Σε πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Ophthalmology, επιστήμονες από μεγάλα ακαδημαϊκά κέντρα υπολόγισαν ότι τουλάχιστον 12,3 εκατομμύρια άνθρωποι πάσχουν από γλαύκωμα στην Ευρώπη. Ωστόσο τα 6,9 εκατομμύρια από αυτούς δεν γνωρίζουν ότι αναπτύσσουν τη νόσο, που μπορεί να απειλήσει την όρασή τους.

«Ομάδα παθήσεων του οφθαλμού»

«Το γλαύκωμα συνιστά μια ομάδα παθήσεων του οφθαλμού, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό την προοδευτική καταστροφή του οπτικού νεύρου, το οποίο αποτελείται από νευρικές ίνες και μεταφέρει στον εγκέφαλο την εικόνα που βλέπουμε. Στο γλαύκωμα καταστρέφονται αυτές οι ίνες, με τις βλάβες που αναπτύσσονται να είναι μη αναστρέψιμες. Η νόσος είναι κατά κανόνα ασυμπτωματική, ειδικά στα αρχικά στάδιά της, επειδή η βλάβη εξελίσσεται με αργό ρυθμό. Έτσι οι πάσχοντες δεν αντιλαμβάνονται την ύπαρξή της πριν υποστούν σοβαρή βλάβη στην όρασή τους», εξηγεί ο Χειρουργός Οφθαλμίατρος Θεόδωρος Φιλιππόπουλος, Επιστημονικός Διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας Athens Vision.

«Για όλους αυτούς τους λόγους είναι απαραίτητος ο προσυμπτωματικός έλεγχος μετά τα 40 έτη, συνεχίζει, σε ασθενείς που έχουν αυξημένο κίνδυνο. Όσοι έχουν οικογενειακό ιστορικό γλαυκώματος, πρέπει να εξετάζονται μια φορά το χρόνο».

Που στοχεύουν τα κολλύρια

Ο ίδιος συνεχίζει επισημαίνοντας τα εξής: «Η αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης είναι ο πιο σοβαρός παράγοντας κινδύνου (αλλά όχι και ο μοναδικός) στο γλαύκωμα. Για να αντιμετωπιστεί χορηγούνται συνήθως στον ασθενή φαρμακευτικές θεραπείες δηλαδή κολλύρια. Άλλα από αυτά στοχεύουν στη μείωση της παραγωγής του υδατοειδούς υγρού, που ευθύνεται για την αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση, και άλλα στην αύξηση της αποχέτευσής του. Τα φάρμακα μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε ως μονοθεραπεία, είτε συνδυαστικά.

Παραδοσιακά ως τώρα όταν οι συντηρητικές (φαρμακευτικές) θεραπείες αδυνατούσαν να ελέγξουν το γλαύκωμα, η επόμενη λύση ήταν η αντιμετώπισή του με λέιζερ. Αν ούτε αυτή η θεραπεία απέδιδε, τότε προχωρούσαμε σε χειρουργική επέμβαση».

Πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα όμως αναβαθμίζουν τη χρήση του λέιζερ και σε πρωϊμότερα στάδια της νόσου πριν εξαντληθούν οι φαρμακευτικές επιλογές.

«Oι εφαρμογές laser στο γλαύκωμα εφαρμόζονται με επιτυχία και ασφάλεια τα τελευταία 30 έτη σε μεγάλη κλίμακα. Μια τέτοια εφαρμογή είναι το SLT (Selective Laser Trabeculoplasty) ή αλλιώς εκλεκτική λέιζερ τραμπεκιουλοπλαστική. Το SLT αποτελεί μια σύγχρονη θεραπευτική επιλογή για το γλαύκωμα που στοχεύει στη μείωση της ενδοφθάλμιας πίεσης χωρίς χειρουργική επέμβαση», τονίζει ο κ. Φιλιππόπουλος.

Τι συμβαίνει με το υδατοειδές υγρό

Το μάτι μας παράγει διαρκώς υγρό (υδατοειδές υγρό) και το υγρό αποχετεύεται από τον οφθαλμό διαμέσου μίας λεπτής διάτρητης μεμβράνης (διηθητικός ηθμός) που μοιάζει με κόσκινο ή σίτα. Η ισορροπία ανάμεσα στην παραγωγή υγρού και στην αποχέτευσή του καθορίζει την ενδοφθάλμια πίεση.
Το γλαύκωμα χωρίζεται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: Στα γλαυκώματα ανοιχτής γωνίας και τα γλαυκώματα κλειστής γωνίας. Στα ανοιχτής γωνίας η ενδοφθάλμια πίεση είναι αυξημένη, διότι ο ηθμός εμφανίζει αυξημένη αντίσταση στη ροή του υγρού. Έτσι, το υδατοειδές υγρό δεν μπορεί να περάσει ελεύθερα από αυτόν.

Το SLT χρησιμοποιεί πολύ χαμηλή ενέργεια εστιασμένου φωτός για να προσελκύσει κύτταρα του οργανισμού, που στην ουσία «καθαρίζουν» τον ηθμό (σίτα). Η τραμπεκιουλοπλαστική SLT δηλαδή, δεν ανοίγει οπές στους οφθαλμικούς ιστούς. Γι' αυτό το λόγο τα αποτελέσματά της δεν φαίνονται αμέσως, αλλά αναμένονται σε περίπου 6 εβδομάδες μετά την εφαρμογή της.

Η SLT τραμπεκιουλοπλαστική μπορεί να ωφελήσει περισσότερο όσους πάσχουν από οφθαλμική υπερτονία (υψηλή πίεση στο μάτι χωρίς γλαύκωμα, δηλαδή χωρίς βλάβη στο οπτικό νεύρο) και όσους έχουν διαγνωσθεί με γλαύκωμα ανοιχτής γωνίας ήπιας βαρύτητας.

Τα αποτελέσματα μελετών

Όταν τα περιστατικά επιλέγονται με βάση τα κριτήρια που έχουν καθοριστεί διεθνώς, η ενδοφθάλμια πίεση μπορεί να ελαττωθεί κατά περίπου 20% και να φθάσει κοντά στα 17mmHg, κατά μέσο όρο.

«Υπάρχουν πλέον καλά σχεδιασμένες μελέτες που δείχνουν πως το σχεδόν 70% των ασθενών που υποβάλλονται σε λέιζερ τραμπεκιουλοπλαστική, δεν χρειάζονται οφθαλμικές σταγόνες για χρονικό διάστημα 6 ετών. Αυτό επιτυγχάνεται με μία ή δύο συνεδρίες. Οι μελέτες αυτές επίσης δείχνουν πως η SLT τραμπεκιουλοπλαστική πλεονεκτεί της θεραπείας με σταγόνες σε μία σειρά από παραμέτρους όπως η εξέλιξη του γλαυκώματος και το ποσοστό των ασθενών που χρειάζονται αργότερα χειρουργική επέμβαση», αναφέρει ο ειδικός.

Όπως όλες οι ιατρικές θεραπείες, έτσι και η SLT τραμπεκιουλοπλαστική μπορεί να έχει ανεπιθύμητες ενέργειες, αν και είναι σπάνιες. Σε 1 στις 800 περιπτώσεις, π.χ., υπάρχει κίνδυνος να προκληθεί παροδική άνοδος στην ενδοφθάλμια πίεση. Αυτή αντιμετωπίζεται με φάρμακα, χωρίς να επηρεαστεί η αποτελεσματικότητα της θεραπείας.

Άμεση αποκατάσταση της όρασης

Στις περισσότερες περιπτώσεις η αποκατάσταση της όρασης είναι άμεση και ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει στις δραστηριότητές του την ίδια μέρα, χωρίς να χρειασθεί νοσηλεία.

«Το γλαύκωμα είναι μία από τις συχνότερες οφθαλμικές παθήσεις στους ηλικιωμένους. Προκαλεί μη αναστρέψιμες βλάβες στο οπτικό νεύρο, που μπορεί να οδηγήσουν σε απώλεια όρασης εάν δεν επιλεχθεί έγκαιρα η ενδεδειγμένη θεραπεία. Αν όμως η πάθηση διαγνωστεί εγκαίρως και αντιμετωπιστεί, η εξέλιξη της νόσου μπορεί να περιοριστεί σε μεγάλο βαθμό. Η SLT τραμπεκιουλοπλαστική μπορεί να συμβάλλει σε επιλεγμένα περιστατικά στην έγκαιρη, αναίμακτη και ανώδυνη αντιμετώπισή του», καταλήγει ο κ. Φιλιππόπουλος.