Καθώς οι πυρκαγιές, οι καύσωνες, οι πλημμύρες και άλλες αλληλένδετες κρίσεις εντείνονται το 2025, είναι απολύτως απαραίτητο να αναγνωριστεί η σχέση μεταξύ της υγείας των ανθρώπων, των ζώων και του περιβάλλοντος και να αναληφθεί δράση σε όλους τους τομείς.
Με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας «One Health», εννέα διεθνείς οργανισμοί διατυπώνουν τέσσερις βασικές συστάσεις και καλούν σε δράση σε περιφερειακό, εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο για την προώθηση της εφαρμογής της προσέγγισης «One Health» στην Ευρώπη.
Με αφορμή την ημέρα αυτή, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) σε ανακοίνωση που εξέδωσε αναφέρει ότι "ως εκπρόσωποι της διαυπηρεσιακής ομάδας εργασίας της ΕΕ για την «One Health» και της τετραμερούς ομάδας της Ευρώπης και της Κεντρικής Ασίας, αναγνωρίζουμε από κοινού την επείγουσα ανάγκη αντιμετώπισης των κινδύνων που αλληλεπιδρούν με την υγεία των ανθρώπων, των ζώων, των φυτών και του περιβάλλοντος. Οι κίνδυνοι αυτοί, που εντείνονται από την κλιματική αλλαγή, τη ρύπανση, την απώλεια βιοποικιλότητας, τις αλλαγές στη χρήση της γης, τις πολύπλοκες τροφικές αλυσίδες και την αύξηση του εμπορίου και των ταξιδιών, απαιτούν ισχυρότερα και πιο ολοκληρωμένα μέτρα πρόληψης και αντίδρασης."
Και παραθέτει τα δεδομένα που δείχνουν ότι είναι πιο κρίσιμο από ποτέ να γίνει κατανοητή αυτή η ολιστική προσέγγιση.
"Το καλοκαίρι του 2025 ήταν το θερμότερο που έχει καταγραφεί ποτέ. Μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου, σχεδόν ένα εκατομμύριο εκτάρια γης είχαν καταστραφεί από πυρκαγιές στην ΕΕ, υπερβαίνοντας κατά πολύ τον μακροπρόθεσμο ετήσιο μέσο όρο των 280 000 εκταρίων. Οι θαλάσιοι καύσωνες έπληξαν σχεδόν ολόκληρη τη Μεσόγειο, ενισχύοντας το οικολογικό στρες και απειλώντας τα μέσα διαβίωσης.
Τα ρεκόρ ζέστης και οι παρατεταμένες περιόδοι κουνουπιών έχουν τροφοδοτήσει την εξάπλωση του ιού του Δυτικού Νείλου, του chikungunya και του δάγκειου πυρετού, ενώ έχουν επίσης οδηγήσει σε αύξηση των ασθενειών που σχετίζονται με τη ζέστη, των τροφικών λοιμώξεων και της πίεσης στα συστήματα υγείας, επηρεάζοντας ιδιαίτερα τους ευάλωτους πληθυσμούς. Ταυτόχρονα, ζωονόσοι όπως ο καταρροϊκός πυρετός, η οζώδης δερματίτιδα και η γρίπη των πτηνών απειλούν την καλή διαβίωση των ζώων και την επισιτιστική ασφάλεια.
Αυτές οι περιβαλλοντικές διαταραχές αυξάνουν περαιτέρω τον κίνδυνο ζωονόσων και διασυνοριακών ασθενειών, καθώς οι αλλαγές στον βιότοπο, η μη βιώσιμη χρήση της γης και οι γεωργικές πρακτικές φέρνουν σε στενότερη επαφή την άγρια φύση, τα ζώα και τους ανθρώπους.
Το ECDC καλεί όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς – κυβερνήσεις, άλλα ιδρύματα (συμπεριλαμβανομένων των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων), την κοινωνία των πολιτών, τον ακαδημαϊκό κόσμο και τον ιδιωτικό τομέα – να εντείνουν τη δέσμευσή τους για την προώθηση της «One Health» σε όλα τα επίπεδα.
Όπως επισημαίνει, για να επιτευχθεί αυτό είναι επείγουσα ανάγκη:
- Να ενισχυθεί ο παγκόσμιος και περιφερειακός συντονισμός
- Να εξασφαλιστεί η ευθυγράμμιση στην εφαρμογή του διαυπηρεσιακού πλαισίου δράσης της ΕΕ για την «One Health» και του τετραμερούς κοινού σχεδίου δράσης «One Health», ενισχύοντας την παγκόσμια και περιφερειακή αλληλεγγύη στην αντιμετώπιση των διασυνοριακών προκλήσεων στον τομέα της υγείας.
- Επένδυση σε ισχυρότερη διακυβέρνηση της «One Health» και συνεργατική ηγεσία
- Απαιτούνται αυξημένες επενδύσεις για την ενίσχυση των θεσμικών ικανοτήτων, την προώθηση της συμμετοχικής λήψης αποφάσεων και την προώθηση μοντέλων συνεργατικής ηγεσίας που μπορούν να διαχειριστούν αποτελεσματικά τις σύνθετες προκλήσεις της «One Health» σε
- Καθιέρωση της διατομεακής συνεργασίας ως κανόνα
- Ενσωμάτωση της «One Health» στα εθνικά συστήματα διακυβέρνησης μέσω νομοθεσίας, βιώσιμης χρηματοδότησης και ευνοϊκών πλαισίων πολιτικής. Οικοδόμηση εμπιστοσύνης και λογοδοσίας μέσω διαφανούς επικοινωνίας, κοινής σχεδιασμού και λήψης αποφάσεων, ανταλλαγής δεδομένων και διατομεακής παρακολούθησης.
- Αξιοποίηση των στοιχείων για τη στήριξη στρατηγικών επενδύσεων σε προσεγγίσεις «One Health»
"Καθώς γιορτάζουμε την Παγκόσμια Ημέρα «One Health», οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε μας υπενθυμίζουν με έντονο τρόπο τις αλληλένδετες ευπάθειές μας και τις κοινές μας ευθύνες. Για την πρόληψη, την προετοιμασία και την αντιμετώπιση της επόμενης πανδημίας, κανένας τομέας ή χώρα δεν μπορεί να δράσει μόνος του: πρέπει να δράσουμε μαζί, τώρα.", επισημαίνει καταλήγοντας στην ανακοίνωση του το ECDC.
