Τα στοιχεία προέρχονται από τη συστηματική παρακολούθηση που πραγματοποιεί το Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας του ΕΚΠΑ σε συνεργασία με το Κέντρο Επεξεργασίας Λυμάτων Ψυττάλειας και αποτυπώνουν με σαφήνεια διαφοροποιήσεις τόσο στα επίπεδα χρήσης όσο και στα εβδομαδιαία μοτίβα κατανάλωσης.
Τα στοιχεία που δημοσιεύονται έρχονται σε συνέχεια ανάλογης δημοσιοποίησης από τον Οργανισμό της ΕΕ για τα Ναρκωτικά (EUDA), πάντα με τη μέθοδο επεξεργασίας των λυμάτων. Τα δεδομένα του EUDA αφορούν 115 πόλεις από 25 χώρες, προέρχονται από εργαστήρια που περιλαμβάνονται στο ευρωπαϊκό δίκτυο SCORE και αναδεικνύουν έντονες γεωγραφικές διαφοροποιήσεις.
Κοκαΐνη: Σταθερά ανοδική πορεία
Η πιο ανησυχητική τάση καταγράφεται στην κοκαΐνη, η οποία εμφανίζει σημαντική αύξηση τα τελευταία χρόνια. Ο βασικός μεταβολίτης της, η βενζοϋλεκγονίνη, καταγράφεται σε υψηλές συγκεντρώσεις σε όλα τα δείγματα, επιβεβαιώνοντας εκτεταμένη χρήση στον πληθυσμό.
Ενδεικτικά:
- Το 2023: 133,39 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους
- Το 2024: 181,21 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους (+35,85%)
- Το 2025: έως και 370 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους
Η χρήση εμφανίζει σαφή κορύφωση τα Σαββατοκύριακα, γεγονός που συνδέεται με τη νυχτερινή διασκέδαση. Παράλληλα, η ανίχνευση κοκααιθυλενίου δείχνει συνδυαστική χρήση με αλκοόλ, στοιχείο με αυξημένο τοξικολογικό κίνδυνο.
MDMA: Επιστροφή με «εκρηκτικές» κορυφώσεις
Το MDMA παρουσιάζει ενίσχυση την περίοδο 2024–2025, μετά από χρόνια χαμηλότερων επιπέδων. Οι συγκεντρώσεις φτάνουν έως και 16,64 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, με έντονες αυξήσεις κυρίως Κυριακή και Δευτέρα. Το μοτίβο αυτό επιβεβαιώνει τη χρήση του σε περιστάσεις ψυχαγωγίας, ακολουθώντας τη γενικότερη ευρωπαϊκή τάση.
Κάνναβη: Ασταθές και απρόβλεπτο μοτίβο
Σε αντίθεση με άλλες ουσίες, η κάνναβη δεν παρουσιάζει σταθερό εβδομαδιαίο πρότυπο. Τα δεδομένα δείχνουν:
- Μεταβαλλόμενες κορυφώσεις (άλλοτε Κυριακή, άλλοτε αρχές εβδομάδας)
- Έλλειψη σαφούς διάκρισης μεταξύ καθημερινών και Σαββατοκύριακου
- Η εικόνα αυτή υποδηλώνει πιο διάχυτη και καθημερινή χρήση στον πληθυσμό.
Αμφεταμίνη και μεθαμφεταμίνη: Χαμηλές συγκεντρώσεις
Οι διεγερτικές ουσίες τύπου αμφεταμίνης καταγράφονται σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με την κοκαΐνη:
- Η αμφεταμίνη παρουσιάζει διακυμάνσεις αλλά περιορισμένη συνολική επιβάρυνση
- Η μεθαμφεταμίνη εμφανίζει σταθερή παρουσία, με αυξημένη μεταβλητότητα το 2025
- Παρά την παρουσία τους, τα επίπεδα παραμένουν χαμηλά σε σύγκριση με πολλές ευρωπαϊκές πόλεις.
Πρώτη καταγραφή κεταμίνης στην Ελλάδα
Για πρώτη φορά το 2025 ανιχνεύεται κεταμίνη στα λύματα της Αττικής, με τιμές από 0,63 έως 2,12 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους. Αν και τα επίπεδα είναι χαμηλά, η καταγραφή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς ανοίγει ένα νέο πεδίο παρακολούθησης για την Ελλάδα.
Η θέση της Αττικής στην Ευρώπη
Σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές πόλεις η Αττική
- βρίσκεται στη «μεσαία ζώνη» για την κοκαΐνη
- καταγράφει χαμηλά επίπεδα για MDMA και αμφεταμίνες και
- παραμένει πολύ χαμηλά για μεθαμφεταμίνη και κεταμίνη
Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις κοκαΐνης εντοπίζονται κυρίως σε χώρες της δυτικής Ευρώπης, όπως το Βέλγιο, η Ολλανδία και η Ισπανία.
Τι δείχνουν συνολικά τα δεδομένα
Η ανάλυση λυμάτων αποτυπώνει ξεκάθαρα διαφορετικά «προφίλ» χρήσης:
- Κοκαΐνη και MDMA: συνδεδεμένα με διασκέδαση και Σαββατοκύριακο
- Κάνναβη: πιο διάχυτη και απρόβλεπτη χρήση
- Αμφεταμίνες: χαμηλή αλλά σταθερή παρουσία
- Κεταμίνη: νέα, προς το παρόν περιορισμένη εμφάνιση
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα δεδομένα δεν δείχνουν πόσοι άνθρωποι κάνουν χρήση, αλλά αποτυπώνουν αξιόπιστα τις τάσεις σε επίπεδο πληθυσμού.
Εργαλείο «έγκαιρης προειδοποίησης»
Η επιδημιολογία λυμάτων αναδεικνύεται σε κρίσιμο εργαλείο δημόσιας υγείας, καθώς:
- επιτρέπει σχεδόν άμεση καταγραφή τάσεων
- εντοπίζει αλλαγές στη συμπεριφορά του πληθυσμού
- υποστηρίζει τη χάραξη πολιτικών πρόληψης
Στην περίπτωση της Αττικής, τα ευρήματα δείχνουν μια δυναμική και μεταβαλλόμενη εικόνα, με την κοκαΐνη να κυριαρχεί και νέες ουσίες, όπως η κεταμίνη, να κάνουν την εμφάνισή τους.
