Όταν ο Ματ Ντέιμον δήλωσε πρόσφατα ότι η απώλεια βάρους του οφείλεται στη διατροφή χωρίς γλουτένη, αναζωπυρώθηκε μια γνώριμη διατροφική διαμάχη. Ωστόσο, η επιστήμη γύρω από το αδυνάτισμα αποκαλύπτει μια πολύ πιο σύνθετη εικόνα από την απλή αποφυγή ενός και μόνο συστατικού, όπως επισημαίνει σε σχετικό του άρθρο στο The Conversation o , λέκτορας στην Διατροφή Επιδόσεων και Φυσιολογίας της Άσκησης στο Πανεπιστήμιο του Kingston.
Η γλουτένη είναι μια φυσική πρωτεΐνη που περιέχεται σε δημητριακά όπως το σιτάρι, το κριθάρι και η σίκαλη, και επομένως βρίσκεται σε βασικά τρόφιμα της καθημερινής διατροφής, όπως το ψωμί, τα ζυμαρικά και τα δημητριακά πρωινού. Για τη συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων, η κατανάλωσή της δεν προκαλεί κανένα πρόβλημα υγείας.
Πότε η αποφυγή γλουτένης είναι απαραίτητη
Υπάρχουν, ωστόσο, περιπτώσεις όπου η αποχή από τη γλουτένη είναι επιβεβλημένη. Η κοιλιοκάκη, μια αυτοάνοση πάθηση που αφορά περίπου το 1% του πληθυσμού, προκαλεί ανοσολογική αντίδραση στη γλουτένη, οδηγώντας σε βλάβη του λεπτού εντέρου και μειωμένη απορρόφηση θρεπτικών συστατικών.
Υπάρχει επίσης η μη κοιλιοκακική ευαισθησία στη γλουτένη, η οποία συνδέεται με συμπτώματα όπως φούσκωμα, καούρες, πονοκεφάλους και δερματικά προβλήματα. Αν και τα αίτιά της παραμένουν αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης, η μόνη συνιστώμενη αντιμετώπιση προς το παρόν είναι η δίαιτα χωρίς γλουτένη.
Τι ισχύει για όσους δεν έχουν δυσανεξία
Για άτομα χωρίς κοιλιοκάκη ή ευαισθησία στη γλουτένη, η αποφυγή τροφίμων που την περιέχουν δεν είναι απαραίτητη και ενδέχεται να έχει αρνητικές συνέπειες. Τρόφιμα όπως το ψωμί και τα δημητριακά ολικής άλεσης αποτελούν σημαντικές πηγές φυτικών ινών και βιταμινών του συμπλέγματος Β.
Παρόλα αυτά, η αγορά προϊόντων χωρίς γλουτένη συνεχίζει να αναπτύσσεται ραγδαία και εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 13 δισ. δολάρια έως το 2030.
Γιατί κάποιοι χάνουν βάρος χωρίς γλουτένη
Καθώς ο Ματ Ντέιμον δεν ανέφερε κάποιο ιατρικό πρόβλημα, οι ειδικοί εκτιμούν ότι η απώλεια βάρους του οφείλεται στη συνολική αλλαγή διατροφικών συνηθειών και όχι στην ίδια τη γλουτένη.
Μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό Nutrients δεν βρήκε διαφορές στο σωματικό βάρος ή στο λίπος μεταξύ υγιών ατόμων που ακολουθούσαν δίαιτα με ή χωρίς γλουτένη.
Στην πράξη, όσοι κόβουν τη γλουτένη:
-
αποφεύγουν τρόφιμα υψηλής θερμιδικής πυκνότητας (πίτσα, fast food, ζυμαρικά)
-
μειώνουν την πρόσληψη υδατανθράκων
-
καταναλώνουν λιγότερες θερμίδες συνολικά
Η μείωση των υδατανθράκων οδηγεί σε απώλεια γλυκογόνου και υγρών, προκαλώντας γρήγορη αλλά παροδική πτώση του βάρους – κάτι που συχνά εκλαμβάνεται λανθασμένα ως απώλεια λίπους.
Το φούσκωμα δεν είναι λίπος
Ένας ακόμη λόγος που η κοιλιά δείχνει πιο «επίπεδη» είναι ότι το σιτάρι περιέχει φρουκτάνες, πολυσακχαρίτες που προκαλούν αέρια και φούσκωμα. Όταν αυτά αφαιρούνται από τη διατροφή, τα συμπτώματα υποχωρούν, δημιουργώντας την αίσθηση απώλειας λίπους.
Μπορεί η δίαιτα χωρίς γλουτένη να βλάπτει την υγεία;
Μελέτες δείχνουν ότι η χαμηλή πρόσληψη γλουτένης μπορεί να σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων και διαβήτη τύπου 2. Ένας πιθανός λόγος είναι η κακή ποιότητα πολλών επεξεργασμένων προϊόντων χωρίς γλουτένη, τα οποία συχνά περιέχουν:
-
λιγότερη πρωτεΐνη
-
περισσότερα κορεσμένα λιπαρά και σάκχαρα
-
λιγότερες φυτικές ίνες
Το συμπέρασμα
Η απώλεια βάρους που αποδίδεται στη δίαιτα χωρίς γλουτένη σπάνια οφείλεται στην ίδια τη γλουτένη. Στις περισσότερες περιπτώσεις, πρόκειται για αποτέλεσμα αλλαγών στη συνολική διατροφή, στη θερμιδική πρόσληψη και στις καθημερινές συνήθειες.
Για όσους δεν έχουν ιατρικό λόγο να την αποφεύγουν, η γλουτένη δεν είναι εχθρός – και σίγουρα δεν αποτελεί από μόνη της λύση για αδυνάτισμα.
