Για όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε για την καλή υγεία της καρδιάς μας, μιλάει ο κ. Εμμανουήλ Καλλιέρης, Διευθυντής Καρδιολόγος και Διευθυντής της Μονάδας Εμφραγμάτων στο Metropolitan Hospital. Αναφέρεται δε εκτενώς στο κάπνισμα, στην παχυσαρκία, στα γονίδια, στην κληρονομικότητα, στην καλή αλλά και κακή χοληστερίνη και πώς όλα αυτά την επηρεάζουν και που οδηγούν.

Έμφραγμα χωρίς συμπτώματα

Μπορεί κάποιος να πάθει έμφραγμα, χωρίς να έχει συμπτώματα, ενώ ήταν καλά. Μια πλάκα που είναι μικρή, της τάξεως του 50-60%, η οποία δεν προκαλεί στηθάγχη, ξαφνικά σπάει και προκαλεί οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, με αποτέλεσμα να κινδυνεύουμε με αιφνίδιο θάνατο και περισσότερο από όλους, οι νέοι άνθρωποι. Στις μεγαλύτερες ηλικίες, επειδή η βλάβη είναι σταδιακή και η αρτηρία κλείνει με τα χρόνια, η καρδιά από μόνη της κάνει bypass. Ακόμη όμως και αν κλείσει η αρτηρία, υπάρχει ροή αίματος από άλλο τμήμα της καρδιάς.

Τι συμβαίνει αν εμφανιστούν συμπτώματα;

Τα συμπτώματα δεν είναι τυπικά για όλους, όπως να πονάει το χέρι, η καρδιά, το στομάχι. Μπορεί να πονάει το δεξί χέρι, οι ώμοι, τα άκρα, το σαγόνι ή και να εμφανίζουμε δύσπνοια. Αν υπάρχουν ερωτηματικά σε αυτές τις περιπτώσεις, καλό είναι να απευθυνθούμε στον ειδικό. Οι γυναίκες έχουν ατυπία συμπτωμάτων, ειδικότερα οι μεγαλύτερης ηλικίας, που βρίσκονται σε εμμηνόπαυση. Τα πρόδρομα συμπτώματα μπορούν να εμφανίζονται από 6 μήνες έως και 1 χρόνο πριν από την εκδήλωση εμφράγματος. Στην Ελλάδα δεν υπήρχε μέχρι πρόσφατα η νοοτροπία του προληπτικού ελέγχου, αντιθέτως επικρατούσε ο φόβος να επισκεφθεί κάποιος τον γιατρό ακόμη και αν αισθανόταν ότι το χρειάζεται. Ωστόσο, με τα καινούρια προληπτικά προγράμματα, ο κόσμος αρχίζει να συνειδητοποιεί καλύτερα την σημασία του.

Πώς αντιδρούμε σε περίπτωση εμφράγματος;

Αν πάθουμε έμφραγμα ενώ είμαστε στο σπίτι, θα πρέπει ιδανικά να μασήσουμε μια ασπιρίνη και όχι να την καταπιούμε, για να φτάσει πιο γρήγορα στο στομάχι μας. Ύστερα, θα πρέπει να φτάσουμε γρήγορα στο νοσοκομείο, εν ανάγκη ακόμη και με ένα αυτοκίνητο, εάν καθυστερήσει σημαντικά το ασθενοφόρο. Από τη στιγμή που μπαίνει ένας ασθενής με έμφραγμα στα επείγοντα, μέσα σε μια ώρα θα πρέπει να έχει εισαχθεί και να έχει ξεκινήσει η χειρουργική διαδικασία ανοίγματος του αγγείου.

Επιβαρυντικοί παράγοντες

Παράγοντες που επιβαρύνουν την υγεία της καρδιάς, μεταξύ άλλων, είναι το κάπνισμα, η χοληστερίνη και το σάκχαρο. Αν τους αθροίσουμε, σε συνδυασμό με την ηλικία άνω των 40, και την ύπαρξη οικογενειακού ιστορικού, γινόμαστε ασθενείς αυξημένου κινδύνου. Υπό αυτές τις συνθήκες, η άσκηση δεν θα πρέπει να είναι έντονη. Ανάλογα με την ηλικία, συστήνεται στους ασθενείς η ένταση, ο χρόνος, η διάρκεια και η συχνότητα της άσκησης μέσα στην εβδομάδα.

Κάπνισμα

Τα προηγούμενα χρόνια, είχαμε σημαντική μείωση του αριθμού των νέων παιδιών που κάπνιζαν στο Λύκειο. Σήμερα, με τα προϊόντα ατμού με τις διαφορετικές γεύσεις, που μπορούν τα παιδιά να προμηθευτούν με ευκολία από τα περίπτερα και όχι μόνο, το ποσοστό των νέων που καπνίζουν έχει τριπλασιαστεί. Είναι μύθος η άποψη, ότι τα προϊόντα ατμού είναι περισσότερο ασφαλή. Συγκεκριμένα, οι μονάδες εμφραγμάτων είναι γεμάτες από ασθενείς που έχουν αντικαταστήσει το κάπνισμα με άτμισμα.

Παχυσαρκία

Η παχυσαρκία είναι εξαιρετικά επικίνδυνος παράγοντας για την εκδήλωση εμφράγματος, επειδή αποτελείται από συμπαράγοντες, όπως η πίεση, το σάκχαρο, η χοληστερίνη και η υπέρταση. Η καθιστική ζωή δεν έχει την ίδια επικινδυνότητα, εφόσον κάποιος εξετάζεται και προσέχει τη διατροφή και την άσκησή του.

Καφεΐνη, αλκοόλ και ενεργειακά ποτά

Είναι επιτρεπτό να πίνουμε καφέ δυο φορές την ημέρα, δηλαδή η χρήση της καφεΐνης να γίνεται με μέτρο, με τον ίδιο τρόπο που θα πρέπει να γίνεται και η κατανάλωση αλκοόλ. Αν για παράδειγμα πίνουμε κρασί, πέραν της μικρής ποσότητας, είναι προτιμότερο να πίνουμε κόκκινο, καθώς διαθέτει ευεργετικές ουσίες. Σε αυτή την περίπτωση, τα ενεργειακά ποτά θα πρέπει να αποφεύγονται.

Παράγοντας άγχους

Η καθημερινότητά μας έχει μεταβληθεί τα τελευταία χρόνια. Κανείς δεν εργάζεται μονάχα οκτώ ώρες και ο αγώνας για την επιβίωση, μας έχει κάνει να χάσουμε την επικοινωνία με όσους βρίσκονται γύρω μας. Έχουμε αποξενωθεί και έχουμε χάσει το χαμόγελό μας. Το στρες, συνηγορεί στην πρόωρη εμφάνιση καρδιακών νοσημάτων, όχι όμως από μόνο του, αλλά συνδυαστικά με άλλους παράγοντες κινδύνου, όπου μπορούν να οδηγήσουν μέχρι και σε έμφραγμα.

Κληρονομικότητα

Η κληρονομικότητα παίζει σημαντικό ρόλο, μονάχα όμως όταν συνδυάζεται με άλλους παράγοντες κινδύνου και όχι από μόνη της. Ένας άνθρωπος που έχει κληρονομικότητα σε αυτές τις παθήσεις, καλό είναι να εξετάζεται προληπτικά, να παίρνει τα απαραίτητα μέτρα αποφυγής καρδιοπαθειών και να προσέχει τον οργανισμό του όσο περισσότερο μπορεί.

Έλεγχος και τεχνολογία

Δεν υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες για το πότε θα πρέπει να κάνει κάποιος τον πρώτο έλεγχό του, ωστόσο, όσο περισσότερο προσέχουμε, τόσο μικρότερος είναι ο κίνδυνος. Ανάλογα και με τις άλλες παραμέτρους, μια καλή ηλικία πρώτου ελέγχου είναι τα 30-35 χρόνια. Η τεχνολογία πλέον, μας έχει λύσει πολλά προβλήματα, εφόσον μας προσφέρει τη δυνατότητα για σύγχρονες θεραπείες και ειδικές εξετάσεις.

Ένα καρδιολογικό τσεκ απ ξεκινάει από το ιστορικό του ατόμου, όπου κατά αυτόν τον τρόπο, τοποθετείται στην συνέχεια στην εκάστοτε κατηγορία, δηλαδή ως χαμηλού, μέτριου ή υψηλού κινδύνου. Σκοπός αυτού του ελέγχου, είναι να γίνει αντιληπτό πως είναι και πως δουλεύει η καρδιά του ατόμου που εξετάζεται. Το αναφερόμενο τσεκ απ περιλαμβάνει καρδιογράφημα, δοκιμασία κοπώσεως και υπέρηχο καρδιάς, ενώ η τεχνολογία μας δίνει τη δυνατότητα για αξονική στεφανιογραφία, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Μας δίνει επίσης τη δυνατότητα να κάνουμε υπέρηχο μέσα στα αγγεία, ειδικές εξετάσεις κατά τη διάρκεια της στεφανιογραφίας, και τοποθέτηση των λεγόμενων «στεντ», όπου παραμένουν ανοικτά για πάντα.

Ο ρόλος της γενετικής

Υπάρχουν γονιδιακές παθήσεις με τις οποίες γεννιόμαστε, που μπορούν να αποβούν μοιραίες, αν δεν τις διαγνώσουμε εγκαίρως. Έχουμε συγγενείς καρδιοπάθειες, που οφείλονται σε συγκεκριμένα γονίδια, για αυτό και προτείνεται γονιδιακός έλεγχος για να αποκλείονται αυτά τα ενδεχόμενα, προτού να είναι μη αναστρέψιμο.

Χοληστερίνη

Η κακή χοληστερίνη είναι εκείνη που μπαίνει στα αγγεία και κάνει αθηρώματα, ενώ η καλή χοληστερίνη είναι εκείνη που τα καθαρίζει. Επειδή δεν υπάρχει φάρμακο που να αυξάνει την καλή χοληστερίνη στον οργανισμό μας, ρίχνουμε το βάρος μας στο πώς να αντιμετωπίσουμε την κακή χοληστερίνη, συχνότερα με φαρμακευτική αγωγή, όπως είναι η χορήγηση στατίνης.
Η κακή χοληστερίνη, για ανθρώπους χωρίς ιστορικό ή κληρονομικότητα, θα πρέπει να βρίσκεται στις μετρήσεις στο 130, για άτομα με παράγοντες κινδύνου στο 100, και για όποιον έχει υποστεί έμφραγμα ή είναι διαβητικός, στο 50. Για κάθε 3% μείωσης της κακής χοληστερίνης, μειώνουμε 1% την ολική καρδιαγγειακή θνησιμότητα. Η χοληστερίνη εμφανίζει αύξηση στα παιδιά, επειδή τρώνε πρόχειρο και έτοιμο φαγητό, παγωτά, ή και γλυκά. Γι’ αυτό και είναι σημαντικό να δίνεται η απαραίτητη προσοχή και να προσέχουμε τη διατροφή τους.

Σχολαστικός έλεγχος

«Το να μην ξεκινήσει κάποιος το κάπνισμα, να ελέγχει σχολιαστικά μεταβολικά νοσήματα, όπως το σάκχαρο και τη χοληστερίνη, σε συνδυασμό με μια καθημερινότητα που θα περιλαμβάνει περισσότερη άθληση αλλά με μέτρο και μικρή ποσότητα κατανάλωσης αλκοόλ, αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την καλύτερη υγεία της καρδιάς, και τη μείωση του κινδύνου καρδιακών παθήσεων», καταλήγει ο κ. Καλλιέρης.