Γιατί όμως οι δύο συγκεκριμένες ημερομηνίες αποτελούν «ορόσημο» για τη νηστεία της Σαρακοστής; Απλούστατα, διότι επιτρέπεται η λεγόμενη στην εκκλησιαστική ορολογία κατάλυση ιχθύος, δηλαδή η κατανάλωση ψαριών, για όσους φυσικά ακολουθούν κατά γράμμα τη μεγάλη αυτή νηστεία.
Σαρακοστή: Η πιο βαριά νηστεία του έτους
Παραδοσιακά η νηστεία της Σαρακοστής ξεκινά την Καθαρά Δευτέρα και διαρκεί όχι 40 ημέρες, αλλά 48 συνυπολογίζοντας και τη Μεγάλη Εβδομάδα εξού και η ονομασία «Μεγάλη Σαρακοστή». Αρχικά είχε διάρκεια έξι εβδομάδων, όμως αργότερα προστέθηκε και μία επιπλέον εβδομάδα, φτάνοντας τις 48 ημέρες που μετριούνται αντίστροφα από την Παρασκευή πριν από την Κυριακή του Πάσχα. Γιατί 48 ημέρες; Αντίθετα από ό,τι συμβαίνει στη ρωμαϊκή παράδοση, στην Ορθόδοξη Εκκλησία και οι Κυριακές περιλαμβάνονται στην καταμέτρηση της Τεσσαρακοστής. Ως εκ τούτου, η Μεγάλη Σαρακοστή αρχίζει επίσημα την Καθαρά Δευτέρα, επτά εβδομάδες πριν από το Πάσχα. Ολοκληρώνεται με τη Μεγάλη Εβδομάδα, που ξεκινά από την Κυριακή των Βαΐων και κορυφώνεται με την Ανάσταση του Χριστού τη νύχτα του Μεγάλου Σαββάτου που φέτος «πέφτει» το Σάββατο 19 Απριλίου.
Οι κανόνες της νηστείας και εξαιρέσεις
Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Σαρακοστής, οι πιστοί απέχουν από κρέας, γαλακτοκομικά, αυγά και ψάρια, με εξαίρεση δύο πολύ μεγάλες εορτές:
- Ευαγγελισμός της Θεοτόκου (25 Μαρτίου): Επιτρέπεται το ψάρι με τον πατροπαράδοτο μπακαλιάρο να έχει την τιμητική του
- Κυριακή των Βαΐων (13 Απριλίου): Επιτρέπεται η κατανάλωση ψαριών
Αξίζει να σημειωθεί ότι επιτρέπεται η κατανάλωση ελαιολάδου και οίνου μόνο τα Σάββατα και τις Κυριακές, εκτός από το Μεγάλο Σάββατο, όπου η νηστεία είναι αυστηρή. Όσον αφορά το ελαιόλαδο εναλλακτικά έχει επικρατήσει να επιτρέπεται η κατανάλωσή του όλες τις ημέρες της εβδομάδας εκτός από την Τετάρτη και την Παρασκευή!
Τι ισχύει για τα θαλασσινά
Κατά τη διάρκειά της νηστείας, απαγορεύονται όλες οι ζωικές τροφές με εξαίρεση τα θαλασσινά καθώς αυτά δεν περιέχουν αίμα. Στα θαλασσινά συγκαταλέγονται τα εξής:
- Οστρακοειδή: Μύδια, στρείδια, αχινοί, χτένια, γυαλιστερές, κυδώνια, αχιβάδες, χάβαρα, πεταλίδες, φούσκες και πίνες
- Μαλακόστρακα: Γαρίδες, αστακός, καραβίδα και καβούρια
- Μαλάκια: Καλαμάρια, σουπιές και χταπόδια
Γιατί λέμε «όχι» στο λάδι και «ναι» τις ελιές
Ένα από τα ερωτήματα, που συχνά τίθεται από πολύ κόσμο, είναι γιατί κατά τη διάρκεια της νηστείας και ειδικά τη Μεγάλη Παρασκευή μπορούμε να τρώμε ελιές, αλλά όχι λάδι. Σύμφωνα με την Εκκλησία, η πλήρης και αληθινή νηστεία συνίσταται στην πλήρη αποχή από την τροφή ή στην ξηροφαγία. Oι ελιές θεωρούνται νηστίσιμη τροφή, καθώς αποτελούν καρπό της γης. Αντίθετα, η απαγόρευση στο λάδι στηρίζεται κυρίως στο γεγονός ότι είναι προϊόν επεξεργασίας και αφορά κυρίως τα φαγητά τα οποία μαγειρεύονται με λάδι και νοστιμίζουν.
Οι σημαντικότερες τροφές της νηστείας
Είναι σημαντικό να προσέχετε τη διατροφή σας και να καταναλώνετε τροφές που παρέχουν πρωτεΐνες, σίδηρο και βιταμίνη Β12
Πηγές πρωτεΐνης χωρίς κρέας: Όσπρια, τόφου, κινόα, ξηροί καρποί και σπόροι.
Πηγές σιδήρου: Σκούρα φυλλώδη λαχανικά (π.χ. σπανάκι), όσπρια, φακές και σπόροι κολοκύθας.
Η συνδυασμένη κατανάλωση τροφών πλούσιων σε σίδηρο με βιταμίνη C ενισχύει την απορρόφηση του σιδήρου.
