Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε σήμερα, Παρασκευή 17 Σεπτεμβρίου, τον κανονισμό EU KIDS ACT (Keeping Internet Digital Spaces Accountable and Trustworthy) για τη βελτίωση της ασφάλειας των παιδιών στο διαδίκτυο σε ολόκληρη την Ένωση.
Η πρόταση απαγορεύει στις πλατφόρμες μέσων κοινωνικής δικτύωσης να έχουν πρόσβαση σε παιδιά κάτω των 13 ετών και καθορίζει κατώτατο όριο ηλικίας σε επίπεδο ΕΕ για το άνοιγμα προσωπικού λογαριασμού από ανηλίκους τα 15 έτη, υιοθετώντας έτσι μια σταδιακή προσέγγιση. Επίσης, με τον κανονισμό EU KIDS ACT αντιστρέφεται το βάρος απόδειξης. Πλέον, οι πάροχοι υπηρεσιών θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι οι υπηρεσίες τους είναι σχεδιασμένες έτσι ώστε να απευθύνονται με ασφάλεια στις κατάλληλες ηλικίες.
Η Πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε σχετικά: «Σήμερα, τα παιδιά μας έρχονται σε επαφή με τις πιο εξελιγμένες τεχνολογίες που έχουν δημιουργηθεί ποτέ. Τεχνολογίες που δημιουργήθηκαν χωρίς ποτέ να έχουν στο μυαλό τους την ευημερία των παιδιών. Ο κανονισμός EU KIDS ACT αντιστρέφει το βάρος απόδειξης — πλέον οι πλατφόρμες πρέπει να αποδεικνύουν ότι είναι ασφαλείς εκ του σχεδιασμού τους. Βάζουμε πάλι τους γονείς στο τιμόνι, δίνοντάς τους τα εργαλεία ώστε τα παιδιά τους να μπορούν να κινούνται σε έναν πιο ασφαλή διαδικτυακό κόσμο».
Ο προτεινόμενος κανονισμός EU KIDS ACT διαρθρώνεται γύρω από τέσσερις πυλώνες:
1. Χρονική μετάθεση της πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
Στον κανονισμό EU KIDS ACTπροτείνεται τα παιδιά να μπορούν να δημιουργούν αυτόνομους λογαριασμούς στις υπηρεσίες μέσων κοινωνικής δικτύωσης, μόνο από την ηλικία των 15 ετών και εξής.
Για τα παιδιά ηλικίας μεταξύ 13 και 15 ετών, η πρόταση προβλέπει γονικό έλεγχο, δίνοντας τη δυνατότητα στους κηδεμόνες να δημιουργούν μίνι λογαριασμούς στους οποίους τα παιδιά θα μπορούν να έχουν πρόσβαση μέσω του λογαριασμού του κηδεμόνα τους. Έτσι, θα μπορούν να έχουν πρόσβαση σε κατάλληλες για την ηλικία τους πλατφόρμες μέσων κοινωνικής δικτύωσης και ανταλλαγής βίντεο. Επιπλέον, οι υπηρεσίες που διατίθενται στους μίνι λογαριασμούς πρέπει να είναι σχεδιασμένες με διασφαλίσεις, π.χ. με περιορισμούς στις επαφές κοινωνικής δικτύωσης και στον χρόνο έκθεσης στην οθόνη έως μία ώρα την ημέρα, αναγνωρίζοντας τον ρόλο των κηδεμόνων στην αυτόνομη και ασφαλή ανάπτυξη των παιδιών τους στο διαδίκτυο.
Τα παιδιά μεταξύ 3 και 13 ετών δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά μπορούν να έχουν πρόσβαση σε ειδικά σχεδιασμένες, φιλικές για τα παιδιά υπηρεσίες ανταλλαγής βίντεο, μέσω λογαριασμών τους οποίους διαχειρίζεται ο κηδεμόνας τους. Για τον σκοπό αυτό, οι πλατφόρμες πρέπει να προσφέρουν στους γονείς ή τους κηδεμόνες ένα εύχρηστο εργαλείο που να περιορίζει τη χρήση της συσκευής του ενηλίκου από τα παιδιά, μόνο σε τέτοιες φιλικές προς τα παιδιά υπηρεσίες και μόνο για μία ώρα την ημέρα.
2. Ασφάλεια των υπηρεσιών εκ του σχεδιασμού τους
Ο κανονισμός EU KIDS ACTεπιβάλλει ορισμένες υποχρεώσεις σε όλες τις επιγραμμικές πλατφόρμες που προσφέρουν υπηρεσίες μέσων κοινωνικής δικτύωσης, διαμοιρασμό βίντεο, διαδικτυακά βιντεοπαιχνίδια, συντρόφους τεχνητής νοημοσύνης και διαλογικά ρομπότ σε χρήστες κάτω των 18 ετών.
Στις υποχρεώσεις περιλαμβάνεται η απαγόρευση των εθιστικών χαρακτηριστικών και των συστάσεων που βασίζονται στο προφίλ του χρήστη — στοιχεία που παρασύρουν τους ανηλίκους σε αλγοριθμικές μαύρες τρύπες με επιβλαβές περιεχόμενο. Επίσης, ο κανονισμός απαγορεύει την ατέρμονη κύλιση χωρίς σημεία διακοπής, τα τεχνάσματα «ανταμοιβών», και τις ειδοποιήσεις αυτόματης προώθησης κατά τις ώρες ύπνου, καθώς και τις ανεπιθύμητες επαφές από ξένους. Επιπλέον, η ΤΝ και τα chat bot διαλόγου πρέπει να είναι απενεργοποιημένα από προεπιλογή και να μην προσομοιώνουν διαπροσωπικές σχέσεις με τρόπους που δημιουργούν συναισθηματική εξάρτηση.
Τα προφίλ των ανηλίκων πρέπει να είναι εξ ορισμού ιδιωτικά, με απενεργοποιημένο τον γεωεντοπισμό και την πρόσβαση στην κάμερα και το μικρόφωνο. Οι επιγραμμικές υπηρεσίες πρέπει επίσης να προσφέρουν στους ανηλίκους εύκολους τρόπους αποκλεισμού και σίγασης των άλλων χρηστών, αποτελεσματικά εργαλεία διαχείρισης χρόνου, και ασφαλή συστήματα συστάσεων που να μπορούν να τα ελέγχουν, να τα ρυθμίζουν και να τα επαναφέρουν.
3. Ηλικιακή επαλήθευση που προστατεύει την ιδιωτικότητα
Σύμφωνα με τον κανονισμό EU KIDS ACT, οι διαδικτυακές υπηρεσίες και τα καταστήματα εφαρμογών πρέπει να χρησιμοποιούν εργαλεία επαλήθευσης της ηλικίας. Μπορούν, για παράδειγμα, να χρησιμοποιούν την εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας της ΕΕ, η οποία δεν διατηρεί έγγραφα ταυτότητας ή βιομετρικά δεδομένα και, άρα, πληροί τα αυστηρότερα πρότυπα προστασίας της ιδιωτικότητας. Τα κράτη μέλη θα συμμετάσχουν ενεργά στη δημιουργία αυτού του οικοσυστήματος.
Επίσης, οι πάροχοι υπηρεσιών μέσων κοινωνικής δικτύωσης και πλατφορμών διαμοιρασμού βίντεο θα υποχρεούνται να επαληθεύουν την ηλικία του χρήστη όταν ανοίγει νέο λογαριασμό.
Όσον αφορά τους υφιστάμενους λογαριασμούς, οι πάροχοι πρέπει να υπολογίζουν κατά προσέγγιση την ηλικία του χρήστη με βάση εύλογες ενδείξεις (χρόνος δημιουργίας λογαριασμού, στοιχεία πιστωτικής κάρτας κ.λπ.).
4. Επιβολή των κανόνων στην πράξη
Η πρόταση αντιστρέφει το βάρος απόδειξης, καθώς πλέον οι πάροχοι των πολύ μεγάλων επιγραμμικών πλατφορμών θα είναι υπεύθυνοι να αποδείξουν ότι οι υπηρεσίες τους είναι «ασφαλείς εκ σχεδιασμού».
Θα υποχρεούνται να προσκομίσουν σχέδιο συμμόρφωσής τους στην Επιτροπή και σε ανεξάρτητο ελεγκτή, ο οποίος θα υποβάλει σε ενδελεχή αξιολόγηση τη νέα υπηρεσία, το νέο χαρακτηριστικό ή τη νέα λειτουργία. Η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει από τον πάροχο να προτείνει διορθωτικά μέτρα, εάν κρίνει, με βάση την έκθεση του ελεγκτή, ότι υπάρχουν ελλείψεις στο σχέδιο συμμόρφωσης.
Το πλαίσιο επιβολής του κανονισμού βασίζεται στις δομές που έχουν ήδη θεσπιστεί με βάση την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες και την πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη, και χρησιμοποιεί υφιστάμενους μηχανισμούς και την υπάρχουσα εμπειρογνωσία. Η πρόταση προβλέπει ταχείες διαδικασίες επιβολής των κανόνων στους παρόχους σε περίπτωση μη συμμόρφωσής τους με τον κανονισμό EU KIDS ACT, καθώς η Επιτροπή θα υποχρεούται να ολοκληρώνει τις έρευνες εντός 90 ημερών.
Ολοκληρωμένη δράση
Η νομοθετική πρόταση έχει υποβληθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, με σκοπό να ξεκινήσει η νομοθετική διαδικασία για την εξέταση και την έγκρισή της. Δεδομένου ότι η απαίτηση να αναληφθεί επειγόντως ολοκληρωμένη δράση σε επίπεδο Ένωσης είναι ξεκάθαρη, είναι σημαντικό ο κανονισμός να εκδοθεί γρήγορα.
