Τα τραυματικά πένθη –εκείνα που συμβαίνουν ξαφνικά, βίαια ή με τρόπους που μοιάζουν τρομακτικοί– κουβαλούν ένα διαφορετικό βάρος: τον πόνο για το πώς πέθανε ο άνθρωπός μας, τα αναπάντητα «γιατί» και το ισχυρό σοκ που δημιουργεί η έλλειψη χρόνου για προετοιμασία ή αποχαιρετισμό.

Καθημερινές συνήθεις, όπως το φαγητό ή ο ύπνος, μπορούν να αναδείξουν την απουσία και να πυροδοτήσουν τόσο θλίψη όσο και φόβο. Αυτές οι στιγμές αποκαλύπτουν ότι το πένθος είναι μια εμπειρία που αφορά ολόκληρη την ύπαρξή μας. Δεν επηρεάζει μόνο τα συναισθήματα, αλλά και το σώμα, τις σκέψεις, τις συνήθειες και την αίσθηση ασφάλειας στον κόσμο.

Συναισθηματικά, το πένθος μπορεί να είναι χαοτικό. Τα συναισθήματα ταλαντεύονται απρόβλεπτα: μπορεί να ξεσπάσετε σε λυγμούς τη μια στιγμή και την αμέσως επόμενη να νιώσετε ένα μούδιασμα. Οι ειδικοί της ψυχικής υγείας το αποκαλούν συναισθηματική δυσρύθμιση, που περιλαμβάνει αίσθημα αποξένωσης από τα συναισθήματα, αντίδραση πολύ μικρή ή πολύ μεγάλη, «κόλλημα» σε μια συναισθηματική κατάσταση ή δυσκολία να αλλάξει κανείς οπτική.

Τα κενά μνήμης

Γνωστικά, η συγκέντρωση μοιάζει αδύνατη και τα κενά μνήμης αυξάνονται. Ακόμα κι αν γνωρίζουμε ότι ο αγαπημένος μας άνθρωπος έχει φύγει, ο εγκέφαλος «σκανάρει» τα πάντα γι' αυτόν , περιμένοντας να ακούσουμε τη φωνή του ή ένα μήνυμά του – μια φυσική αντίδραση προσκόλλησης που τροφοδοτεί αρνητικά ως επί το πλείστον συναισθήματα όπως ο φόβος, ο πανικός και εν τέλει η ματαίωση.

Σωματικά, το πένθος πλημμυρίζει το σώμα με ορμόνες άγχους, οδηγώντας σε αϋπνία, κόπωση, πόνους, αίσθηση βάρους και σφίξιμο στο στήθος. Μετά την απώλεια κάποιου κοντινού μας προσώπου, μελέτες δείχνουν μια προσωρινή αύξηση στον κίνδυνο θνησιμότητας, συχνά λόγω της επιπλέον πίεσης στην καρδιά, την εξασθένηση του ανοσοποιητικού και την ψυχική υγεία.

Πνευματικά και υπαρξιακά, η απώλεια μπορεί να ταρακουνήσει τα θεμέλια των πεποιθήσεων μας και να κάνει τον κόσμο να μοιάζει μπερδεμένος, άδειος και χωρίς νόημα.

Η έρευνα για το πένθος επιβεβαιώνει ότι αυτά τα έντονα συμπτώματα είναι τυπικά για ένα διάστημα, ιδιαίτερα μετά από τραυματική απώλεια.

Εύρεση μιας νέας ισορροπίας

Τελικά, οι περισσότεροι άνθρωποι αρχίζουν να σταθεροποιούνται. Ωστόσο, δεν είναι σπάνιο αυτό το χάος να παραμένει για μήνες ή ακόμη και χρόνια, έπειτα από μια τραυματική απώλεια. Στην αρχή, αντιμετωπίστε τον εαυτό σας σαν να αναρρώνει από μια μεγάλη και δύσκολη χειρουργική επέμβαση: ξεκουραστεί όσο πιο πολύ γίνεται συχνά, κινηθείτε αργά και προστατεύστε την ενέργειά σας.

Αρχικά, ίσως να μπορείτε να διαχειριστείτε μόνο μικρές, καθημερινές συνήθειες, όπως η στοματική υγιεινη ή το στρώσιμο το κρεβατιού, που σου θυμίζουν: είμαι ακόμα εδώ. Αυτό είναι αρκετό. Αυτή τη στιγμή, η μόνη σου «δουλειά» είναι η επιβίωση, ένα βήμα τη φορά.

Καθώς επιστρέφετε στις καθημερινές υποχρεώσεις, δώστε στον εαυτό σας χώρο για ξεκούραση -θα σας βοηθήσει να αντέξετε τις δύσκολες πρώτες ημέρες και εβδομάδες.

Σύμφωνα με ειδικούς ψυχικής υγείας που ασχολούνται με το πένθος, μία από τις σημαντικότερες «εργασίες» στην αρχή είναι να μάθει κανείς να διαχειρίζεται και να αντέχει τον συναισθηματικό πόνο. Οι πενθούντες πρέπει να αφήσουν τον εαυτό τους να νιώσει το βάρος της απώλειας.

Αλλά η διαχείριση του πόνου δεν αφορά μόνο το «κάνουμε παρέα με τον πόνο μας». Περιλαμβάνει επίσης το να ξέρουμε πότε να απομακρυνθούμε από αυτόν χωρίς να πέσουμε στην παγίδα της αποφυγής, που πιθανόν θα οδηγήσει σε πανικό, μούδιασμα και εξάντληση. Ο στόχος πρέπει να είναι να το σηκώνεις και να το αφήνεις κάτω. Οι σκόπιμες παύσεις μέσω απόσπασης ή ξεκούρασης κάνουν εφικτή την επιστροφή στη θλίψη χωρίς να αυτή να μας καταβροχθίζει.

Περιλαμβάνει επίσης την ικανότητα να γαληνεύεις τον εαυτό σου όταν τα κύματα πένθους χτυπούν ανελέητα όπως η φουρτουνιασμένη θάλασσα τα βράχια.

Πέντε τρόποι αντιμετώπισης των επώδυνων στιγμών

Ακολουθούν πέντε απλές συμβουλές που με βάση την επιστημονική έρευνα, μπορούν να κάνουν τις επώδυνες στιγμές πιο υποφερτές. Δεν θα εξαλείψουν τον πόνο, αλλά μπορούν να προσφέρουν άμεση ανακούφιση σε όσους πατούν στις ωμές, κοφτερές άκρες του πρώιμου πένθους.

1. Απαλό άγγιγμα για ανακούφιση από τη μοναξιά

Βάλτε το χέρι στο στήθος, την κοιλιά ή απαλά στο μάγουλο –όπου πηγαίνει ενστικτωδώς όταν πονάτε. Κάντε αργές εισπνοές. Καθώς εκπνέετε, πείτεαπαλά: «Αυτό πονάει». Έπειτα: «Είμαι εδώ» ή «Δεν είμαι μόνος/η σε αυτό». Μείνετε 1–2 λεπτά σε αυτή την κατάσταση, ή για όσο νιώθετε άνετα.

Γιατί βοηθά: Το πένθος συχνά αφήνει τον άνθρωπο στερημένο από άγγιγμα. Το απαλό αυτο-άγγιγμα ενεργοποιεί το πνευμονογαστρικό νεύρο, που ρυθμίζει τον καρδιακό ρυθμό, την αναπνοή και την ηρεμία μετά από στρες.

2. Καβαλώντας το κύμα

Όταν το πένθος σας πλημμυρίζει, βάλτε χρονόμετρο για 2–5 λεπτά. Μείνετε με το συναίσθημα και αναπνεύστε. Παρατηρήστε το χωρίς να κάνετε κριτική. Αν είναι υπερβολικό, κάντε μια σύντομη απόσπαση (π.χ. μέτρα αντίστροφα), έπειτα επιστρέψετε και δείτε αν κάτιέχει αλλάξει.

Γιατί βοηθά: Τα συναισθήματα ανεβαίνουν σαν κύματα. Αυτή η τεχνική σας βοηθά να μένετε στο παρόν χωρίς πανικό, μαθαίνοντας ότι οι κορυφώσεις περνούν.

3. Ανακούφιση με απαλές υφές

Τυλιχθείτε σε μια μαλακή κουβέρτα, κρατήστε ένα λούτρινο ή χαιδέψτε το κατοικίδιό σας. Εστιάστε στην αίσθηση για 2–5 λεπτά.

Γιατί βοηθά: Η απαλότητα σηματοδοτεί ασφάλεια στο νευρικό σύστημα. Δίνει παρηγοριά όταν ο πόνος είναι πολύ ωμός για λέξεις.

4. Υπερφόρτωση στο... ψυγείο

Οι θεραπευτές χρησιμοποιούν τις δεξιότητες DBT που λέγονται TIPP για διαχείριση κρίσεων:

• Θερμοκρασία: κράτησε πάγο ή βρέξε το πρόσωπο με κρύο νερό.
• Έντονη άσκηση: σύντομα ξεσπάσματα κίνησης απελευθερώνουν ένταση.
• Ρυθμική αναπνοή: εισπνοή 2–4 δευτ., εκπνοή 4–6 δευτ.
• Προοδευτική χαλάρωση μυών: τέντωσε και χαλάρωσε ομάδες μυών.

Γιατί βοηθά: Το πένθος μπορεί να φέρει εναλλαγές από πανικό σε μούδιασμα. Το κρύο ηρεμεί την ταχυπαλμία, η ρυθμική αναπνοή μαλακώνει τη λύπη.

5. Βαθμολογήστε τον πόνο

Βάλτε μια κλίμακα από το 1 έως το δέκα. Αναρωτηθείτε «Γιατί είναι 7 και όχι 10;» ή «Πότε ήταν λίγο καλύτερα;» Σημείωστε τι σας βοήθησε.

Γιατί βοηθά: Η αναγνώριση ακόμα και μικρής ανακούφισης χτίζει ελπίδα και υπενθυμίζει ότι ο πόνος δεν είναι σταθερός.

Η κυρίαρχη σκέψη

Ακόμα και με αυτά τα εργαλεία, θα υπάρξουν στιγμές που θα μοιάζουν αβάσταχτες. Τότε, θυμίστε στον εαυτό σου ότι δεν χρειάζεται να προχωρήσει τώρα. Η κυρίαρχη σκέψη πρέπει να είναι «αυτή τη στιγμή απλώς επιβιώνω...» μπορεί να λειτουργήσει σωτήρια.

Ζήτησε στήριξη από φίλους, συμβούλους ή γραμμές βοήθειας. Αν ο πόνος εξακολουθεί να σας κατακλύζει, αναζητήστε τη βοήθεια ενός ειδικού ψυχικής υγείας.

Με φροντίδα και υποστήριξη, θα αρχίσετε να προσαρμόζεστε στη νέα πραγματικότητα. Με τον καιρό, ο πόνος θα μαλακώσει -ακόμα κι αν δεν φύγει ποτέ τελείως- και πιθανότατα θα χτίσετε μια καθημερινότητα, διαμορφωμένη μεν από το πένθος, αλλά η αγάπη θα σας δώσει τη δύναμη να συνεχίσετε.

Πηγή: TheConversation.com