Σύμφωνα με τον SOS Χειρουργό – Ωτορινολαρυγγολόγο, Σωτήρη Κ. Παππά, η επίσταξη εμφανίζεται σε ανθρώπους όλων των ηλικιών αλλά συχνότερα στα μικρά παιδιά και τους ηλικιωμένους. Στα παιδιά η αιμορραγία συμβαίνει συνήθως στο πρόσθιο τμήμα της μύτης και κυρίως στο πρόσθιο τμήμα του ρινικού διαφράγματος (κηλίδα του Kiesselbach ).

Στα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας η εστία εντοπίζεται συχνότερα στην οπίσθια μοίρα της ρινικής κοιλότητας και συχνά δεν μπορεί να ελεγχθεί χωρίς την παρουσία ειδικού στο σπίτι. Με βάση τα διεθνή δεδομένα περίπου 15 άνθρωποι στις 10.000, το χρόνο θα ζητήσουν βοήθεια ειδικού για τον έλεγχο της επίσταξης και περίπου 1,6/10000 θα εισαχθούν σε θεραπευτήριο. Απ΄ αυτούς 29% θα χρειαστούν μετάγγιση και 5,6% χειρουργική παρέμβαση. Η ρινορραγία είναι συχνότερη στα βόρεια κλίματα και τους χειμερινούς μήνες λόγω της μειωμένης σχετικής υγρασίας που ξεραίνει το ρινικό βλεννογόνο.

Κλινική Εικόνα

Η κλινική εικόνα ποικίλει από ελαφριάς μορφής μέχρι εντονότατης αιμορραγίας, που μπορεί να οδηγήσει τον πάσχοντα ακόμη και στο θάνατο. Συνήθως το αίμα βγαίνει από τα ρουθούνια. Σπανιότερα φέρεται προς τον ρινοφάρυγγα και αποβάλλεται από το στόμα με την απόχρεμψη ή με τον εμετό. Τότε όμως δυσκολεύεται η διαφοροδιάγνωση, γιατί μπορεί να θεωρηθεί αιμόπτυση ή αιματέμεση.

Αίτια Ρινορραγίας

Τα πιθανά αίτια της ρινορραγίας διαχωρίζονται αιτιολογικά σε τοπικά και γενικά και ενώ ο εντοπισμός των τοπικών και η επίσχεση της επίσταξης ανήκει στην αρμοδιότητα του ειδικού Ωτορινολαρυγγολόγου, η διερεύνηση και θεραπεία των γενικών αιτιών απαιτεί την συνεργασία πολλές φορές περισσότερων της μιας ειδικοτήτων.

Διάγνωση

Η διάγνωση συνίσταται αφ΄ ενός στον εντοπισμό της εστίας της επίσταξης και αφ΄ ετέρου στον προσδιορισμό της αιτίας αυτής. Διακρίνουμε τις ρινορραγίες του προσθίου τμήματος, του οπισθίου τμήματος και του άνω τμήματος της μύτης Η ρινορραγία του προσθίου τμήματος ελέγχεται μάλλον εύκολα με την πρόσθια ρινοσκόπηση, η αιμάτωση στην περιοχή αυτή γίνεται από:

• Τον διαφραγματικό κλάδο της άνω χειλικής αρτηρίας, κλάδος της έξω γναθιαίας.
• Τους διαφραγματικούς κλάδους της πρόσθιας ηθμοειδούς αρτηρίας, κλάδου της έσω καρωτίδας.
• Πρόσθιο κλάδο της μείζονος υπερωίου αρτηρίας και
• Τον τελικό κλάδο της σφηνουπερωίου αρτηρίας, τελικό κλάδο της έσω γναθιαίας.

Η ρινορραγία του οπισθίου τμήματος συμβαίνει συχνότερα στους ηλικιωμένους και προέρχεται από αγγειακούς κλάδους της σφηνουπερώιας αρτηρίας. Οι οπίσθιες ρινορραγίες είναι εντονότερες και ελέγχονται δυσκολότερα.

Τοπικά γενικά

• Τραυματισμοί με τα δάκτυλα
• απλές κακώσεις του βλεννογόνου

Παθήσεις του αίματος

• Αναιμία απλαστική κακοήθης
• Λευχαιμίες ιδιαιτέρως οξείες
• παραπρωτειναιμίες

Κατάγματα

• ρινικών οστών
• οστά βάσης κρανίου
• οστά παραρρινίων

Ενδορρινικές χειρ/γικές επεμβάσεις

• Ξένα σώματα ρινός

Αγγειακές αιμορραγικές διαθέσεις

• Νόσος Rendu -Osler-Weber
• Σκορβούτο
• Θρομβοπενικές αιμορραγικές διαθέσεις
• Νόσος Werlhof
• Από διαταραχή παραγόντων πήξης
• αιμορροφιλία
• ινωδοπενία
• Ενδοκρινικά αίτια
• Εγκυμοσύνη
• Έμμηνος ρύση
• Φλεγμονές
• Οξεία ρινίτιδα- παραρρινοκολπίτιδα
• Χρόνια ρινίτιδα- παραρρινοκολπίτιδα
• Σύφιλη
• Φυματίωση
• Ακτινομύκωση
• Εμπύρετα λοιμώδη νοσήματα
• Ιλαρά
• Οστρακιά
• Διφθερίτιδα
• Κοκίτης

Δηλητηριάσεις με μέταλλα

• Hg, χρώμιο, φωσφόρος

Λήψη φαρμάκων

• Αντιπηκτικά
• Ασπιρίνη
• Κοκαΐνη

Αγνωστα αίτια

• Υπέρταση οιασδήποτε αιτιολογίας

Καλοήθη Κακοήθη

• Αιμορραγικός πολύπους διαφράγματος
• Θήλωμα
• Ρινοϊνωμα
• Παράσιτα
• Μυιάσεις
• Ανευρίσματα συγγενή ή επίκτητα ενδοκρανιακής μοίρας της έσω καρωτίδας

ΡΙΝΟΦΑΡΥΓΓΑ

• Μαλπιγιανό καρκίνωμα
• Λεμφοεπιθηλίωμα
• Λεμφοσάρκωμα

ΡΙΝΟΣ- ΠΑΡΑΡΡΙΝΙΩΝ

• Μαλπιγιανό καρκίνωμα
• Κυλίνδρωμα
• Αδενοκαρκίνωμα

Πάρα πολλές εργασίες έχουν γίνει προσπαθώντας να διερευνήσουν το ρόλο της υπέρτασης στην επίσταξη, έχοντας δηλαδή σαν βάση το ερώτημα εάν η υπέρταση προκαλεί την επίσταξη ή η θέα του αίματος δημιουργεί άγχος και κατά συνέπεια υπέρταση στον ασθενή, τα αποτελέσματα των εργασιών είναι αλληλοσυγκρουόμενα. Όσον αφορά την προσωπική γνώμη του γράφοντος τείνει να πιστεύει ότι η υπέρταση είναι αιτία ρινορραγίας, με την απλή παρατήρηση ότι οσάκις κατά την άσκηση της ειδικότητος του προσέτρεξε καθυστερημένος στο χώρο των επειγόντων και οι συνάδελφοι παθολόγοι είχαν ασχοληθεί με τον έλεγχο της υπέρτασης, η δραματική εικόνα της ρινορραγίας είχε υφεθεί ή και εξέλειπε.

Νεοπλάσματα

Η ρινορραγία του άνω τμήματος έχει προέλευση - τους διαφραγματικούς κλάδους της οπισθίας ηθμοειδούς αρτηρίας, κλάδο της έσω καρωτίδας και - την άνω έσω γναθιαία αρτηρία, η οποία είναι σημαντικός κλάδος της έξω καρωτίδας Αρκετές φορές είναι δύσκολο να καθοριστεί αν η αιμορραγία προέρχεται από την αριστερή ή την δεξιά ρινική θαλάμη. Για να εντοπίσουμε την εστία της αιμορραγίας αφαιρούμε με την αναρρόφηση τους θρόμβους που βρίσκονται μέσα στην μύτη και στην συνέχεια με την πρόσθια ρινοσκόπηση προσπαθούμε να εντοπίσουμε την προέλευση του αίματος, σ΄ αυτή την προσπάθεια είναι δυνατόν να βοηθηθούμε αρκετά με την χρήση τολυπίου βάμβακος εμποτισμένου με διάλυμα λιδοκαΐνης 4% και νορ-επινεφρίνης 1%.

Αντιμετώπιση, πρώτες βοήθειες

Τα απλά μέτρα που μπορεί να λάβει άμεσα ο καθένας συνιστώνται σε :

Τοποθέτηση του ασθενούς σε καθιστή ή όρθια θέση με τοποθέτηση της κεφαλής ελαφρά προς τα εμπρός (η παραδοσιακή δοξασία της τοποθέτησης της προς τα πίσω οδηγεί σε κατάποση του αίματος και σε καμία περίπτωση σε ύφεση της) και μετά τον καθαρισμό των ρωθώνων με έντονο φύσημα για την απομάκρυνση πηγμάτων αίματος εφαρμόζουμε έντονη σταθερή πίεση με τα δάκτυλα στο κινητό τμήμα των πτερυγίων της ρινός, επί 10 min σταθερά, η χρήση παγοκύστεων ενδείκνυται αρκεί να τοποθετηθούν ψηλότερα από το σημείο πίεσης στο σταθερό τμήμα της ρινός, επίσης μπορεί να τοποθετηθεί τεμάχιο πάγου στη στοματική κοιλότητα του πάσχοντος (να πιπιλήσει το παγάκι) επιζητείται η αγγειοσύσπαση λόγω ψύχους. Στο 90% των περιπτώσεων τα ανωτέρω μέτρα θα οδηγήσουν σε ύφεση της ρινορραγίας.

Τυχόν άλλες δοξασίες όπως η λευκή αφαίμαξη (δέσιμο χεριών, ποδιών, τοποθέτηση καπνού κ.λ.π.) δεν βοηθούν σε τίποτα αντίθετα επιτείνουν τον πανικό και οδηγούν σε χάσιμο χρόνου.

Εάν κατά την εφαρμογή των ανωτέρω μέτρων παρατηρείται έξοδος του αίματος από την στοματική κοιλότητα πιθανότατα η εστία βρίσκεται πιο εσωτερικά στη μύτη, οπότε το μέτρο της πίεσης με τα δάκτυλα δεν θα αποδώσει, εδώ μπορεί να δοκιμαστεί η τοποθέτηση πιεστικά τεμαχίου βάμβακος εμποτισμένου με οξυζενέ.

Η περαιτέρω αντιμετώπιση ανήκει πλέον στους ειδικούς.

Πηγή: SOS Ιατροί