Με αφορμή τις πρόσφατες εκλογές της Ελληνικής Εταιρείας Εντατικής Θεραπείας, καταθέτω δημόσια σκέψεις και προτάσεις για την ενίσχυση της εντατικολογίας στη χώρα μας. Η παρούσα ανοιχτή επιστολή εστιάζει στη στελέχωση των Μονάδων Εντατικής Θεραπείας, στο επαγγελματικό πλαίσιο του εντατικολόγου, στις εφημερίες, στις συνθήκες εργασίας, στην εκπαίδευση και στη χρηματοδότηση των ΜΕΘ.
Με αφορμή τις εκλογές της Ελληνικής Εταιρείας Εντατικής Θεραπείας (ΕΕΕΘ) στις 2 Απριλίου 2026, θα ήθελα να εκφράσω τα θερμά μου συγχαρητήρια προς το απερχόμενο Διοικητικό Συμβούλιο για το σημαντικό επιστημονικό και θεσμικό έργο του.
Ως Γενικός Χειρουργός – Εντατικολόγος και Ταμίας του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών, θεωρώ καθήκον μου να συμβάλω ενεργά στον διάλογο για την ενίσχυση της εντατικολογίας και να καταθέσω τις ακόλουθες σκέψεις προς το νέο Διοικητικό Συμβούλιο.
Τα προβλήματα των Μονάδων Εντατικής Θεραπείας παραμένουν διαχρονικά: υποστελέχωση, υψηλή εργασιακή επιβάρυνση, δυσμενείς συνθήκες εργασίας, ασαφές επαγγελματικό πλαίσιο και ελλιπής στρατηγικός σχεδιασμός. Παράλληλα, η θεσμική κατοχύρωση του ρόλου του εντατικολόγου παραμένει ημιτελής.
Το νέο Δ.Σ., αξιοποιώντας το έργο και την παρακαταθήκη του προηγούμενου και σε συνεργασία με τους Ιατρικούς Συλλόγους, καλείται να συμβάλει στη διαμόρφωση τεκμηριωμένων προτάσεων για την ουσιαστική αναβάθμιση του επαγγέλματος και της λειτουργίας των ΜΕΘ.
Επαγγελματικό πλαίσιο
Στο ΕΣΥ, η εντατικολογία λειτουργεί επί χρόνια με καθεστώς λειτουργικής αποκλειστικότητας χωρίς πλήρη θεσμική κατοχύρωση. Οι μετακινήσεις εντατικολόγων προς άλλα τμήματα, όταν συμβαίνουν, αποδυναμώνουν τις ΜΕΘ. Ταυτόχρονα, η περιορισμένη δυνατότητα άσκησης της βασικής ειδικότητας μειώνει την ελκυστικότητα της εξειδίκευσης. Στον ιδιωτικό τομέα, η «διπλή δραστηριότητα» παραμένει ανεπαρκώς οριοθετημένη, δημιουργώντας επικάλυψη ρόλων και δυσχέρειες στη στελέχωση.
Απαιτείται ενιαίο και σαφώς οριοθετημένο πλαίσιο άσκησης της εντατικολογίας, που θα διασφαλίζει ως προτεραιότητα την εύρυθμη λειτουργία των ΜΕΘ και θα οριοθετεί τη διπλή δραστηριότητα με σαφείς περιορισμούς και προϋποθέσεις. Στο ΕΣΥ μπορεί να προβλεφθεί επιλογή μεταξύ αποκλειστικής απασχόλησης και διπλής δραστηριότητας υπό αυστηρές προϋποθέσεις, με σαφή προτεραιότητα στη ΜΕΘ και απαγόρευση ταυτόχρονης άσκησης βασικής ειδικότητας και εξειδίκευσης στην ίδια βάρδια. Αντίστοιχες ρυθμίσεις πρέπει να ισχύσουν και στον ιδιωτικό τομέα.
Ανθρώπινο δυναμικό
Η υποστελέχωση αποτελεί τον βασικότερο παράγοντα δυσλειτουργίας. Είναι αναγκαία η εφαρμογή ελάχιστων αναλογιών στελέχωσης σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, καθώς και η ενίσχυση των μονάδων με μόνιμο ιατρικό προσωπικό, εξειδικευμένο στην Εντατικολογία.
Η εύρυθμη και ασφαλής λειτουργία των ΜΕΘ οφείλει να στηρίζεται σε εξειδικευμένους ιατρούς, καθώς η ανάθεση κρίσιμου έργου σε μη ειδικευμένο προσωπικό επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα της παρεχόμενης φροντίδας και αποδυναμώνει θεσμικά και επαγγελματικά τον ρόλο του εντατικολόγου.
Παράλληλα, απαιτούνται ουσιαστικά οικονομικά και επιστημονικά κίνητρα ώστε να καταστεί η εντατικολογία πιο ελκυστική για τους νέους γιατρούς.
Εφημερίες
Οι εφημερίες στις ΜΕΘ απαιτούν κρίσιμες αποφάσεις και υψηλή ευθύνη και, ως εκ τούτου, πρέπει να καλύπτονται από εξειδικευμένους εντατικολόγους. Η ανάθεσή τους σε ειδικευόμενους ή μη εξειδικευμένους ιατρούς στο πλαίσιο περιορισμού κόστους, ιδίως σε μονάδες μικρών ιδιωτικών κλινικών, συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών και υποβάθμιση των αμοιβών.
Συνθήκες εργασίας
Η εντατικολογία ασκείται σε ιδιαίτερα επιβαρυντικό περιβάλλον. Η αντιμετώπιση του burnout προϋποθέτει περιορισμό των συνεχόμενων εφημεριών, επαρκή χρόνο ανάπαυσης, ψυχολογική υποστήριξη και διασφάλιση ασφαλών συνθηκών εργασίας.
Εκπαίδευση και τεχνολογικός εκσυγχρονισμός
Η σύγχρονη εντατικολογία απαιτεί συνεχή αναβάθμιση γνώσεων και δεξιοτήτων. Είναι αναγκαία η θεσμοθέτηση δομημένων προγραμμάτων εκπαίδευσης και πιστοποίησης σε σύγχρονες τεχνολογίες, όπως το υπερηχογράφημα στη ΜΕΘ, καθώς και η ρητή θεσμική κατοχύρωση της χρήσης τους από τον εντατικολόγο.
Παράλληλα, απαιτείται συστηματική ενίσχυση του τεχνολογικού εξοπλισμού με καινοτόμα εργαλεία που βελτιώνουν τη διάγνωση, την παρακολούθηση και την ασφάλεια των ασθενών.
Ιδιωτικές ΜΕΘ και χρηματοδότηση
Η τήρηση των προδιαγραφών λειτουργίας είναι αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση για την ασφάλεια των ασθενών. Την ίδια στιγμή, όμως, είναι αναγκαίο να αναγνωριστεί ότι τα ισχύοντα ημερήσια νοσήλια για τις ΜΕΘ δεν ανταποκρίνονται στο πραγματικό κόστος νοσηλείας ούτε καλύπτουν επαρκώς το συνολικό κόστος λειτουργίας μιας μονάδας, ιδίως όταν αυτή νοσηλεύει αποκλειστικά ασθενείς χωρίς άμεση οικονομική επιβάρυνση.
Σε αυτές τις συνθήκες δημιουργούνται πιέσεις στη στελέχωση, στον εξοπλισμό και στη συνολική οργάνωση της φροντίδας. Για τον λόγο αυτό, απαιτούνται ταυτόχρονα αυστηρός έλεγχος της τήρησης των προδιαγραφών και ρεαλιστική αναπροσαρμογή των αποζημιώσεων, ώστε να διασφαλίζονται η ποιότητα και η ασφάλεια των υπηρεσιών εντατικής θεραπείας.
Κριτήρια εισαγωγής και εξόδου
Η λειτουργία των ΜΕΘ πρέπει να βασίζεται σε σαφή και ομοιόμορφα κριτήρια εισαγωγής και εξόδου, καθώς και σε εθνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τον περιορισμό ή την απόσυρση θεραπείας και την εφαρμογή πολιτικών DNR, με σεβασμό στην αξιοπρέπεια των ασθενών και ορθολογική χρήση των πόρων.
Η ΕΕΕΘ, σε συνεργασία με τον ΙΣΑ, μπορεί και πρέπει να λειτουργήσει ως ουσιαστικός θεσμικός μοχλός παρέμβασης και στρατηγικός διαμορφωτής πολιτικής. Με τεκμηριωμένες προτάσεις, ενημέρωση της κοινωνίας και συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς, μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην αναβάθμιση της εντατικολογίας και στην ενίσχυση της δημόσιας υγείας.
