Πρόκειται για μια καινοτόμο διεθνή πρωτοβουλία συστημικών παρεμβάσεων πρόληψης, που στοχεύει στην ενίσχυση των επιστημονικά τεκμηριωμένων παρεμβάσεων για παιδιά και εφήβους, από τη γέννηση έως και την ενηλικίωση, μέσα από ολιστική προσέγγιση, διατομεακή συνεργασία και ανταλλαγή επιστημονικών γνώσεων και καλών πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών.
Μοντέλο πρόληψης με επίκεντρο το παιδί
Το CHAMPS εισάγει ένα δομημένο και μακροπρόθεσμο πρότυπο μοντέλο πρόληψης με επίκεντρο το παιδί, καλύπτοντας όλα τα στάδια ανάπτυξης και τα περιβάλλοντα του παιδιού (οικογένεια, σχολείο, κοινότητα και πολιτεία) και συμβάλλει στην ενίσχυση των προστατευτικών παραγόντων και την πρόληψη πολλαπλών παραγόντων κινδύνου όπως η χρήση ουσιών, η παραβατικότητα, η σχολική διαρροή, ο κοινωνικός αποκλεισμός και οι επιπτώσεις στην ψυχική υγεία.
Παράλληλα, το CHAMPS ενισχύει τη συνεργασία μεταξύ κρατικών φορέων, τοπικής αυτοδιοίκησης, ΜΚΟ, ερευνητικών και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και διεθνών οργανισμών, εφαρμόζοντας διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα και βέλτιστες πρακτικές βασισμένες σε επιστημονικά δεδομένα, σύμφωνα με τα πρότυπα του UNODC και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ).
Βασικός πυλώνας δημόσιας υγείας
Στο πλαίσιο της υλοποίησης του προγράμματος στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε η συνάντηση εργασίας της Εθνικής Οργανωτικής Επιτροπής στην Αθήνα στις 26 Ιανουαρίου τιμώντας την με την παρουσία του ο Υφυπουργός Υγείας, Δημήτρης Βαρτζόπουλος, ο οποίος τόνισε τη σημασία της θεσμικής και ενιαίας πρόληψης ως βασικού πυλώνα δημόσιας υγείας, αναδεικνύοντας παράλληλα τον καθοριστικό ρόλο του νέου εθνικού φορέα ΕΟΠΑΕ, που διαθέτει πλέον όλες τις υπηρεσίες και δομές για την υποστήριξη αυτού του καινοτόμου προγράμματος του ΟΗΕ και την εφαρμογή επιστημονικά τεκμηριωμένων παρεμβάσεων πρόληψης. Κεντρικός ομιλητής ήταν ο Dr. Wadih Maalouf, Παγκόσμιος Συντονιστής Προγραμμάτων Πρόληψης του UNODC, ο οποίος παρουσίασε τη φιλοσοφία, τη δομή και τη στρατηγική σημασία του CHAMPS.
Η συμμετοχή της Ελλάδας στο CHAMPS, ως μία από τις πρώτες 10 χώρες διεθνώς, επιβεβαιώνει τη δέσμευση για μια σύγχρονη και επιστημονικά τεκμηριωμένη πολιτική πρόληψης, με επίκεντρο τα παιδιά και τους νέους.
«Ουσιαστική αλλαγή»
Ο Εθνικός Συντονιστής για την Αντιμετώπιση των Εξαρτήσεων και Πρόεδρος του ΕΟΠΑΕ Αθανάσιος Θεοχάρης σημείωσε την αναγκαιότητα για θεσμική, σύγχρονη, επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση στην πρόληψη, τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι «το CHAMPS δεν είναι απλώς ένα ακόμη πρόγραμμα αποτελεί μια ουσιαστική αλλαγή του προτύπου πρόληψης που εφαρμοζόταν μέχρι σήμερα. Αποτελεί στρατηγική επιλογή πρόληψης. Απώτερος στόχος του είναι η ενίσχυση της ψυχικής, κοινωνικής και συναισθηματικής ανθεκτικότητας των παιδιών από τη γέννηση έως και την εφηβεία, με σκοπό την πρόληψη της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών και άλλων συμπεριφορών υψηλού κινδύνου. Τα παιδιά πλέον δεν αντιμετωπίζονται ως παθητικοί αποδέκτες παρεμβάσεων, αλλά ως ενεργοί συμμέτοχοι, ως οι αυριανοί «πρωταθλητές», ως οι αυριανοί “CHAMPS”».
Στις εργασίες της Εθνικής Οργανωτικής διατομεακής Επιτροπής συμμετείχαν μεταξύ άλλων η Αντιπεριφερειάρχης Δυτικής Ελλάδας κ. Ντάτσικα, εκπρόσωποι από το Υπουργείο Υγείας, το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, το Υπουργείο Δικαιοσύνης και το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής καθώς και στελέχη της ΕΛΑΣ και της 6ης ΥΠΕ Δυτικής Ελλάδας.
Τεχνική συνάντηση στην Πάτρα
Στις 27 και 28 Ιανουαρίου, στην Πάτρα, πραγματοποιήθηκε τεχνική συνάντηση για την εφαρμογή του CHAMPS στην τοπική κοινότητα της πόλης, με συμμετοχή τοπικών φορέων, υπηρεσιών και οργανισμών που εμπλέκονται στην υλοποίηση.
Στην τεχνική συνάντηση συμμετείχαν εκπρόσωποι από το Πρωτοδικείο Αχαΐας, την 6η ΥΠΕ, το Πανεπιστήμιο, την Αστυνομία, το «Σπίτι του Παιδιού» και η Υπηρεσία Επιμελητών Ανηλίκων του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, τις τοπικές υπηρεσίες του ΕΟΠΑΕ, την ΚΟΔΗΠ – Δομές Αστέγων του Δήμου Πατρών, την Ομοσπονδία Γονέων ΠΔΕ και Ένωση Γονέων, το «Χαμόγελο του Παιδιού» και τον Ιστιοπλοϊκό Όμιλο Πατρών. Ιδιαίτερα τιμητική ήταν η παρουσία του Αναπληρωτή Περιφεριάρχη κου Μπονάνου, της Αντιπεριφεριάρχη και Προέδρου του Κέντρου Πρόληψης Αχαΐας «Καλλίπολις» κας Μαστοράκου και της Αντιπεριφεριάρχη Δυτικής Ελλάδας κας Ντάτσικα.
Επιχειρησιακός σχεδιασμός
Η συνάντηση επικεντρώθηκε στον επιχειρησιακό σχεδιασμό, τον συντονισμό δράσεων και την προσαρμογή των διεθνών πρακτικών στις τοπικές ανάγκες, αξιοποιώντας επιστημονικά δεδομένα και διεθνή πρότυπα.
Η Πάτρα επιλέχθηκε ως περιοχή πιλοτικής εφαρμογής λόγω των ιδιαίτερων κοινωνικοοικονομικών χαρακτηριστικών που συνιστούν παράγοντες κινδύνου για τα παιδιά και τους νέους, όπως η υψηλή ανεργία, η διακίνηση ναρκωτικών μέσω του λιμανιού και οδικών αξόνων, η σχολική διαρροή και τα περιστατικά χρήσης/διακίνησης ουσιών εντός σχολικού περιβάλλοντος, η ύπαρξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, αλλά και θεσμοί, όπως το Καρναβάλι. Επιπρόσθετα, στην πόλη της Πάτρας παρατηρούνται αυξημένα αιτήματα για θεραπεία αναφορικά με τις εξαρτήσεις, αλλά και καταγράφονται σχετικά υψηλά ποσοστά παραβατικότητας από ανηλίκους.
Ουσιαστικά το πρόγραμμα CHAMPS στην Πάτρα έρχεται για να ενώσει όλα τα περιβάλλοντα (οικογένεια, σχολείο, κοινότητα, πολιτεία) σε ένα καλά οργανωμένο και συντονισμένο σύστημα, στο οποίο όλα τα μέρη συνεργάζονται, εντοπίζουν κενά και δυσλειτουργίες και θέτουν τις προτεραιότητες για την προαγωγή της ψυχοκοινωνικής υγείας των παιδιών και των νέων και της ανθεκτικότητάς τους απέναντι στις κοινωνικές προκλήσεις.
Στόχος η καλύτερη ένταξη παιδιών και εφήβων
Εφαρμόζοντας ένα διεθνώς αναγνωρισμένο και βιώσιμο πρότυπο πρόληψης, το οποίο μελλοντικά μπορεί να επεκταθεί σε όλη τη χώρα, με στόχο στην καλύτερη ένταξη των παιδιών και των εφήβων στο σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον.
Με το CHAMPS, η Ελλάδα επενδύει στην πρόληψη και την ψυχοκοινωνική υγεία των παιδιών και των νέων, διαμορφώνοντας ένα ασφαλέστερο, υγιέστερο και πιο ανθεκτικό κοινωνικό μέλλον.
