Οι τραυματισμοί των κάτω άκρων και ειδικά των γονάτων είναι οι πιο συνηθισμένοι. Μπορούν δε να προκαλέσουν σοβαρές επιπλοκές και να επηρεάσουν σημαντικά τη ζωή των οδηγών και των συνεπιβατών, εάν δεν αναγνωριστούν και αντιμετωπιστούν αμέσως.

«Περίπλοκη άρθρωση»

«Το γόνατο είναι μια περίπλοκη άρθρωση που αποτελείται από πολλά μέρη και γι’ αυτό είναι πιο ευάλωτη σε τραυματισμούς. Έχει τέσσερα οστά, μεταξύ των οποίων βρίσκεται ο αρθρικός χώρος, με τα οστικά άκρα να καλύπτονται από χόνδρους που λιπαίνονται από το αρθρικό υγρό. Τέσσερις σύνδεσμοι κρατούν σταθερή την άρθρωση, ένας σε κάθε πλευρά και δύο διασχίζουν το κέντρο. Σύνδεσμοι, μύες, τένοντες και η επιγονατίδα συνεργάζονται στενά προκειμένου η άρθρωση να αντέχει το σωματικό βάρος, να λυγίζει και να τεντώνεται, διατηρώντας ταυτόχρονα την ευθυγράμμισή της.

Όταν η φυσιολογία διαταράσσεται από κάποιον τραυματισμό, οξύ ή επαναλαμβανόμενο, προκύπτουν προβλήματα που μπορεί να συνοδεύουν τον ασθενή για το υπόλοιπο της ζωής του. Γι’ αυτό είναι σημαντική η πρόληψή τους», επισημαίνει ο Χειρουργός Ορθοπαιδικός, επικεφαλής του Τμήματος Επανορθωτικής & Ελάχιστα Επεμβατικής Χειρουργικής Ισχίου - Γόνατος της Osteon Orthopedic & Spine Clinic δρ Βασίλειος Σακελλαρίου.

Οι πιο συνηθισμένοι τραυματισμοί

«Σε περίπτωση ατυχήματος με μοτοσικλέτα, τα γόνατα είναι από τα πρώτα μέρη του σώματος που δέχονται και απορροφούν την πρόσκρουση. Οι συνηθισμένοι τραυματισμοί περιλαμβάνουν ρήξη ή βλάβη συνδέσμων και μηνίσκου, από την ξαφνική, απρόβλεπτη κίνηση ενός ατυχήματος, οι οποίοι μπορούν να περιορίσουν σοβαρά την κινητικότητα και να απαιτήσουν φυσικοθεραπεία.

Τα κατάγματα είναι επίσης συχνά μπορεί να είναι αποτέλεσμα σύγκρουσης ή πτώσης. Τα κατάγματα της κνήμης και της περόνης αποτελούν το 95% των τραυματισμών στα κάτω άκρα από ατυχήματα, ενώ τα κατάγματα του μηριαίου οστού μπορεί να προκύψουν μόνο από συγκρούσεις με υψηλή ταχύτητα ή άμεσο τραύμα στον μηρό.

Ένας συνδυασμός βιομηχανικής, κραδασμών, στάσης σώματος και φορτίου ευθύνεται για τις βλάβες που προκύπτουν τόσο στους οδηγούς όσο και στους συνεπιβάτες από την υπερβολική και χρόνια χρήση μοτοσυκλέτας. Η τενοντίτιδα επιγονατίδας είναι από τις συχνότερες, λόγω της σταθερής, υψηλής γωνίας κάμψης του γόνατος όταν τα πέλματα ακουμπούν στα μαρσπιέ, ιδιαίτερα όταν ο καιρός είναι ψυχρός.

Αστάθεια συνδέσμων από μικροτραυματισμούς (υπερέκταση, στροφή) στην οδήγηση αντοχής ή εκτός δρόμου είναι επίσης πιθανή. Η παρατεταμένη κάμψη αυξάνει την πίεση στον αρθρικό θύλακα και τους μαλακούς ιστούς (ιδιαίτερα στον οπίσθιο και τον επιγονατιδικό τένοντα και τον τετρακέφαλο), προκαλώντας δυσκαμψία και πόνο. Οι κραδασμοί και τα χτυπήματα σε λακκούβες του δρόμου που μεταδίδονται, μέσω των μαρσπιέ, στο γόνατο (όπως και στον αστράγαλο και το ισχίο), μπορούν να προκαλέσουν ερεθισμούς στις αρθρώσεις, τους μηνίσκους και τους τένοντες, ιδίως σε όσους έχουν αγύμναστους τετρακέφαλους, απαγωγείς ισχίου και οπίσθιους μηριαίους.

Ο ρόλος των άνισων δυνάμεων

Επιβλαβείς είναι και οι άνισες δυνάμεις που δημιουργούνται από το κράτημα του οδηγού από το συνεπιβάτη με το ένα χέρι, γιατί επιβαρύνουν περισσότερο το ένα γόνατο, προκαλώντας θυλακίτιδα ή τενοντίτιδα.

Προβλήματα μπορούν να δημιουργήσουν ακόμα και τα ακατάλληλα υποδήματα (τακούνια, μυτερά ή με σκληρές σόλες), διότι αλλάζουν τη γεωμετρία φόρτισης του γόνατος, αυξάνοντας τις συμπιεστικές δυνάμεις στην επιγονατιδομηριαία άρθρωση.

Εκείνοι που αντιμετωπίζουν τον μέγιστο κίνδυνο βλαβών στα γόνατα είναι όσοι ασχολούνται με το motocross/enduro, επαγγελματικά ή ερασιτεχνικά. Οι συγκεκριμένες δραστηριότητες εκθέτουν τους οδηγούς σε κινδύνους τραυματισμών των γονάτων, εξαιτίας των συχνών αλμάτων και των κλειστών στροφών, των προσκρούσεων, συγκρούσεων και ελιγμών για την αποφυγή εμποδίων. Η χρήση του γόνατος ως άξονα κατά τη στροφή, η προσγείωση μετά από άλμα με το γόνατο σε υπερέκταση και άλλα τεχνικά λάθη μπορούν να προκαλέσουν καταπονήσεις και τραυματισμούς στον πρόσθιο χιαστό, τον έσω πλάγιο χιαστό και τον μηνίσκο.

Σε βάθος χρόνου αυτά τα προβλήματα μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης οστεοαρθρίτιδας, ειδικά μετά από κατάγματα και υπεξαρθρήματα της άρθρωσης. Η αποδυνάμωση των δομών και η κακή επούλωση των οστών, θα μπορούσε ακόμη και να οδηγήσει στην ανάπτυξη οστεοφύτων.

Οι αναβάτες μοτοσυκλέτας με ήπια οστεοαρθρίτιδα, ή χονδροπάθεια (χονδρομαλάκυνση), προηγούμενους τραυματισμούς του μηνίσκου ή τενοντίτιδα της επιγονατίδας είναι πιθανόν να δουν τα προβλήματά τους να επιδεινώνονται από τους παραπάνω παράγοντες.

«Για τους οδηγούς και συνεπιβάτες μοτοσυκλετών οι τραυματισμοί και ο πόνος στο γόνατο οφείλονται δηλαδή σε χρόνιες, εσφαλμένες γωνίες κάμψης της άρθρωσης, μεταδιδόμενους κραδασμούς, ανομοιόμορφη στήριξη, μυϊκή κόπωση, πτώσεις και ατυχήματα.

Ένας μικροτραυματισμός μπορεί να αντιμετωπιστεί συνήθως με φροντίδα στο σπίτι (πάγος, επίδεση, ανύψωση, ανάπαυση και παυσίπονα). Όταν αυτά δεν αποδίδουν, ο πόνος διαρκεί περισσότερο από 2-3 εβδομάδες, δεν υποχωρεί με παυσίπονα, υπάρχει οίδημα, κλείδωμα της άρθρωσης, αστάθεια, πρέπει να γίνει αξιολόγηση από ορθροπαιδικό, καθώς αυτά τα συμπτώματα υποδηλώνουν σοβαρότερα προβλήματα.

Όταν οι τραυματισμένες δομές δεν αντιμετωπιστούν εγκαίρως και με την κατάλληλη θεραπεία, αυξάνεται ο κίνδυνος ανάπτυξης μακροχρόνιων προβλημάτων που επηρεάζουν την προσωπική και επαγγελματική ζωή. Κάποιοι τραυματισμοί μπορούν να αντιμετωπιστούν συντηρητικά, ενώ για άλλους η χειρουργική θεραπεία είναι η μοναδική επιλογή», επισημαίνει ο δρ Σακελλαρίου.

Ο ρόλος του σωστού εξοπλισμού

«Για τους αναβάτες που θέλουν να συνεχίσουν να απολαμβάνουν τον δρόμο και τις πίστες, η προστασία δεν πρέπει ποτέ να είναι προαιρετική. Ο σωστός εξοπλισμός αν και δεν μπορεί να αποτρέψει ένα ατύχημα, μπορεί να μειώσει τη βλάβη που θα υποστεί το γόνατο (όπως και άλλα μέρη του σώματος) εάν συμβεί. Οι επιγονατίδες προσφέρουν προστασία από συστροφή και υπερέκταση όπως και από χτυπήματα και τριβή στο δρόμο.

Συστήνεται επίσης η διόρθωση της στάσης των αναβατών, η χρήση σωστής τεχνικής οδήγησης για την αποφυγή των κραδασμών, η ενδυνάμωση των γύρω μυών για την υποστήριξη της άρθρωσης, η απώλεια βάρους (εάν απαιτείται) για τη μείωση της πίεσης στα γόνατα, η βελτίωση της ευλυγισίας και του εύρους κίνησης των αρθρώσεων για την ελαχιστοποίηση της καταπόνηση», καταλήγει ο γιατρός.