Έκτρωση είναι η διαδικασία τερματισμού μιας εγκυμοσύνης. Είναι μια βασική ανάγκη υγειονομικής περίθαλψης για εκατομμύρια γυναίκες, κορίτσια και άλλους/ες που μπορούν να μείνουν έγκυοι. Παγκοσμίως, εκτιμάται ότι 1 στις 4 εγκυμοσύνες τερματίζεται με άμβλωση κάθε χρόνο.Περίπου 73 εκατομμύρια προκαλούμενες αμβλώσεις πραγματοποιούνται παγκοσμίως κάθε χρόνο.

Η άμβλωση διακρίνεται στη θεραπευτική διακοπή της κύησης και στη διακοπή ανεπιθύμητης κύησης. Ως θεραπευτική διακοπή της κύησης ορίζεται η τεχνητή διακοπή της κύησης με σκοπό την προστασία της υγείας της μητέρας.

Ενδείξεις αποτελούν οι βαριές καρδιοπάθειες, η βαριά υπέρταση, οι κακοήθεις νόσοι της μητέρας και οι ανατομικές ανωμαλίες του εμβρύου που είναι ασύμβατες με την ζωή. Τέλος, κυήσεις αποτέλεσμα σεξουαλικής κακοποίησης, καθώς και κυήσεις από μητέρες φορείς του ιού HIV έχουν σχετική ένδειξη διακοπής.

Η δεύτερη κατηγορία αναφέρεται στη διακοπή της κύησης πριν το έμβρυο καταστεί βιώσιμο, μετά από επιθυμία της μητέρας.

Οι δύο μέθοδοι διακοπής της κύησης

Οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για την τεχνητή διακοπή της κύησης μπορεί να είναι χειρουργικές ή φαρμακευτικές.

Στην χειρουργική διακοπή της κύησης αρχικά γίνεται διαστολή του τραχηλικού στομίου με την χρησιμοποίηση των κηρίων Hegar, και στην συνέχεια εκκένωση του περιεχομένου της μήτρας με την βοήθεια αναρρόφησης ή μαιευτικών ξέστρων. Η χειρουργική μέθοδος χρησιμοποιείται για την διακοπή κυήσεων του 1ου τριμήνου. Οι άμεσες επιπλοκές της μεθόδου είναι η αιμορραγία, η διάτρηση της μήτρας και η φλεγμονή . Απώτερες επιπλοκές της μεθόδου είναι η δημιουργία ενδομήτριων συμφύσεων, η ανεπάρκεια του έσω τραχηλικού στομίου και η φλεγμονή των σαλπίγγων, που έχουν ως αποτέλεσμα την υπογονιμότητα.

Οι φαρμακευτικές μέθοδοι εφαρμόζονται κυρίως για την τεχνητή διακοπή κυήσεων του 2ου τριμήνου. Χρησιμοποιούνται η ενδοφλέβια χορήγηση οξυτοκίνης, η χορήγηση προσταγλανδινών με τη μορφή κολπικών υπόθετων και η χορήγηση αντιπρογεστερινοειδών (μιφεπριστόνη).

Οι νόμιμες αμβλώσεις είναι ασφαλείς

Η έκτρωση θεωρείται από τις πιο ασφαλείς ιατρικές πράξεις όταν πραγματοποιείται με ασφάλεια. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ορίζει ως μη ασφαλή έκτρωση αυτή που πραγματοποιείται από ανεκπαίδευτο προσωπικό, επικίνδυνα εργαλεία ή εγκαταστάσεις όπου η αντισηψία είναι πλημελής.

«Οι αμβλώσεις είναι πολύ ασφαλείς», αναφέρει η καθηγήτρια εργαστηριακής ιατρικής και παθολογίας, μέλος της Επιτροπής Υπηρεσιών Αναπαραγωγικής Υγείας των Εθνικών Ακαδημιών, Ντέμπορα Πάουελ, στο Live Science. «Οι αμβλώσεις είναι τόσο ασφαλείς όσο, αν όχι ασφαλέστερες από, μια φυσιολογική εγκυμοσύνη που πηγαίνει στο τέλος της».

Γενικά, όλες οι μέθοδοι αναμένεται να προκαλέσουν κολπική αιμορραγία κατά τη διάρκεια και μετά την άμβλωση, σύμφωνα με την έκθεση των Εθνικών Ακαδημιών για το 2018.

Μια φαρμακευτική άμβλωση θα προκαλέσει συχνά βαριές κράμπες και κοιλιακό άλγος, παρόμοιο με τον πόνο που αισθάνεται κατά τη διάρκεια μιας αποβολής, και η μέθοδος μπορεί να αναγκάσει τον ασθενή να περάσει θρόμβους αίματος και να έχει αυτό που φαίνεται σαν μια εξαιρετικά βαριά περίοδος που μπορεί να διαρκέσει έως και δύο εβδομάδες, είπε ο Πάουελ. Αντιφλεγμονώδη φάρμακα μπορεί να βοηθήσει στην ανακούφιση του πόνου.

Οι επιπλοκές που οφείλονται σε οποιοδήποτε είδος έκτρωσης είναι εξαιρετικά σπάνιες, εμφανίζονται σε λιγότερο από ένα κλάσμα του ποσοστού των ασθενών στις περισσότερες περιπτώσεις, σύμφωνα με την έκθεση. Ο κίνδυνος επιπλοκών αυξάνεται ελαφρώς με τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Πότε δεν είναι ασφαλής μία έκτρωση; Ο ΠΟΥ προειδοποιεί

«Η άμβλωση είναι μια κοινή παρέμβαση στην υγεία. Είναι ασφαλής όταν πραγματοποιείται χρησιμοποιώντας μια μέθοδο που συνιστάται από τον ΠΟΥ, κατάλληλη για τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και από κάποιον με τις απαραίτητες δεξιότητες» τονίζει ο ΠΟΥ.

Ωστόσο, όταν τα άτομα με ακούσιες εγκυμοσύνες αντιμετωπίζουν εμπόδια στην επίτευξη ασφαλούς, έγκαιρης, οικονομικά προσιτής, γεωγραφικά προσβάσιμης, με σεβασμό και χωρίς διακρίσεις άμβλωσης, συχνά καταφεύγουν σε μη ασφαλή άμβλωση.

Οι παγκόσμιες εκτιμήσεις από το 2010-2014 δείχνουν ότι το 45% όλων των αμβλώσεων δεν είναι ασφαλείς. Από όλες τις μη ασφαλείς αμβλώσεις, το ένα τρίτο πραγματοποιήθηκε υπό τις λιγότερο ασφαλείς συνθήκες, δηλαδή από ανεκπαίδευτα άτομα χρησιμοποιώντας επικίνδυνες και επεμβατικές μεθόδους.

Οι αναπτυσσόμενες χώρες επωμίζονται το βάρος του 97% όλων των μη ασφαλών αμβλώσεων. Περισσότερες από τις μισές από όλες τις μη ασφαλείς αμβλώσεις συμβαίνουν στην Ασία, οι περισσότερες από αυτές στη νότια και κεντρική Ασία. Στη Λατινική Αμερική και την Αφρική, η πλειονότητα (περίπου 3 στις 4) όλων των αμβλώσεων δεν είναι ασφαλείς. Στην Αφρική, σχεδόν οι μισές από όλες τις αμβλώσεις πραγματοποιούνται υπό τις λιγότερο ασφαλείς συνθήκες (2).

Οι κίνδυνοι για τη σωματική υγεία που σχετίζονται με τη μη ασφαλή άμβλωση περιλαμβάνουν:

• ατελής έκτρωση (αποτυχία αφαίρεσης ή αποβολής όλου του ιστού εγκυμοσύνης από τη μήτρα).
• αιμορραγία (βαριά αιμορραγία).
• λοίμωξη
• διάτρηση της μήτρας (που προκαλείται όταν η μήτρα τρυπιέται από αιχμηρό αντικείμενο).
• βλάβη του γεννητικού συστήματος και των εσωτερικών οργάνων ως συνέπεια της εισαγωγής επικίνδυνων αντικειμένων στον κόλπο ή τον πρωκτό.

Απαγόρευση αμβλώσεων: Οι τεράστιες επιπτώσεις στην υγεία και όχι μόνο

Σύμφωνα με τη μελέτη Turnaway, πως όσες γυναίκες δεν τους επετράπη να προχωρήσουν σε αμβλώσεις που επιθυμούσαν, είχαν υψηλότερα επίπεδα οικογενειακής φτώχιας, χρέη, εξώσεις και άλλες οικονομικές δυσκολίες.

Σύμφωνα με τοΠανεπιστήμιο Johns Hopkins και την Αναπληρώτρια Διευθύντρια του Κέντρου για το νόμο και τη δημόσια υγεία, Joanne Rosen, η μελέτη κατέγραψε επίσης ότι οι γυναίκες που ζητούσαν αλλά δεν κατάφεραν να έχουν πρόσβαση στην άμβλωση αντιμετώπιζαν υψηλότερα επίπεδα σωματικής υγείας, από τους άνδρες, πατεράδες των παιδιών αυτών. «Επίσης, τα άτομα που ήθελαν άμβλωση αλλά εμποδίστηκαν υπέφεραν από περισσότερα προβλήματα υγείας, από τις γυναίκες που κατάφεραν να προχωρήσουν σε άμβλωση, όπως επίσης και από πιο σοβαρά προβλήματα υγείας. Αυτό δείχνει τους τρόπους που μπορεί η άρνηση της άμβλωσης να επηρεάσει μακροχρόνια τις ζωές των ανθρώπων αυτών», σημειώνει η κ. Rosen.

Μελέτη του 2020, που δημοσιεύθηκε στο Αμερικανικό Περιοδικό Προληπτικής Ιατρικής διαπίστωσε πως οι γυναίκες που ζουν σε πολιτείες με λιγότερο περιοριστικές αναπαραγωγικές πολιτικές υγείας, είχαν λιγότερες πιθανότητες να γεννήσουν βρέφη με χαμηλό σωματικό βάρος. Άλλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Lancet διαπίστωσε πως οι περιοριστικοί νόμοι γύρω από τις αμβλώσεις στην πραγματικότητα σημαίνουν υψηλότερα ποσοστά μητρικού θανάτου, που σχετίζεται με τις αμβλώσεις.

Παράλληλα, περιοριστικοί νόμοι γύρω από τις αμβλώσεις δεν επηρεάζουν μόνο την υγεία των ατόμων και των οικογενειών, αλλά επηρεάζουν και την οικονομία. Έρευνα του Lancet καταλήγει στο συμπέρασμα πως «η διασφάλιση της πρόσβασης των γυναικών σε ασφαλείς αμβλώσεις μειώνει τα ιατρικά κόστη για τα συστήματα υγείας».

Ποιοι επαγγελματίες υγείας μπορούν να προσφέρουν ασφαλείες υπηρεσίες έκτρωσης;

«Εκτός από τους μη ειδικευμένους και εξειδικευμένους γιατρούς, ένα ευρύ φάσμα στελεχών εργαζομένων στον τομέα της υγείας - όπως βοηθητικοί νοσηλευτές, βοηθητικές νοσοκόμες μαίες, νοσηλευτές, μαίες, συνεργάτες / προχωρημένοι συνεργάτες κλινικοί γιατροί, φαρμακοποιοί και γιατροί συμπληρωματικής ιατρικής - μπορούν να παρέχουν διάφορες πτυχές των ιατρικών υπηρεσιών άμβλωσης» αναφέρει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.

Μπορεί η γυναίκα να αυτοδιαχειριστεί την άμβλωση;

«Όταν χρησιμοποιείτε το σχήμα συνδυασμού μιφεπριστόνης και μισοπροστόλης, η ιατρική διαδικασία έκτρωσης μπορεί να είναι αυτοδιαχειριζόμενη για εγκυμοσύνες έως και 12 εβδομάδες κύησης, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας λήψης των φαρμάκων στο σπίτι, χωρίς άμεση επίβλεψη παρόχου υγειονομικής περίθαλψης» αναφέρει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.

Ο νόμος για τις αμβλώσεις στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, από το 1986, η διακοπή της κύησης είναι νόμιμη υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τη νομοθεσία που ισχύει σήμερα, η διακοπή της κύησης δεν θεωρείται αντισυνταγματική πράξη αν συντρέχει μία από τις ακόλουθες περιπτώσεις:

α) Δεν έχουν συμπληρωθεί δώδεκα εβδομάδες εγκυμοσύνης.
β) Η εγκυμοσύνη είναι αποτέλεσμα βιασμού, αποπλάνησης ανήλικης, αιμομιξίας ή κατάχρησης γυναίκας ανίκανης να αντισταθεί και δεν έχουν συμπληρωθεί δεκαεννέα εβδομάδες εγκυμοσύνης.
γ) Έχουν διαπιστωθεί, με τα μέσα προγεννητικής διάγνωσης, ενδείξεις σοβαρής ανωμαλίας του εμβρύου που επάγονται τη γέννηση παθολογικού νεογνού ή υπάρχει αναπότρεπτος κίνδυνος για τη ζωή της εγκύου ή κίνδυνος σοβαρής και διαρκούς βλάβης της σωματικής ή ψυχικής υγείας της. Στην περίπτωση αυτή απαιτείται σχετική βεβαίωση και του κατά περίπτωση αρμόδιου γιατρού.

Σε όλες τις περιπτώσεις, μετά τις 24 εβδομάδες η διακοπή της κύησης θεωρείται αντισυνταγματική πράξη.