Με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα κατά του Καρκίνου του Προστάτη (European Prostate Cancer Day), η Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία, επισημαίνει τη σημαντική επιβάρυνση που εξακολουθεί να προκαλεί η νόσος στην υγεία των ανδρών και αναδεικνύει τις νεότερες εξελίξεις στην Ευρώπη για την έγκαιρη ανίχνευση και διάγνωσή της.
Σύμφωνα με τις νεότερες εκτιμήσεις του European Cancer Information System (ECIS) για το 2024, ο καρκίνος του προστάτη είναι ο συχνότερα διαγνωσμένος καρκίνος στους άνδρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Από το σύνολο των νέων περιστατικών καρκίνου που διαγιγνώσκονται στους άνδρες, το 22,3% αφορά τον καρκίνο του προστάτη, δηλαδή σχεδόν 1 στα 4 περιστατικά.
Οι αριθμοί για την Ελλάδα
Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Global Cancer Observatory (GLOBOCAN 2022) και του International Agency for Research on Cancer (IARC), εκτιμήθηκαν 7.036 νέες περιπτώσεις καρκίνου του προστάτη, οι οποίες αντιστοιχούν στο 19,2% του συνόλου των νέων περιστατικών καρκίνου στους άνδρες στη χώρα. Πρόκειται, κατά μέσο όρο, για περισσότερες από 19 νέες διαγνώσεις κάθε ημέρα.
Οι αριθμοί αυτοί αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η Ευρώπη προχωρά σε μια νέα, πιο συστηματική προσέγγιση για την έγκαιρη ανίχνευση και διάγνωση της νόσου. Τον Αύγουστο του 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι έχουν ξεκινήσει οι εργασίες της European Commission Initiative on Prostate Cancer (EC-PrC). Στόχος της πρωτοβουλίας είναι να διαμορφωθούν, με βάση τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, ευρωπαϊκές συστάσεις για τον προσυμπτωματικό έλεγχο και τη διάγνωση, καθώς και ένα κοινό πλαίσιο ποιότητας για τις υπηρεσίες φροντίδας των ασθενών με καρκίνο του προστάτη.
Η πρόκληση των επόμενων δεκαετιών
Η επιβάρυνση από τον καρκίνο του προστάτη αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες. Σύμφωνα με τη Lancet Commission on Prostate Cancer, τα νέα περιστατικά παγκοσμίως προβλέπεται να αυξηθούν από περίπου 1,4 εκατομμύρια το 2020 σε 2,9 εκατομμύρια ετησίως έως το 2040, ενώ οι ετήσιοι θάνατοι εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά περίπου 85%, από 375.000 σε σχεδόν 700.000.
Η αναμενόμενη αυτή αύξηση συνδέεται κυρίως με τη γήρανση και την αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμούκαι καθιστά ακόμη πιο σημαντική την ανάπτυξη αποτελεσματικών στρατηγικών για την έγκαιρη ανίχνευση της νόσου.
Ο προληπτικός έλεγχος γίνεται πιο στοχευμένος
Τα τελευταία επιστημονικά δεδομένα αλλάζουν σταδιακά και τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζεται ο έλεγχος για τον καρκίνο του προστάτη.
Οι κατευθυντήριες οδηγίες της European Association of Urology (EAU) για το 2026 υποστηρίζουν έναν πιο εξατομικευμένο έλεγχο, ο οποίος προσαρμόζεται στον κίνδυνο κάθε άνδρα.
Η εξέταση του PSA παραμένει βασικό εργαλείο, όμως η αξιολόγηση δεν σταματά σε μία μεμονωμένη τιμή. Ο ουρολόγος μπορεί να συνεκτιμήσει παράγοντες όπως η ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό και τη γενικότερη κατάσταση της υγείας του άνδρα και, όταν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, να αξιοποιήσει πρόσθετα εργαλεία, όπως η μαγνητική τομογραφία του προστάτη και ειδικά μοντέλα υπολογισμού του κινδύνου.
Οι ίδιες οδηγίες συστήνουν τη διενέργεια μαγνητικής τομογραφίας πριν από τη βιοψία όταν υπάρχει υποψία εντοπισμένου καρκίνου του προστάτη. Τα αποτελέσματα της μαγνητικής τομογραφίας, σε συνδυασμό με άλλα κλινικά δεδομένα, μπορούν να βοηθήσουν τον ουρολόγο να εκτιμήσει καλύτερα ποιοι άνδρες χρειάζεται να υποβληθούν σε βιοψία.
Οι κατευθυντήριες οδηγίες της EAU για το 2026 ενσωματώνουν επίσης νεότερα επιστημονικά δεδομένα για τη χρήση της μαγνητικής τομογραφίας, τα μοντέλα υπολογισμού του κινδύνου και νεότερες απεικονιστικές τεχνικές, όπως η micro-ultrasonography (micro-US).
Η κατεύθυνση της σύγχρονης ουρολογίας είναι επομένως σαφής: ο στόχος δεν είναι να γίνονται περισσότερες εξετάσεις σε όλους τους άνδρες, αλλά να εντοπίζονται έγκαιρα εκείνοι που έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν μια κλινικά σημαντική μορφή της νόσου, αποφεύγοντας παράλληλα, όπου αυτό είναι ασφαλές, περιττές βιοψίες και θεραπείες.
Η Ευρώπη οργανώνει διαφορετικά την έγκαιρη ανίχνευση
Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η ευρωπαϊκή πολιτική για τον καρκίνο του προστάτη. Το πρόγραμμα PRAISE-U – PRostate cancer Awareness and Initiative for Screening in the European Union σχεδιάστηκε με στόχο να διερευνηθεί πώς μπορούν να εφαρμοστούν στην Ευρώπη οργανωμένα προγράμματα έγκαιρης ανίχνευσης, στα οποία ο έλεγχος προσαρμόζεται στον κίνδυνο κάθε άνδρα και στις δυνατότητες των διαφορετικών εθνικών συστημάτων υγείας.
Το επόμενο βήμα είναι η European Commission Initiative on Prostate Cancer (EC-PrC). Στις 19 Αυγούστου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι οι εργασίες της πρωτοβουλίας έχουν ήδη ξεκινήσει. Στόχος είναι η ανάπτυξη των πρώτων ευρωπαϊκών, επιστημονικά τεκμηριωμένων κατευθυντήριων οδηγιών και απαιτήσεων ποιότητας για τον προσυμπτωματικό έλεγχο και τη διάγνωση του καρκίνου του προστάτη.
Όπως σημείωσε ο Πρόεδρος της Ελληνικής Ουρολογικής Εταιρείας, Ανδρέας Σκολαρίκος: «Όταν σχεδόν 1 στους 4 καρκίνους που διαγιγνώσκονται στους άνδρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση αφορά τον προστάτη, γίνεται σαφές πόσο σημαντική είναι η έγκαιρη ανίχνευση της νόσου. Σήμερα, όμως, γνωρίζουμε ότι η απάντηση δεν είναι απλώς να υποβάλλονται όλοι οι άνδρες στις ίδιες εξετάσεις με την ίδια συχνότητα. Η σύγχρονη ουρολογία στρέφεται σε έναν πιο εξατομικευμένο έλεγχο, ανάλογα με τον κίνδυνο που εκτιμάται σε κάθε άνδρα, αξιοποιώντας το PSA σε συνδυασμό με νεότερα διαγνωστικά εργαλεία. Η νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς τη δημιουργία μιας πιο συστηματικής και επιστημονικά τεκμηριωμένης προσέγγισης στην έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου του προστάτη».
Με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα κατά του Καρκίνου του Προστάτη, η Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία υπενθυμίζει ότι ο καρκίνος του προστάτη στα αρχικά του στάδια συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα. Για τον λόγο αυτό, οι άνδρες είναι σημαντικό να συζητούν με τον ουρολόγο τους για την εξατομικευμένη εκτίμηση κινδύνου και να συναποφασίζουν πότε είναι ο κατάλληλος χρόνος να ξεκινήσει ο έλεγχος και πόσο συχνά χρειάζεται να επαναλαμβάνεται.
