένους Aedes. Το κουνούπι από τη στιγμή που θα τσιμπήσει έναν προσβεβλημένο με δάγκειο ή δάγκειο αιμορραγικό πυρετό άνθρωπο μεταφέρει τον ιό και περίπου μια εβδομάδα μετά τον μεταδίδει σε υγιή άτομα μέσω νέου τσιμπήματος του. Ο δάγκειος πυρετός δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Τα κυριότερα συμπτώματα του δάγκειου πυρετού τα οποία εκδηλώνονται πιο ήπια σε παιδιά μικρότερης ηλικία από ότι στα μεγαλύτερα και στους ενήλικες είναι υψηλός πυρετός, οξύς πονοκέφαλος, πόνος στη μέση και στις αρθρώσεις, ναυτία, εμετός , πόνος στα μάτια και εξανθήματα.
Τα συμπτώματα του αιμορραγικού πυρετού μπορεί να είναι μπορεί να είναι : πυρετός (διάρκεια 2 έως 7 ημέρες) , πονοκέφαλος, ναυτία, εμετός, πόνος στην κοιλιακή χώρα, μωλωπισμός του δέρματος, δερματική αιμορραγία, αιμορραγία από τη μύτη.

Φιλαριάσεις

Αίτιο των φιλαριάσεων είναι οι φιλάριες, οι οποίες είναι νηματοειδής, λευκές, επιμήκεις έλμινθες που κατασκηνώνουν υποδόρια και σε λεμφικές κοιλότητες. Έχουν παρατεταμένο κύκλο ανάπτυξης και τα ωά τους γεννόνται πλήρως ανεπτυγμένα ώστε οι φιλάριες να είναι προνυμφοτόκες. Οι προνύμφες διαστάσεων 175-320mm ονομάζονται μικροφιλάριες.
Τα κουνούπια μολύνονται με αναρρόφηση αίματος από άτομα που έχουν μικροφιλαριαιμία. Στο πεπτικό τους σύστημα τα κουνούπια έχουν μικροφιλάριες που υφίστανται μεταμορφώσεις και τελικά εξελίσσονται σε ώριμες μολυσματικές προνύμφες που μεταναστεύουν στην προβοσκίδα του κουνουπιού από όπου μετά από δήγμα για λήψη αίματος εμβολιάζονται στο δέρμα υγιούς ατόμου. Με την κυκλοφορία οι προνύμφες πηγαίνουν στο λεμφικό σύστημα όπου εγκαθίστανται και ενηλικιώνονται σε 12 μήνες περίπου όπου και τότε εμφανίζονται στο αίμα του νέου θύματος οι μικροφιλάριες.

Αρμποϊώσεις

Ο όρος αρμποιός χρησιμοποιείται για να περιγράψει έναν ιό που μεταδίδεται από ένα αρθρόποδο (π.χ. Κουνούπια, ακάρεα). Οι αρμποιοί προκαλούν σε σπονδυλωτούς ξενιστές λοιμώξεις με διάφορη κλινική βαρύτητα , από λανθάνουσες ή ελαφρές λοιμώξεις ως και βαρύτατες όπως είναι οι εγκεφαλίτιδες και οι αιμορραγικοί πυρετοί. Μερικοί από τους ιούς μπορεί να μεταδίδονται και κληρονομικά στους απογόνους έστω για λίγες γενεές (π.χ. Ιός τριήμερου πυρετού, δάγκειου κά). Έχει σημασία το γεγονός ότι τα αρθρόποδα αφού μολυνθούν με αρμποιούς παραμένουν μολυσματικά μέχρι το τέλος της ζωή τους. Από τους αρμποιούς ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη χώρα μας έχει ο ιός του Δυτικού Νείλου.

Συμπτώματα από τσιμπήματα μολυσμένου κουνουπιού

Το τσίμπημα από κανονικό κουνούπι, μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό στο σημείο του τσιμπήματος και να δημιουργήσει το αίσθημά φαγούρας. Ωστόσο το τσίμπημα από μολυσμένο κουνούπι μπορεί να προκαλέσει δυσάρεστες συνέπειες και σοβαρά συμπτώματα που χρήζουν άμεσης παρακολούθησης από επαγγελματία γιατρό. Πιο συγκεκριμένα τας κυριότερα συμπτώματα που μπορεί να παρουσιάσει ο άνθρωπος έπειτα από τσίμπημα μολυσμένου κουνουπιού είναι:

• Πυρετός
• Πονοκέφαλος
• Δυσκαμψία του αυχένα
• Ναυτία και έμετος
• Απώλεια συνείδησης ή λιποθυμία
• Τρόμος ή επιληπτικές κρίσεις
• Μειωμένη ικανότητα όρασης
• Μούδιασμα και παράλυση
• Εξάνθημα
• Εύκολες μώλωπες, ρινορραγίες ή αιμορραγία ούλων
• Δυσκολία στην αναπνοή
• Κρύοι ιδρώτες, ρίγη και κόπωση