Πολλοί είναι αυτοί που ισχυρίζονται ότι συγκεκριμένοι διατροφικοί συνδυασμοί δεν βοηθούν την προσπάθεια αδυνατίσματος και άλλοι λένε ότι συγκεκριμένοι συνδυασμοί κάνουν το... θαύμα. Ποια είναι, τελικά, η αλήθεια; Κανένας συνδυασμός δεν μπορεί να ενεργοποιήσει τέτοιους μηχανισμούς που να καταφέρνουν είτε να μας παχύνουν είτε ή να μας αδυνατίσουν. Αυτό που ισχύει και έχει πράγματι σημασία είναι πως κάποιοι συνδυασμοί ωφελούν την καλύτερη απορρόφηση συγκεκριμένων θρεπτικών συστατικών, ενώ άλλοι την παρεμποδίζουν. Οι αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών στον οργανισμό είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο και κάθε άνθρωπος θα πρέπει να δώσει σημασία σε εκείνες που είναι σημαντικές για τον ίδιο, βάση του ιατρικού ιστορικού του και του τρόπου ζωής του.

Κρέας και όσπρια

Ας δούμε όμως κάποιους γενικούς πολυσυζητημένους συνδυασμούς τροφίμων, κατά πόσο ισχύουν τα όσα ακούγονται και σε τι πρέπει να δώσουμε πράγματι τη προσοχή μας

Παχαίνουν συνδυασμοί τροφίμων, όπως το κρέας με πατάτες; Ποτέ δε συνδυάζουμε κρέας, κοτόπουλο, ψάρι με πατάτες, ρύζι ή μακαρόνια γιατί παχαίνουν. Επιλέγουμε πάντα να τα συνοδεύουμε με λαχανικά. Πολλοί διαιτώμενοι πάνε στους διατολόγους με αυτή την άποψη. Ωστόσο, καμία επιστημονική πηγή δεν υποστηρίζει οτι ο συνδυασμός αυτός μπορεί να σε παχύνει, όπως και κανένας άλλος συνδυασμός τροφίμων. Ουσιαστικά, η βιοχημική οδός που κρύβεται πίσω από τη διαμόρφωση του σωματικού μας βάρους είναι το ενεργειακό ισοζύγιο. Το ενεργειακό ισοζύγιο είναι αυτό που καθορίζει εάν το βάρος μας θα παραμένει σταθερό.

Συνοπτικά, εάν καταναλώνουμε από την τροφή περισσότερη ενέργεια από αυτήν που δαπανούμε, το βάρος μας θα αυξάνεται. Εάν καταναλώνουμε ίση το βάρος μας θα παραμένει σταθερό και αν καταναλώνουμε λιγότερη, το βάρος μας θα μειώνεται. Αντίθετα με την αρνητική πεποίθηση που επικρατεί για τον συνδυασμό του κρέατος/ψαριού με τις αμυλούχες τροφές, ο συνδυασμός αυτός είναι ωφέλιμος. Αυτό ισχύει δεδομένου ότι μία ισορροπημένη διατροφή πρέπει να περιλαμβάνει συνδυασμούς από διαφορετικές ομάδες τροφίμων, προκειμένου να λαμβάνει ο οργανισμός όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται.

Όσπρια με φέτα: Είναι καλός διατροφικός συνδυασμός; Πώς διαφοροποιείται ανάλογα με τον άνθρωπο; Ένας από τους πιο συχνούς συνδυασμούς τροφίμων στη χώρα μας είναι αυτός των οσπρίων με τυριά και κυρίως με την πατροπαράδοτη φέτα. Ο συνδυασμός αυτός δεν είναι ο καλύτερος δυνατός. Ο λόγος είναι ότι τα όσπρια είναι καλές πηγές μη αιμικού σιδήρου και ο συνδυασμός τους με γαλακτοκομικά προϊόντα τα οποία είναι πλούσια σε ασβέστιο, μπορεί να παρεμποδίσει την απορρόφηση του μη αιμικού σιδήρου.

Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτό μπορεί να έχει μεγαλύτερη ή μικρότερη επίδραση σε έναν άνθρωπο. Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος που καταναλώνει συστηματικά πηγές σιδήρου όπως είναι το κόκκινο κρέας, το αυγό, τα θαλασσινά, τα αποξηραμένα σύκα, οι ξηροί καρποί και οι αποθήκες σιδήρου του δεν είναι εξαντλημένες, δεν θα έχει κάποιο ιδιαίτερο πρόβλημα εάν συνδυάζει τα όσπρια με τη φέτα. Από την άλλη πλευρά, ένας άνθρωπος που πάσχει από σιδηροπενική αναιμία και ούτως ή άλλως η διατροφή του δεν είναι πλούσια σε πηγές σιδήρου, θα συστήναμε να αποφεύγει τον τακτικό συνδυασμό αυτών των ομάδων τροφίμων.

Με τι τρόφιμα μπορούμε να συνδυάσουμε τα όσπρια για τη βέλτιστη απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών τους; Ένας συνδυασμός ο οποίος ενισχύει την απορρόφηση του σιδήρου από τα όσπρια είναι ο συνδυασμός τους με μια πηγή βιταμίνης C όπως είναι το λεμόνι, το ξύδι, η ντομάτα, οι πιπεριές κ.ά. Σε αντίθεση λοιπόν με το ασβέστιο που φαίνεται να αλληλοεπιδρά αρνητικά με την απορρόφηση του σιδήρου, η βιταμίνη C συμβάλλει θετικά.

Μπορούμε να τρώμε όσπρια με ψωμί, ή κινδυνεύουμε με αύξηση βάρους; Παλαιότερα δεν ήτασν συνηθισμένος συνδυασμός τα όσπρια με ψωμί, πράγμα που εξακολουθεί να συμβαίνει ακόμα σε κάποια νοικοκυριά, ενώ σε άλλα υπάρχει η πεποίθηση ότι αυτός ο συνδυασμός τροφίμων αποτελεί έναν τρόπο αύξησης βάρους, οπότε και αποφεύγεται. Όπως προαναφέρθηκε κανένας συνδυασμός δεν παχαίνει. Συνεπώς, απορρίπτουμε αυτήν την άποψη υπό την αίρεση ότι η κατανάλωση ψωμιού δεν θα πρέπει να ξεπερνάει τα όρια...

Πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας

Διατροφικά, ο συνδυασμός οσπρίων με αμυλούχα τρόφιμα, όπως είναι το ρύζι, η πατάτα, το ψωμί, το παξιμάδι, το πλιγούρι και άλλα, είναι ένας πολύ καλός συνδυασμός καθώς συντελεί στη πρόσληψη πρωτεΐνης υψηλής βιολογικής αξίας που βρίσκεται στα προϊόντα ζωικής προέλευσης όπως το κρέας, το αυγό, το τυρί και το ψάρι και έχει όλα τα απαραίτητα αμινοξέα αυτά που δεν μπορεί το σώμα μας να παράξει μόνο του και πρέπει να τα πάρει από την τροφή. Τα όσπρια και τα αμυλούχα τρόφιμα δεν έχουν όλα τα απαραίτητα αμινοξέα, αλλά κάποια από αυτά. Ο συνδυασμός τους όμως, αλληλοσυμπληρώνει αυτά που λείπουν στο κάθε ένα και παράγει τελικά μια πρωτεΐνη που έχει όλα τα απαραίτητα αμινοξέα και μπορεί να χαρακτηριστεί ως υψηλής βιολογικής αξίας. Έχει ιδιαίτερη αξία για ανθρώπους που ακολουθούν χορτοφαγικά πρότυπα διατροφής.

Με βάση τα όσα προαναφέρθηκαν, ορισμένοι καλοί συνδυασμοί τροφίμων, που συμπεριλαμβάνουν την ομάδα των οσπρίων είναι οι εξής:

• Φακές με ρύζι
• Φασολάδα με πατάτα
• Ρεβίθια με ρύζι
• Φάβα με ψωμί
• Φακές με κριθαράκι
• Γίγαντες στο φούρνο με παξιμάδι
• Μαυρομάτικα φασόλια με φρυγανιές