Με τον καρκίνο να αποτελεί μια από τις βασικότερες αιτίες νοσηρότητας και θνησιμότητας, οι φροντιστές ογκολογικών ασθενών, συνήθως μέλη της οικογένειας, παρέχουν άτυπη φροντίδα που καλύπτει τις ανάγκες των ασθενών. Καθημερινά, αναλαμβάνουν την διαχείριση των συμπτωμάτων και των παρενεργειών της θεραπείας. Από την χορήγηση της φαρμακευτικής αγωγής, την προσωπική υγιεινή, τον συντονισμό των ιατρικών επισκέψεων μέχρι και φυσικά την ψυχολογική υποστήριξη των ασθενών, με αποτέλεσμα η επιβάρυνση που βιώνουν οι ίδιοι να είναι πολυδιάστατη, σύμφωνα με την Ψυχολόγο Αικατερίνη Μ. Παπαθανασίου η οποία στις παρακάτω γραμμές εξηγεί όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε.
Σωματικές, ψυχολογικές και κοινωνικές πιέσεις
Η έννοια της «επιβάρυνσης του φροντιστή», αναφέρεται στο σύνολο των σωματικών, ψυχολογικών και κοινωνικών πιέσεων που βιώνει ο φροντιστής όταν οι απαιτήσεις υπερβαίνουν τους διαθέσιμους πόρους. Αποτέλεσμα αυτής της επιβάρυνσης είναι, οι φροντιστές να βιώνουν υψηλά επίπεδα άγχους, κατάθλιψης, χρόνια κόπωση, διαταραχές ύπνου και όχι σπάνια να φτάνουν στην εξουθένωση. Έχουν να αντιμετωπίσουν θέματα για τα οποία έχουν λάβει από μηδενική έως ελάχιστη πληροφόρηση. Π.χ., το πως να διαχειριστούν τις ναυτίες ή τον πόνο, πως να παρέχουν παρηγορητική φροντίδα αλλά και πότε να σπεύσουν στο νοσοκομείο. Επιπρόσθετα, η φροντίδα ασθενούς με καρκίνο συχνά συνεπάγεται μεγάλη οικονομική επιβάρυνση, λόγω αδυναμίας εργασίας. Συνέπεια είναι η απώλεια εισοδήματος ταυτόχρονα με τα αυξημένα ιατρικά έξοδα και το υψηλό κόστος μετακινήσεων και φροντίδας. Η οικονομική αυτή πίεση εντείνει περαιτέρω το ψυχολογικό φορτίο του φροντιστή.
Ο ρόλος της αυτοφροντίδας
Γίνεται κατά συνέπεια φανερή η ανάγκη φροντίδας αυτών που φροντίζουν, τόσο σε ατομικό επίπεδο όσο και σε συλλογικό. Σε ότι αφορά την αυτοφροντίδα, κάθε φροντιστής θα ήταν καλό να βρίσκει κάποιο χρόνο για να ξεκουράζεται, να μοιράζει καθήκοντα, να καλύπτει τις ατομικές του ανάγκες και να παίρνει λίγο απόσταση ώστε να μπορεί να επανέρχεται αποτελεσματικά. Όλα αυτά όμως, είναι σχεδόν ανέφικτα χωρίς τη στήριξη του ευρύτερου πλαισίου. Για το λόγο αυτό, στη Διεθνή βιβλιογραφία υπογραμμίζεται πως η συστηματική υποστήριξη των φροντιστών, βελτιώνει τόσο την ευημερία των ιδίων, όσο και των κλινικών αποτελεσμάτων των ασθενών.
Ανάγκη ενίσχυσης των υπηρεσιών υποστήριξης
Είναι κατά συνέπεια καθοριστικής σημασίας οι ανάγκες τους να σταματήσουν να παραμένουν αόρατες στο σύστημα υγείας. Η ενίσχυση της ψυχολογικής υποστήριξης των φροντιστών (π.χ., συμβουλευτική, ομάδες υποστήριξης), η δημιουργία εκπαιδευτικών προγραμμάτων, η ενσωμάτωση των φροντιστών στην θεραπευτική ομάδα καθώς και η συμμετοχή των κοινωνικών υπηρεσιών αποτελούν στρατηγικές κινήσεις σε ένα ενιαίο μέτωπο απέναντι σε μια ασθένεια που αφορά όλους μας.
