Οι υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού δεν δοκιμάζουν μόνο την ανθρώπινη υγεία, αλλά και την άγρια πανίδα των πόλεων. Τα πτηνά, ιδιαίτερα τα πιο ευάλωτα είδη και οι νεοσσοί, μπορεί να υποστούν σοβαρή θερμική καταπόνηση κατά τη διάρκεια ενός παρατεταμένου καύσωνα.

Όπως εξηγεί στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο δρ Περικλής Κ. Μπίρτσας, καθηγητής Βιολογίας Άγριας Πανίδας και διευθυντής του Εργαστηρίου Διαχείρισης Άγριας Πανίδας του Τμήματος Δασολογίας, Επιστημών Ξύλου και Σχεδιασμού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, η επίδραση του καύσωνα στα πτηνά δεν εξαρτάται μόνο από τη θερμοκρασία που δείχνει το θερμόμετρο.

«Ο "καύσωνας" δεν επηρεάζει κατά τον ίδιο τρόπο όλα τα είδη ορνιθοπανίδας. Η πραγματική θερμική καταπόνηση εξαρτάται από τη θερμοκρασία αέρα, την ηλιακή ακτινοβολία, την υγρασία, τον άνεμο, τη διάρκεια του καύσωνα, τη θερμοκρασία του ενδιαιτήματος, το μέγεθος του σώματος, τη δυνατότητα πρόσβασης σε σκιά και νερό και το αναπτυξιακό στάδιο του πτηνού. Συνεπώς, δύο σημεία της ίδιας πόλης μπορεί να παρουσιάζουν πολύ διαφορετικό κίνδυνο, ακόμη και όταν η μετεωρολογική θερμοκρασία είναι ίδια», τονίζει.

Οι πόλεις αποτελούν «μωσαϊκά» οικοσυστημάτων

Σύμφωνα με τον καθηγητή, οι αστικές περιοχές δεν είναι ενιαία οικοσυστήματα, αλλά αποτελούνται από ένα μωσαϊκό κτιρίων, πάρκων, δρόμων, κήπων, δενδροστοιχιών, ρεμάτων και αδόμητων εκτάσεων.

Αυτή η ποικιλία δημιουργεί διαφορετικά μικροκλίματα, τα οποία μπορεί είτε να προστατεύουν είτε να αυξάνουν τον κίνδυνο για τα πτηνά κατά τη διάρκεια ακραίων θερμοκρασιών.

Ποια πτηνά είναι πιο ευάλωτα στον καύσωνα

Ο δρ Μπίρτσας επισημαίνει ότι μεγαλύτερο κίνδυνο αντιμετωπίζουν:

• οι νεοσσοί που βρίσκονται ακόμη σε φωλιές ή κοιλότητες κτιρίων και δεν μπορούν να μετακινηθούν σε πιο δροσερό σημείο,
• τα πρόσφατα πτερωμένα νεαρά πτηνά, τα οποία δεν έχουν ακόμη αναπτύξει την εμπειρία για να βρίσκουν ασφαλή καταφύγια,
• τα μικρόσωμα ημερόβια είδη, που αφυδατώνονται και υπερθερμαίνονται ευκολότερα,
• οι γονείς που φροντίζουν ενεργές φωλιές, καθώς πρέπει να συνδυάζουν την αναζήτηση τροφής με την προστασία των νεοσσών από τη ζέστη,
• τα άρρωστα, τραυματισμένα ή εξαντλημένα πτηνά, που δυσκολεύονται να βρουν νερό και σκιά.

Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι πολίτες

Ο ειδικός υπογραμμίζει ότι οι παρεμβάσεις πρέπει να καλύπτουν τις βασικές ανάγκες των πτηνών –νερό, σκιά και ασφαλές περιβάλλον– χωρίς να αυξάνουν τον κίνδυνο μετάδοσης ασθενειών ή επίθεσης από θηρευτές.

Παροχή καθαρού νερού

Η σημαντικότερη βοήθεια είναι η τοποθέτηση ρηχών δοχείων με καθαρό νερό σε σκιερά σημεία.

Το νερό πρέπει να ανανεώνεται καθημερινά, ενώ το δοχείο χρειάζεται τακτικό καθαρισμό. Προτιμώνται πολλά μικρά σημεία παροχής νερού αντί για ένα μεγάλο, ώστε να αποφεύγεται ο συνωστισμός των πτηνών.

Ο καθηγητής διευκρινίζει ότι στο νερό δεν πρέπει να προστίθενται αλάτι, ζάχαρη, βιταμίνες ή άλλα σκευάσματα, καθώς τα ελεύθερα πτηνά χρειάζονται μόνο καθαρό πόσιμο νερό.

Διατήρηση της σκιάς

Η προστασία των ώριμων δέντρων, των πυκνών θάμνων και της φυσικής βλάστησης προσφέρει πολύτιμα καταφύγια από τη ζέστη.

Παράλληλα, συνιστάται να αποφεύγονται τα έντονα κλαδέματα κατά την αναπαραγωγική περίοδο ή στη διάρκεια ενός καύσωνα, ενώ τα σημεία παροχής νερού καλό είναι να βρίσκονται πάντοτε υπό σκιά.

Προσοχή στις φωλιές

Οι ενεργές φωλιές δεν πρέπει να μετακινούνται, να ανοίγονται ή να βρέχονται με νερό.

Εάν χρειάζεται, μπορεί να δημιουργηθεί σκίαση στην περιοχή χωρίς να ενοχληθούν τα πουλιά.

Η τροφή δεν είναι η πρώτη προτεραιότητα

Η παροχή τροφής μπορεί να βοηθήσει ορισμένα είδη να μειώσουν τις μετακινήσεις τους κατά τις πιο θερμές ώρες της ημέρας.

Ωστόσο, οι ταΐστρες πρέπει να καθαρίζονται σχολαστικά και να απομακρύνονται οι αλλοιωμένες τροφές. Αν παρατηρηθεί συνωστισμός ή άρρωστα πτηνά, η σίτιση πρέπει να διακόπτεται προσωρινά.

Περιορίστε τους πρόσθετους κινδύνους

Ο ειδικός συστήνει επίσης να κρατούνται οι γάτες μακριά από σημεία νερού, ταΐστρες και περιοχές όπου βρίσκονται νεαρά πτηνά, καθώς και να αποφεύγεται η έντονη ανθρώπινη όχληση κατά τις ώρες υψηλής θερμοκρασίας.

Τι να κάνετε αν βρείτε πτηνό με θερμική εξάντληση

Εάν ένα πτηνό φαίνεται εξαντλημένο από τη ζέστη, οι πρώτες κινήσεις πρέπει να είναι ήπιες και προσεκτικές.

Ο δρ Μπίρτσας συμβουλεύει να παρατηρείται αρχικά από απόσταση, να εξασφαλίζονται σκιά και πρόσβαση σε νερό και να απομακρύνονται άνθρωποι και κατοικίδια από το σημείο. Το πτηνό δεν πρέπει να καταδιώκεται ή να πιάνεται χωρίς λόγο.

Σε περίπτωση άμεσου κινδύνου, μπορεί να μετακινηθεί μόνο λίγα μέτρα σε ασφαλές, σκιερό σημείο, αφού προηγουμένως ελεγχθεί αν υπάρχουν οι γονείς του σε κοντινή απόσταση.

Εάν η κατάστασή του φαίνεται σοβαρή, απαιτείται άμεση επικοινωνία με αδειοδοτημένο κέντρο περίθαλψης άγριων ζώων. Μέχρι να δοθούν οδηγίες από ειδικούς, το πτηνό μπορεί να τοποθετηθεί, με χρήση προστατευτικών γαντιών, σε αεριζόμενο χαρτόκουτο και να παραμείνει σε ήσυχο και δροσερό χώρο.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ