Η Γραμματεία της Σύμβασης-Πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τον Έλεγχο του Καπνού (WHO FCTC) προειδοποιεί τις κυβερνήσεις και το κοινό ότι η καπνοβιομηχανία εντείνει τις προσπάθειές της να παρεμβαίνει στο έργο της Διάσκεψης των Συμβαλλομένων Μερών (COP), του οργάνου που είναι υπεύθυνο για τη λήψη αποφάσεων, με στόχο την αποδυνάμωση των παγκόσμιων μέτρων ελέγχου του καπνού.
Η WHO FCTC είναι η πρώτη συνθήκη που διαπραγματεύτηκε υπό την αιγίδα του ΠΟΥ και αποτελεί μία από τις πιο ευρέως και ταχύτερα υιοθετημένες συνθήκες στην ιστορία των Ηνωμένων Εθνών. Συνολικά 183 Συμβαλλόμενα Μέρη έχουν προσχωρήσει στη Σύμβαση, η οποία τέθηκε σε ισχύ πριν από 20 χρόνια.
Η επικείμενη σύνοδος της COP
Η ενδέκατη σύνοδος της COP, που θα πραγματοποιηθεί από 17 έως 22 Νοεμβρίου στη Γενεύη της Ελβετίας, θα συγκεντρώσει τα Συμβαλλόμενα Μέρη της Σύμβασης για τη λήψη αποφάσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων της WHO FCTC, μεταξύ των οποίων η συζήτηση μέτρων για την πρόληψη του εθισμού στη νικοτίνη και την προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας, μεταξύ άλλων.
Η Συνάντηση των Συμβαλλομένων Μερών (MOP), που θα πραγματοποιηθεί επίσης στη Γενεύη από 24 έως 26 Νοεμβρίου, λειτουργεί ως το διοικητικό όργανο του Πρωτοκόλλου για την Εξάλειψη του Παράνομου Εμπορίου Προϊόντων Καπνού — μιας διεθνούς συνθήκης που τέθηκε σε ισχύ το 2018 και έχει 71 Συμβαλλόμενα Μέρη. Κατά τη διάρκεια της MOP, τα Μέρη θα εξετάσουν σειρά μέτρων που αποσκοπούν στη διαμόρφωση του μέλλοντος του Πρωτοκόλλου και του ρόλου του στην εξάλειψη του παράνομου εμπορίου προϊόντων καπνού.
«Με στρατηγικές που κυμαίνονται από lobbying έως απροκάλυπτες προσπάθειες χειραγώγησης αντιπροσωπειών, οι τακτικές της καπνοβιομηχανίας αποτελούν σοβαρή αιτία ανησυχίας», δήλωσε ο Andrew Black, Αναπληρωτής Επικεφαλής της Γραμματείας της WHO FCTC και προσθέτει πως «αυτό δεν είναι απλώς lobbying· πρόκειται για μια σκόπιμη στρατηγική αποσταθεροποίησης της συναίνεσης και αποδυνάμωσης των μέτρων εφαρμογής της Σύμβασης. Η παρέμβαση της καπνοβιομηχανίας αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους περιορισμούς και εμπόδια για την εφαρμογή της Σύμβασης. Η Γραμματεία καλεί έντονα τα Συμβαλλόμενα Μέρη, την κοινωνία των πολιτών και άλλους φορείς που εργάζονται υπέρ του ελέγχου του καπνού να παραμείνουν σε επαγρύπνηση απέναντι στις τακτικές και την παραπληροφόρηση της βιομηχανίας. Οι κυβερνήσεις έχουν υποχρεώσεις στο πλαίσιο του άρθρου 5.3 της WHO FCTC να προστατεύουν τις πολιτικές δημόσιας υγείας από τα εμπορικά και άλλα ιδιοτελή συμφέροντα της καπνοβιομηχανίας».
Οι παρεμβάσεις της βιομηχανίας
Αποδεικτικά στοιχεία από ανεξάρτητους φορείς της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων αυτών που συμμετέχουν ως παρατηρητές στη Διάσκεψη των Συμβαλλομένων Μερών, δείχνουν ότι η παρέμβαση της βιομηχανίας περιλαμβάνει:
- Πολιτική χειραγώγηση: Προσπάθεια τοποθέτησης ευνοϊκών προσώπων σε εθνικές αντιπροσωπείες ή επηρεασμού της επιλογής τους για να επηρεάσουν τις διαπραγματεύσεις.
- Ομάδες-βιτρίνα και «ανεξάρτητες» φωνές: Οργανισμοί που χρηματοδοτούνται από τη βιομηχανία και παρουσιάζονται ως εμπορικές, επιστημονικές ή καταναλωτικές ενώσεις για να ασκούν πίεση στις αντιπροσωπείες.
- Συνενοχή στην επιστήμη: Χρηματοδότηση ή προώθηση παραπλανητικών ερευνών που αμφισβητούν αποδεδειγμένα μέτρα ελέγχου του καπνού.
- Οικονομικά αφηγήματα: Άσκηση πίεσης σε υπουργεία Οικονομικών και Εμπορίου με ψευδείς ισχυρισμούς για θέσεις εργασίας, καλλιέργειες και φορολογικά έσοδα.
- Διείσδυση πρόσβασης: Προσπάθεια απόκτησης καθεστώτος παρατηρητή ή συμμετοχής σε εκδηλώσεις που σχετίζονται με την COP για να επηρεαστούν οι συζητήσεις.
Αυτές οι τακτικές αντικατοπτρίζουν εκείνες που καταγράφονται στον Παγκόσμιο Δείκτη Παρεμβάσεων της Καπνοβιομηχανίας (Global Tobacco Industry Interference Index), ο οποίος αναφέρει περιστατικά παρεμβάσεων της καπνοβιομηχανίας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Τι πρέπει να κάνουν τα συμβαλλόμενα μέρη
Η Γραμματεία της Σύμβασης-Πλαίσιο του ΠΟΥ για τον Έλεγχο του Καπνού (WHO FCTC) καλεί όλα τα μέρη να:
- Εφαρμόσουν πλήρως το Άρθρο 5.3 της WHO FCTC και τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την εφαρμογή του, καλύπτοντας όλα τα τμήματα της κυβέρνησης, ώστε να προστατεύονται από την επιρροή της καπνοβιομηχανίας.
- Προστατεύσουν τη Διάσκεψη των Μερών (COP) από τα εμπορικά και άλλα ιδιοτελή συμφέροντα της καπνοβιομηχανίας, σύμφωνα με τον Στόχο 3.1.3 της Παγκόσμιας Στρατηγικής για την Επιτάχυνση του Ελέγχου του Καπνού: Προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης μέσω της εφαρμογής της WHO FCTC 2019–2030, συμπεριλαμβανομένης της προετοιμασίας των εθνικών αντιπροσωπειών.
- Εξασφαλίσουν ότι οι αντιπροσωπείες τους στη COP και στη MOP (Διάσκεψη των Μερών στο Πρωτόκολλο) δεν περιλαμβάνουν άτομα που συνδέονται με την καπνοβιομηχανία ή θυγατρικές της.
- Απορρίψουν κάθε χρηματοδότηση ή συνεργασία που συνδέεται με τη βιομηχανία, συμπεριλαμβανομένων αυτών για τις δραστηριότητες της COP και της MOP ή για τις εθνικές αντιπροσωπείες.
- Ενημερώσουν τα μη υγειονομικά υπουργεία σχετικά με τις τακτικές της βιομηχανίας και τις υποχρεώσεις του Άρθρου 5.3.
- Χρησιμοποιήσουν διαθέσιμα εργαλεία παρακολούθησης, όπως τον Παγκόσμιο Δείκτη Παρεμβάσεων της Καπνοβιομηχανίας, για την ανίχνευση τέτοιων παρεμβάσεων.
