Η υπόθεση της 87χρονης Maricarmen στην Ισπανία συγκλόνισε την κοινή γνώμη, ξεσήκωσε χιλιάδες κόσμου σε κινητοποιήσεις και ανέδειξε με τον πιο δραματικό τρόπο τι μπορεί να σημαίνει η απώλεια της κατοικίας για έναν πολίτη με αναπηρία, σε μεγάλη ηλικία και σε συνθήκες οικονομικής ευαλωτότητας.

Για το αναπηρικό κίνημα στην Ελλάδα, όμως, η ιστορία της Maricarmen δεν είναι απλά μια μακρινή ιστορία που αφορά μια άλλη χώρα. Είναι μια πραγματικότητα που βιώνουν καθημερινά άτομα με αναπηρία, χρόνιες ή/και σπάνιες παθήσεις και οι οικογένειές τους.

Πλειστηριασμοί και εξώσεις

Πολίτες με αναπηρία που χάνουν το σπίτι τους μετά από πλειστηριασμό. Οικογένειες με παιδιά με αναπηρία που βρίσκονται αντιμέτωπες με την έξωση. Άτομα με αναπηρία που αναγκάζονται να αναζητήσουν νέα κατοικία λόγω μεγάλων αυξήσεων στα ενοίκια χωρίς να γνωρίζουν αν θα μπορέσουν να βρουν ένα σπίτι που να είναι ταυτόχρονα οικονομικά προσιτό και προσβάσιμο, καθώς δεν υπάρχει καμία προστασία.

Συχνά βλέπουν το φως της δημοσιότητας αν και στην πλειονότητά τους περνούν κάτω από τα ραντάρ περιπτώσεις ατόμων με αναπηρία που κινδυνεύουν ή χάνουν τελικά την κατοικία τους. Στην υπηρεσία της ΕΣΑμεΑ «Διεκδικούμε Μαζί» έχουν προσφύγει δεκάδες συμπολίτες με αναπηρία, απογοητευμένοι από την έλλειψη προστασίας που βιώνουν.

• Άτομο με νεοπλασία (Αθήνα) που ζει μόνο του, με αρχικό κεφάλαιο χρέους 800 ευρώ από πιστωτική κάρτα, κινδύνεψε να χάσει την πρώτη και μοναδική κατοικία του σε πλειστηριασμό. Έπειτα από παρέμβαση της Ε.Σ.Α.μεΑ. και της Υπηρεσίας «Διεκδικούμε Μαζί» ακυρώθηκε ο πλειστηριασμός και το άτομο παρέμεινε στο σπίτι του.
• Άτομο με αναπηρία από την Τρίπολη λόγω οφειλών έχασε το σπίτι του σε πλειστηριασμό και το σπίτι αγοράστηκε από fund. Έπειτα από παρέμβαση της Ε.Σ.Α.μεΑ. και της Υπηρεσίας «Διεκδικούμε Μαζί» το fund άφησε το άτομο με αναπηρία να παραμείνει στο σπίτι.
• Άτομα με αναπηρία σε Εύβοια, Χαλκιδική, Αττική, Κρήτη… σε όλη τη χώρα, κινδυνεύουν καθημερινά να βρεθούν στο δρόμο.

Η Υπηρεσία και η Ε.Σ.Α.μεΑ. συνεχώς παρεμβαίνουν στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προκειμένου οι δανειολήπτες με αναπηρία, χρόνιες ή/και σπάνιες παθήσεις και οι οικογένειές τους να έχουν τη δυνατότητα να καταβάλλουν δόσεις ανάλογες των εισοδημάτων τους. Υπάρχουν περιπτώσεις που οι δόσεις που απαιτούνται ξεπερνούν το εισόδημα ολόκληρου του νοικοκυριού!
Οι παραπάνω ιστορίες δεν αντιμετωπίζονται ως μεμονωμένες ή εξαιρετικές περιπτώσεις αλλά αποτελούν την πιο σκληρή έκφραση της ευρύτερης στεγαστικής κρίσης, η οποία πλήττει δυσανάλογα τα άτομα με αναπηρία.

Τα στοιχεία του παρατηρητηρίου

Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώνεται με σαφήνεια στο Δελτίο Στατιστικής Πληροφόρησης του Παρατηρητηρίου Θεμάτων Αναπηρίας της Ε.Σ.Α.μεΑ. με τίτλο «Στεγαστική φτώχεια και αναπηρία: Η Ελλάδα στην τελευταία θέση της ΕΕ». Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην τελευταία θέση μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ-27 ως προς την υπερβολική επιβάρυνση των ατόμων με αναπηρία από το στεγαστικό κόστος.

Την ίδια στιγμή, ένας στους δύο πολίτες με αναπηρία αντιμετωπίζει καθυστερήσεις στην πληρωμή του ενοικίου ή του στεγαστικού δανείου. Η εικόνα αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι τα άτομα με αναπηρία αντιμετωπίζουν υψηλότερο κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, ενώ παράλληλα επιβαρύνονται με πρόσθετες δαπάνες που συνδέονται με την αναπηρία ή τη χρόνια/σπάνια πάθησή τους.

Η αύξηση των ενοικίων και γενικότερα του κόστους στέγασης δεν μπορεί επομένως να εξετάζεται ανεξάρτητα από την εισοδηματική κατάσταση των ατόμων με αναπηρία.

Ένα ενοίκιο που μπορεί να είναι διαχειρίσιμο για ένα νοικοκυριό δίχως άτομα με αναπηρία μπορεί να είναι απολύτως απαγορευτικό για ένα νοικοκυριό που έχει χαμηλότερο εισόδημα και ταυτόχρονα υψηλότερες ανάγκες και δαπάνες ακριβώς λόγω αναπηρίας. Ταυτόχρονα η έλλειψη προσβάσιμων κατοικιών περιορίζει δραματικά τις διαθέσιμες επιλογές.

Προτάσεις στεγαστικής πολιτικής

Η Ε.Σ.Α.μεΑ. έχει αναδείξει διαχρονικά την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη στεγαστική πολιτική για τα άτομα με αναπηρία και έχει καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις προς την Πολιτεία.

Συνεχίζει να διεκδικεί σθεναρά τη διασφάλιση της πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία σε οικονομικά προσιτή, ποιοτική και προσβάσιμη κατοικία, την προτεραιότητα των ατόμων με αναπηρία στα στεγαστικά προγράμματα, την ενίσχυση της κοινωνικής και υποστηριζόμενης κατοικίας, την κάλυψη του πρόσθετου κόστους που απαιτείται για την προσαρμογή μιας κατοικίας, καθώς και τη δημιουργία ενός αποτελεσματικού πλαισίου για την αύξηση του αποθέματος προσβάσιμων κατοικιών.