Σε μια σημαντική νομοθετική παρέμβαση για τη δημόσια υγεία, τα Υπουργεία Υγείας, Ψηφιακής Διακυβέρνησης & Τεχνητής Νοημοσύνης και Προστασίας του Πολίτη παρουσίασαν τον «Οδικό Χάρτη και το Επιχειρησιακό Σχέδιο» για την καθολική εφαρμογή της απαγόρευσης πώλησης καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε ανηλίκους.
Η πρωτοβουλία στοχεύει όχι μόνο στην αυστηροποίηση των κανόνων, αλλά κυρίως στη δημιουργία ενός αποτελεσματικού συστήματος πρόληψης και ελέγχου, αξιοποιώντας σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία.
Οι βασικοί άξονες του σχεδίου
Το νέο πλαίσιο στηρίζεται σε πέντε πυλώνες:
- Προστασία και πρόληψη για ανηλίκους
- Ενίσχυση εποπτείας της αγοράς
- Ρύθμιση νέων προϊόντων νικοτίνης
- Δημιουργία ψηφιακών εργαλείων ελέγχου
- Αυστηρότερες κυρώσεις και εντατικοί έλεγχοι
Καθολική απαγόρευση και ευθύνη στον πωλητή
Για πρώτη φορά εφαρμόζεται σαφής και καθολική απαγόρευση πώλησης, διάθεσης και προσφοράς καπνικών προϊόντων, προϊόντων νικοτίνης και αλκοόλ σε ανηλίκους. Η ευθύνη μεταφέρεται πλέον ρητά στον πωλητή, ο οποίος οφείλει να ελέγχει την ηλικία. Αν δεν προσκομιστεί αποδεικτικό ηλικίας, η πώληση απαγορεύεται. Ταυτόχρονα καταργείται πλήρως η πώληση μέσω αυτόματων πωλητών.
{https://www.youtube.com/watch?v=L8vOW0A3GrM}
Ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας
Εισάγεται για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο σύστημα ψηφιακής ταυτοποίησης μέσω Gov.gr Wallet και Kids Wallet ή με χρήση QR code στα σημεία πώλησης
Ο πελάτης σκανάρει τον κωδικό και εμφανίζεται στον πωλητή:
- πράσινη ένδειξη (επιτρέπεται)
- κόκκινη ένδειξη (απαγορεύεται)
Αξίζει να σημειωθεί ότι με το σύστημα αυτό δεν εμφανίζεται η ακριβής ηλικία για λόγους προστασίας των προσωπικών δεδομένων.
Alto.gov.gr: Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου
Όπως τονίστηκε κατά την παρουσίαση δημιουργείται για πρώτη φορά ενιαία βάση δεδομένων για όλη την αγορά με υποχρεωτική εγγραφή όλων των επιχειρήσεων, έκδοση σχετικού QR code για ελέγχους και δυνατότητα άμεσης επαλήθευσης από τις αρχές
Η ππροθεσμία εγγραφής στο σύστημα είναι έως και τις 16 Απριλίου 2026
Νέα προϊόντα νικοτίνης στο μικροσκόπιο
Το νέο πλαίσιο καλύπτει πλέον:
- τα θερμαινόμενα προϊόντα,
- τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και
- τα σακουλάκια νικοτίνης
Οι βασικοί κανόνες του σχεδίου είναι απλοί:
- απαγόρευση σε ανηλίκους
- όχι σε αυτόματους πωλητές
- πώληση μόνο μέσω υπαλλήλου
- ειδικές προθήκες στα καταστήματα
Ανηλίκοι και χώροι διασκέδασης
Απαγορεύεται η είσοδος σε μπαρ και νυχτερινά κέντρα. Κατ' εξαίρεση επιτρέπονται μόνο ιδιωτικές εκδηλώσεις με τις εξής προϋποθέσεις:
- να είναι εκτός ωραρίου λειτουργίας
- να γίνονται σε οριοθετημένο χώρο και
- να υπάρξει δήλωση στην πλατφόρμα events.gov.gr
Ποινικοποίηση παραβάσεων
Η πώληση σε ανηλίκους γίνεται πλέον ποινικό αδίκημα με βαριές ποινές που ξεκινούν από χρηματικό πρόστιμο και φτάνουν έως και τα τρία χρόνια φυλάκισης.
Τα στοιχεία των ελέγχων
Ήδη, σύμφωνα με στοιχεία των αρμόδιων αρχών έχουν ήδη πραγματοποιηθεί 82.094 έλεγχοι, έγιναν 313 συλλήψεις και σχηματίστηκαν 433 δικογραφίες, και προβλέπεται περαιτέρω ενίσχυση των ελέγχων.
Τι αλλάζει συνολικά
Το νέο σύστημα, σύμφωνα με τα όσα προβλέπει το σχέδιο, μετατρέπει την απαγόρευση σε πρακτικά εφαρμόσιμο μέτρο, εισάγει την ψηφιακή διαφάνεια και ιχνηλασιμότητα, ενισχύει την ευθύνη των επιχειρήσεων και δίνει έμφαση στην πρόληψη και όχι μόνο στην τιμωρία
Γεωργιάδης: «Ουσιαστική μεταρρύθμιση»
Κατά την εισαγωγική του τοποθέτηση, ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, εξήγησε πως «η σημερινή πρωτοβουλία σηματοδοτεί μια ουσιαστική μεταρρύθμιση στον τομέα της δημόσιας υγείας, με επίκεντρο την προστασία των ανηλίκων. Ως Πολιτεία, αναλαμβάνουμε την ευθύνη να διαμορφώσουμε ένα αυστηρό, αλλά δίκαιο πλαίσιο που περιορίζει δραστικά την πρόσβαση των νέων σε καπνικά προϊόντα και αλκοόλ, θωρακίζοντας τη νέα γενιά από κινδύνους που απειλούν την υγεία και την ανάπτυξή της. Με το νέο θεσμικό πλαίσιο εισάγουμε σαφείς κανόνες, ενισχύουμε τους ελέγχους και αξιοποιούμε τις δυνατότητες της τεχνολογίας για πρώτη φορά σε τόσο ευρεία κλίμακα. Η ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας και το Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου αποτελούν κρίσιμα εργαλεία που διασφαλίζουν διαφάνεια, λογοδοσία και αποτελεσματικότητα. Δεν πρόκειται μόνο για απαγορεύσεις, αλλά για μια συνολική στρατηγική πρόληψης και προστασίας. Δημιουργούμε ένα περιβάλλον όπου οι κανόνες τηρούνται και οι παραβάσεις έχουν συνέπειες, στέλνοντας σαφές μήνυμα μηδενικής ανοχής. Η επιτυχία του εγχειρήματος απαιτεί τη συνεργασία όλων: της Πολιτείας, των επαγγελματιών και της κοινωνίας. Μαζί μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι τα παιδιά μας μεγαλώνουν σε ένα πιο υγιές και ασφαλές περιβάλλον, με περισσότερες προοπτικές για το μέλλον».
Βαρτζόπουλος: «Ολοκληρωμένο πλαίσιο προστασίας»
Ο Υφυπουργός Υγείας Δημήτρης Βαρτζόπουλος, τόνισε τα εξής: «Για πρώτη φορά η Πολιτεία περνά από τη γενική απαγόρευση στην ουσιαστική και καθολική εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου πλαισίου προστασίας των ανηλίκων. Με την αξιοποίηση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων, τη σαφή μεταφορά της ευθύνης ελέγχου της ηλικίας στους πωλητές και την αυστηροποίηση των κυρώσεων, δημιουργούμε ένα λειτουργικό σύστημα που περιορίζει δραστικά τη δυνατότητα πρόσβασης των νέων σε καπνό, νικοτίνη και αλκοόλ. Η προστασία των παιδιών και των εφήβων δεν αποτελεί μόνο ζήτημα τήρησης της νομοθεσίας, αλλά προϋποθέτει τη διαμόρφωση μιας ισχυρής κοινωνικής κουλτούρας πρόληψης και υπευθυνότητας. Η συνεργασία της Πολιτείας με την επιστημονική κοινότητα, τους επαγγελματίες της αγοράς, την εκπαιδευτική κοινότητα και την οικογένεια είναι καθοριστικής σημασίας, ώστε τα μέτρα να έχουν ουσιαστικό και διαρκές αποτέλεσμα. Στόχος μας είναι να διασφαλίσουμε ότι οι νέοι μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον που προάγει την υγεία, την ασφάλεια και την ευημερία τους, ενισχύοντας παράλληλα τη δημόσια υγεία και επενδύοντας στο μέλλον της κοινωνίας μας. Με συνέπεια, αποφασιστικότητα και σύγχρονες πολιτικές πρόληψης, διαμορφώνουμε ένα πλαίσιο που προστατεύει ουσιαστικά τη νέα γενιά».
Παπαστεργίου: «Σαφές και διαφανές πεδίο»
Από την πλευρά του ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου, επισήμανε πως «Η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την επίλυση πραγματικών κοινωνικών προβλημάτων κι αυτή είναι η ομορφιά της. Υπό τον συντονισμό του Υπουργού Επικρατείας, Άκη Σκέρτσου, και σε στενή συνεργασία με τα Υπουργεία Υγείας και Προστασίας του Πολίτη, υλοποιούμε ένα συνεκτικό ψηφιακό πλαίσιο για την προστασία των ανηλίκων. Με το alto.gov.gr διασφαλίζουμε για πρώτη φορά την πλήρη χαρτογράφηση της αγοράς προϊόντων καπνού, άτμισης και αλκοόλ, ενισχύοντας τον στοχευμένο έλεγχο από τις αρμόδιες αρχές. Παράλληλα, μέσω της πλατφόρμας events.gov.gr θεσπίζουμε ένα σαφές και διαφανές πεδίο για τη δήλωση ιδιωτικών εκδηλώσεων με συμμετοχή ανηλίκων, περιορίζοντας φαινόμενα καταστρατήγησης και διευκολύνοντας τους ελέγχους. Επιπλέον, η ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας μέσω του Kids Wallet και Gov.gr Wallet εισάγει μια ασφαλή και αξιόπιστη διαδικασία, που περιορίζει ουσιαστικά την πρόσβαση ανηλίκων σε επιβλαβή προϊόντα, χωρίς περιττή έκθεση προσωπικών δεδομένων. Η ίδια προσέγγιση θα επεκταθεί και στις διαδικτυακές αγορές, μετά από ένα διάστημα προσαρμογής των επιχειρήσεων. Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που ήρθε για να μείνει, ώστε να διαμορφώσουμε ένα πιο ασφαλές περιβάλλον για τα παιδιά μας και για αυτό απαιτείται η στήριξη όλων μας».
Χρυσοχοΐδης: «Ενισχύουμε το θεσμικό πλαίσιο»
Τέλος, ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, δήλωσε τα εξής: «Η προστασία των ανηλίκων αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητά μας και σταθερό πυλώνα της πολιτικής μας για μια κοινωνία πιο ασφαλή, πιο υπεύθυνη και πιο οργανωμένη. Με τον νέο Οδικό Χάρτη και το Επιχειρησιακό Σχέδιο για την καθολική εφαρμογή της απαγόρευσης πώλησης καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε ανηλίκους, ενισχύουμε το θεσμικό πλαίσιο και δημιουργούμε ένα πιο αποτελεσματικό σύστημα ελέγχου και εφαρμογής της νομοθεσίας. Ενισχύουμε το επιχειρησιακό σκέλος της εφαρμογής του πλαισίου, με περισσότερους και πιο στοχευμένους ελέγχους. Με τη συνεργασία των υπουργείων Υγείας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, αξιοποιούμε τα νέα ψηφιακά εργαλεία που ενισχύουν τη διαφάνεια και τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των ελέγχων σε σημεία πώλησης, χώρους διασκέδασης και καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος σε όλη τη χώρα. Ειδικότερα, από 7 Ιουλίου2025, με την εφαρμογή του νέου Νόμου, έως τις 5 Μαρτίου 2026 οι αστυνομικές υπηρεσίες έχουν πραγματοποιήσει 82.094 ελέγχους, συλλαμβάνοντας 313 άτομα, ενώ έχουν σχηματιστεί 433 δικογραφίες. Το αμέσως επόμενο διάστημα οι παρεμβάσεις αυτές θα ενισχυθούν ακόμη περισσότερο, με έμφαση στην πρόληψη, αλλά και στην αυστηρή αντιμετώπιση κάθε παράβασης».
