Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) προειδοποίησε ότι τα κρούσματα ρεκόρ από επιδημίες του ιού του Δυτικού Νείλου (WNV) και της νόσου του ιού chikungunya σηματοδοτούν μια «νέα κανονικότητα» στην Ευρώπη, η οποία απαιτεί μια ισχυρή και συντονισμένη αντίδραση για την προστασία της δημόσιας υγείας σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Η Ευρώπη βιώνει μακρύτερες και εντονότερες περιόδους μετάδοσης ασθενειών που μεταδίδονται από κουνούπια, συμπεριλαμβανομένης της λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου και της νόσου του ιού chikungunya. Η μεταβολή αυτή οφείλεται σε κλιματολογικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως η αύξηση των θερμοκρασιών, η επιμήκυνση του καλοκαιριού, οι ηπιότεροι χειμώνες και οι μεταβολές στα πρότυπα βροχοπτώσεων — συνθήκες που συνδυάζονται και δημιουργούν ένα ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη των κουνουπιών και τη μετάδοση ιών.
«Η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα φάση, όπου η μακρύτερη, ευρύτερη και εντονότερη εξάπλωση ασθενειών που μεταδίδονται από κουνούπια καθίσταται η νέα κανονικότητα. Το ECDC συνεργάζεται στενά με όλα τα κράτη μέλη για να παρέχει προσαρμοσμένη υποστήριξη και έγκαιρες οδηγίες για τη δημόσια υγεία, με στόχο την ενίσχυση της αντίδρασης της Ευρώπης», δήλωσε η Δρ Pamela Rendi-Wagner, διευθύντρια του ECDC.
Πρωτοφανές κρούσμα chikungunya στην Αλσατία της Γαλλίας
Το κουνούπι που μπορεί να μεταδώσει τον ιό chikungunya (Aedes albopictus) έχει πλέον εγκατασταθεί σε 16 ευρωπαϊκές χώρες και 369 περιοχές, από μόλις 114 περιοχές πριν από μια δεκαετία. Σε συνδυασμό με την αύξηση των διεθνών ταξιδιών, αυτή η εξάπλωση αυξάνει την πιθανότητα τοπικών κρουσμάτων. Η Ευρώπη έχει καταγράψει 27 κρούσματα chikungunya μέχρι στιγμής το 2025, ένα νέο ρεκόρ για την ήπειρο. Για πρώτη φορά, έχει αναφερθεί κρούσμα του ιού chikungunya τοπικά στην περιοχή της Αλσατίας στη Γαλλία — ένα πρωτοφανές φαινόμενο σε αυτό το γεωγραφικό πλάτος, που υπογραμμίζει τη συνεχιζόμενη επέκταση του κινδύνου μετάδοσης προς τα βόρεια.
Η κατανομή των κρουσμάτων του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ευρώπη συνεχίζει να μεταβάλλεται και κατά την τελευταία δεκαετία, η λοίμωξη έχει ανιχνευθεί σε νέες περιοχές κάθε χρόνο. Φέτος, για πρώτη φορά, έχουν αναφερθεί κρούσματα στις ιταλικές επαρχίες Latina και Frosinone, καθώς και στην κομητεία Sălaj της Ρουμανίας. Η Ευρώπη έχει καταγράψει τον υψηλότερο αριθμό κρουσμάτων του ιού του Δυτικού Νείλου τα τελευταία τρία χρόνια. Το ECDC αναμένει ότι οι λοιμώξεις θα συνεχίσουν να αυξάνονται, φτάνοντας πιθανώς σε εποχική αιχμή τον Αύγουστο ή τον Σεπτέμβριο.
Νέες κατεθυντήριες γραμμές για πρόληψη και έλεγχο των νόσων
Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές του ECDC περιγράφουν πρακτικά μέτρα επιτήρησης, πρόληψης και ελέγχου για τη νόσο του ιού chikungunya, τον δάγκειο πυρετό και τη νόσο του ιού Zika, με εξατομικευμένες συστάσεις για τις ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων με περιορισμένη εμπειρία ή που δεν έχουν αντιμετωπίσει στο παρελθόν την απειλή αυτών των ασθενειών που μεταδίδονται από κουνούπια. Οι κατευθυντήριες γραμμές, που έχουν σχεδιαστεί για τις αρχές δημόσιας υγείας, παρέχουν ένα έτοιμο προς χρήση πρακτικό εργαλείο για την αξιολόγηση των επιπέδων κινδύνου και την εφαρμογή μέτρων ετοιμότητας και ελέγχου προσαρμοσμένων στην ειδική κατάστασή Είναι επίσης διαθέσιμη καθοδήγηση του ECDC για τον ιό του Δυτικού Νείλου.
«Καθώς εξελίσσεται το τοπίο των ασθενειών που μεταδίδονται από κουνούπια, όλο και περισσότεροι άνθρωποι στην Ευρώπη θα διατρέχουν κίνδυνο στο μέλλον. Αυτό καθιστά την πρόληψη πιο σημαντική από ποτέ, τόσο μέσω συντονισμένων δράσεων δημόσιας υγείας όσο και μέτρων ατομικής προστασίας», δήλωσε η Δρ Céline Gossner, επικεφαλής του τμήματος τροφίμων, νερού, ασθενειών που μεταδίδονται από φορείς και ζωονοσογόνων ασθενειών του ECDC. «Υπάρχει επείγουσα ανάγκη να ενισχυθούν και να επεκταθούν αποτελεσματικές και φιλικές προς το περιβάλλον παρεμβάσεις για την καταπολέμηση των κουνουπιών», πρόσθεσε.
Το ECDC ενθαρρύνει τα άτομα που ζουν στις πληγείσες περιοχές και τους επισκέπτες, ιδίως τους ηλικιωμένους, τα παιδιά και τα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, να προστατεύονται από τα τσιμπήματα κουνουπιών, χρησιμοποιώντας εντομοαπωθητικά, φορώντας μακρυά μανίκια και παντελόνια, ιδίως την αυγή και το σούρουπο, χρησιμοποιώντας σίτες στα παράθυρα, κουνουπιέρες και κλιματισμό/ανεμιστήρες.
Οι επαγγελματίες του τομέα της υγείας πρέπει να είναι ενήμεροι για την κυκλοφορία αυτών των ιών και να διασφαλίζουν την έγκαιρη διάγνωση. Έχουν αναπτυχθεί νέα εμβόλια για τη νόσο του ιού chikungunya, αλλά δεν υπάρχει εμβόλιο για ανθρώπινη χρήση κατά της λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου.
