H χειρουργική της παχυσαρκίας είναι σήμερα η πιο αποτελεσματική θεραπεία για την αντιμετώπιση της σοβαρής παχυσαρκίας. Οδηγεί σε σημαντική και μακροπρόθεσμη απώλεια σωματικού βάρους με ταυτόχρονη μείωση των συννοσηροτήτων και της ολικής θνητότητας.
Οι ασθενείς που υποβάλλονται σε βαριατρικό χειρουργείο θα πρέπει να έχουν στενή διατροφολογική παρακολούθηση και καθοδήγηση προ της επεμβάσεως, αλλά και κατόπιν αυτής, πρακτικά εφ’ όρου ζωής για την αποφυγή ανάπτυξης μικροθρεπτικών ανεπαρκειών.
Ειδικότερα, συνιστάται όλοι οι ασθενείς να ελέγχονται για διατροφικές ανεπάρκειες προ του χειρουργείου και εφόσον αυτές διαπιστωθούν να διορθώνονται προεγχειρητικά, καθώς αυτή αποτελεί την καλύτερη τακτική «πρόληψης» λαμβάνοντας υπόψιν ότι συχνά η παχυσαρκία συσχετίζεται με μικροθρεπτικές ανεπάρκειες.
Οι πιο συχνά πραγματοποιούμενες βαριατρικές επεμβάσεις παγκοσμίως είναι η γαστρική παράκαμψη κατά Rouxen-Y (Roux-en-Y Gastric Bypass - RYGB) και η επιμήκης γαστρεκτομή (Sleeve Gastrectomy - SG) ενώ λιγότερο συχνή είναι η χολοπαγκρεατική εκτροπή (Biliopancreatic Diversion - BPD). Στις χολοπαγκρεατικές εκτροπές περιλαμβάνονται η χολοπαγκρεατική εκτροπή με υφολική γαστρεκτομή και ειλεογαστρική αναστόμωση (Scopinaro - BPD), και η χολοπαγκρεατική εκτροπή με επιμήκη γαστρεκτομή και ειλεοδωδεκαδακτυλική αναστόμωση (duodenal switch - BPD/DS).
Οι ασθενείς που υποβάλλονται σε βαριατρικό χειρουργείο θα πρέπει να έχουν στενή διατροφολογική παρακολούθηση και καθοδήγηση προ της επεμβάσεως, αλλά και κατόπιν αυτής, πρακτικά εφ’ όρου ζωή.
Η RYBG είναι μια χειρουργική επέμβαση που μεταβάλλει την ανατομία του γαστρεντερικού σωλήνα και προκαλεί εκτροπή της τροφής προς τη νήστιδα. Δημιουργείται μικρός θύλακας στο ανώτερο τμήμα του θόλου του στομάχου με τον οποίο αναστομώνεται η νήστιδα, με αποτέλεσμα να εκτρέπεται η τροφή εκεί, παρακάμπτοντας το στόμαχο, το δωδεκαδάκτυλο και την αρχή της νήστιδας.
Η SG είναι μια επέμβαση στην οποία αφαιρείται επιμήκως το μεγαλύτερο μέρος του στομάχου, έτσι ώστε διαμορφώνεται ένας στενός γαστρικός σωλήνας (μανίκι/ sleeve), χωρίς να περιλαμβάνει εντερική παράκαμψη. Ο πυλωρός παραμένει ανέπαφος. Κατά τη διαδικασία της BPD και BPD/DS πραγματοποιείται διαχωρισμός του στομάχου, με δημιουργία ενός γαστρικού θυλάκου ο οποίος αναστομώνεται περιφερικότερα στο λεπτό έντερο.
Πρακτικά, η τροφή έρχεται σε επαφή με τα υγρά της χολής και του παγκρέατος πολύ περιφερικότερα του δωδεκαδακτύλου, στον ειλεό. Εξαιτίας των ανατομικών μεταβολών που γίνονται στο γαστρεντερικό σωλήνα, προκύπτουν σημαντικές προσαρμογές στις συγκεντρώσεις ορμονών που σχετίζονται με την πείνα και τον κορεσμό, με αποτέλεσμα στους ασθενείς να μειώνεται το αίσθημα της πείνας και να ενισχύεται το αίσθημα του κορεσμού.
Όσον αφορά τις διατροφικές ανεπάρκειες, παρατηρούνται διαφορές μεταξύ των επεμβάσεων και το μέγεθός τους. Για παράδειγμα, στις επεμβάσεις κατά τις οποίες γίνεται παράκαμψη σημαντικού τμήματος εντέρου, όπως στην RYBG και στην BPD, η δυσαπορρόφηση μικροθρεπτικών συστατικών είναι μεγαλύτερη σε σχέση με άλλες επεμβάσεις.
Αλλά και η επιμήκης γαστρεκτομή, ενώ δεν περιλαμβάνει παράκαμψη του εντέρου, μπορεί να οδηγήσει σε συγκεκριμένες διατροφικές ελλείψεις. Οποιαδήποτε βαριατρική επέμβαση μπορεί να οδηγήσει σε ανεπάρκειες θρεπτικών συστατικών εάν δεν ακολουθηθεί κατάλληλη διατροφή και υποκατάσταση μετεγχειρητικά.
Η βαριατρική χειρουργική εξακολουθεί να αποτελεί την πιο αποτελεσματική μέθοδο για τη μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση της σοβαρής παχυσαρκίας. Η παχυσαρκία σχετίζεται με διατροφικές ανεπάρκειες που αφορούν κυρίως βιταμίνες, όπως η ένδεια της λιποδιαλυτής βιταμίνης D, το φυλλικό οξύ κ.λπ.
Μετά από βαριατρικές επεμβάσεις που παρακάμπτουν σημαντικό τμήμα του γαστρεντερικού σωλήνα, αυτές οι ανεπάρκειες μπορεί να επιδεινωθούν, όπως επίσης και να προκύψουν νέες διατροφικές ελλείψεις. Είναι λοιπόν απαραίτητη η στενή προεγχειρητική και μετεγχειρητική παρακολούθηση των συγκεντρώσεων μεγάλου αριθμού μικροθρεπτικών ουσιών, προκειμένου να αναγνωρίζονται έγκαιρα οι σχετικές ανεπάρκειες και να διορθώνονται κατάλληλα.
Επιπλέον, μετά από τις περισσότερες βαριατρικές επεμβάσεις, υπάρχει ανάγκη για προληπτική λήψη συμπληρωμάτων διατροφής ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος έλλειψης θρεπτικών συστατικών, ιδίως κατά τα πρώτα έτη. Εφόσον ακολουθούνται οι καθιερωμένες οδηγίες και αλγόριθμοι παρακολούθησης, το πρόβλημα των διατροφικών ανεπαρκειών μετά από βαριατρικές επεμβάσεις μπορεί να εξαλειφθεί στη συντριπτική πλειονότητα των ασθενών.
Πηγή: Εξελίξεις στην Παχυσαρκία
