Η γενετική ανάλυση του εδάφους και των ιζημάτων των λιμνών από τη λίμνη Hazen, τη μεγαλύτερη λίμνη γλυκού νερού στον κόσμο, υποδηλώνει ότι ο κίνδυνος διάχυσης του ιού - όπου ένας ιός μολύνει έναν νέο ξενιστή για πρώτη φορά - μπορεί να είναι υψηλότερος κοντά στο λιώσιμο των παγετώνων .

«Η επόμενη πανδημία δεν θα προέλθει από νυχτερίδες ή πουλιά»

Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι καθώς οι παγκόσμιες θερμοκρασίες αυξάνονται λόγω της κλιματικής αλλαγής, καθίσταται πιο πιθανό οι ιοί και τα βακτήρια που βρίσκονται εγκλωβισμένα σε παγετώνες και μόνιμο παγετό να μπορούν να ξαναξυπνήσουν και να μολύνουν την τοπική άγρια ​​ζωή, ιδιαίτερα καθώς η εμβέλειά τους μετατοπίζεται επίσης πιο κοντά στους πόλους.

Για παράδειγμα, το 2016 ένα ξέσπασμα άνθρακα στη βόρεια Σιβηρία που σκότωσε ένα παιδί και μόλυνε τουλάχιστον άλλα επτά άτομα αποδόθηκε σε ένα κύμα καύσωνα που έλιωσε τον μόνιμο πάγο και εξέθεσε ένα μολυσμένο κουφάρι ταράνδου. Πριν από αυτό, το τελευταίο ξέσπασμα στην περιοχή ήταν το 1941.

Τι έδειξε η μελέτη

Για να κατανοήσουν καλύτερα τον κίνδυνο που ενέχουν οι παγωμένοι ιοί, η Stéphane Aris-Brosou και οι συνάδελφοί της στο Πανεπιστήμιο της Οττάβα στον Καναδά συνέλεξαν δείγματα εδάφους και ιζημάτων από τη λίμνη Hazen, κοντά στο σημείο όπου έρεαν μικρές, μεσαίες και μεγάλες ποσότητες λιωμένου νερού από τοπικούς παγετώνες.

Στη συνέχεια, ανέλυσαν την αλληλουχία RNA και DNA σε αυτά τα δείγματα για να αναγνωρίσουν υπογραφές που ταιριάζουν στενά με εκείνες των γνωστών ιών, καθώς και πιθανών ζωικών, φυτικών ή μυκητιακών ξενιστών και έτρεξαν έναν αλγόριθμο που αξιολόγησε την πιθανότητα αυτοί οι ιοί να μολύνουν άσχετες ομάδες οργανισμών.

Όπως αναφέρεται στην Βρετανική Guardian, η έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Proceedings of the Royal Society B , πρότεινε ότι ο κίνδυνος διάχυσης ιών σε νέους ξενιστές ήταν υψηλότερος σε τοποθεσίες κοντά στις οποίες έρεαν μεγάλες ποσότητες παγετώνων τήγματος - μια κατάσταση που γίνεται πιο πιθανή όσο το κλίμα θερμαίνεται.

Η ομάδα δεν υπολόγισε πόσοι από τους ιούς που εντόπισαν ήταν προηγουμένως άγνωστοι –κάτι που σχεδιάζει να κάνει τους επόμενους μήνες– ούτε αξιολόγησε εάν αυτοί οι ιοί ήταν ικανοί να προκαλέσουν μόλυνση.

Ωστόσο, άλλες πρόσφατες έρευνες έχουν προτείνει ότι άγνωστοι ιοί μπορούν, και κάνουν, περιπλανώμενοι στον πάγο του παγετώνα. Για παράδειγμα, πέρυσι, ερευνητές στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Οχάιο στις ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι βρήκαν γενετικό υλικό από 33 ιούς – 28 από αυτούς νέους – σε δείγματα πάγου που ελήφθησαν από το οροπέδιο του Θιβέτ στην Κίνα. Με βάση τη θέση τους, οι ιοί υπολογίζεται ότι είναι περίπου 15.000 ετών.

Το 2014, επιστήμονες στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας της Γαλλίας στην Aix-Marseille κατάφεραν να αναβιώσουν έναν γιγάντιο ιό που απομόνωσαν από τον μόνιμο παγετό της Σιβηρίας, καθιστώντας τον ξανά μολυσματικό για πρώτη φορά μετά από 30.000 χρόνια. Ο συγγραφέας της μελέτης, Jean-Michel Claverie, είπε στο BBC εκείνη την εποχή ότι η έκθεση τέτοιων στρωμάτων πάγου θα μπορούσε να είναι «μια συνταγή για καταστροφή».

«Η κλιματική αλλαγή πιθανώς να φέρει νέους ξενιστές σε επαφή με αρχαίους ιούς ή βακτήρια»

Ακόμα κι έτσι, η ομάδα του Άρη-Μπρόσου προειδοποίησε ότι η πρόβλεψη υψηλού κινδύνου διάχυσης δεν ήταν το ίδιο με την πρόβλεψη πραγματικών δευτερογενών επιπτώσεων ή πανδημιών. «Εφόσον οι ιοί και οι «φορείς γεφυρών» τους δεν υπάρχουν ταυτόχρονα στο περιβάλλον, η πιθανότητα δραματικών γεγονότων παραμένει πιθανώς χαμηλή», έγραψαν.

Από την άλλη πλευρά, η κλιματική αλλαγή προβλέπεται να αλλάξει το φάσμα των υπαρχόντων ειδών, φέρνοντας πιθανώς νέους ξενιστές σε επαφή με αρχαίους ιούς ή βακτήρια.

«Το μόνο που μπορούμε να υποστηρίξουμε με σιγουριά είναι ότι καθώς οι θερμοκρασίες αυξάνονται, ο κίνδυνος μετάδοσης σε αυτό το συγκεκριμένο περιβάλλον αυξάνεται», δήλωσε ο Άρης-Μπρόσου. «Θα οδηγήσει αυτό σε πανδημίες; Δεν ξέρουμε απολύτως.”

Επίσης, ασαφές είναι εάν η δυνατότητα αλλαγής ξενιστή που εντοπίστηκε στη λίμνη Hazen είναι μοναδική στα ιζήματα της λίμνης. «Απ' όλα όσα γνωρίζουμε, θα μπορούσε να είναι το ίδιο με την πιθανότητα αλλαγής ξενιστή που προκαλείται από ιούς από τη λάσπη στην τοπική λίμνη σας», δήλωσε ο Arwyn Edwards, διευθυντής του Διεπιστημονικού Κέντρου για την Περιβαλλοντική Μικροβιολογία στο Πανεπιστήμιο Aberystwyth.

Ωστόσο, «χρειάζεται επειγόντως να εξερευνήσουμε τους μικροβιακούς κόσμους σε όλο τον πλανήτη μας για να κατανοήσουμε αυτούς τους κινδύνους στο πλαίσιο», είπε. «Δύο πράγματα είναι πολύ ξεκάθαρα τώρα. Πρώτον, ότι η Αρκτική θερμαίνεται γρήγορα και οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι για την ανθρωπότητα είναι από την επιρροή της στο κλίμα μας. Δεύτερον, ότι οι ασθένειες από άλλα βρίσκουν το δρόμο τους στις ευάλωτες κοινότητες και τα οικοσυστήματα της Αρκτικής» κατέληξε.