Μια ένωση στο κακάο, η θεοβρωμίνη (Theobromine), μπορεί να σχετίζεται με πιο αργό γήρας σε μοριακό επίπεδο; Η μελέτη αυτή εξέτασε δείγματα αίματος από δύο ευρωπαϊκές πληθυσμιακές ομάδες για να δει πώς η θεοβρωμίνη σχετίζεται με το βιολογικό γήρας, μετρημένο μέσω εργαλείων που ονομάζονται επιγενετικά ρολόγια (epigenetic clocks) και εκτιμήσεις μήκους τελομερών (telomere length).

«Τα άτομα με υψηλότερα επίπεδα κυκλοφορούσας θεοβρωμίνης παρουσίασαν ενδείξεις πιο αργού βιολογικού γήρατος και μεγαλύτερα τελομερή -βασικοί δείκτες υγείας των κυττάρων. Τα αποτελέσματα αυτά διατηρήθηκαν ακόμη και όταν λήφθηκαν υπόψη άλλες ενώσεις που βρίσκονται στον καφέ και στο κακάο. Επιπλέον έλεγχοι υποδεικνύουν ότι οι επιδράσεις είναι ειδικές για τη θεοβρωμίνη και όχι για άλλες διαιτητικές χημικές ουσίες. Συνολικά, η μελέτη υπογραμμίζει ότι η διατροφή μας, συμπεριλαμβανομένων τροφών πλούσιων σε κακάο, μπορεί να επηρεάσει το πώς γερνούν τα κύτταρά μας, πιθανώς υποστηρίζοντας μια μακρύτερη και υγιέστερη ζωή», επισημαίνει η κυρία Δήμητρα Ευθυμιοπούλου Διαιτολόγος-Διατροφολόγος.

Φυτοχημικά και γήρας

Οι διατροφές μας περιέχουν πλήθος ενώσεων που ονομάζονται φυτοχημικά (phytochemicals) -όπως αλκαλοειδή (alkaloids), φλαβονοειδή (flavonoids) και πολυφαινόλες (polyphenols)- τα οποία μπορούν να επηρεάσουν την υγεία και το γήρας. Αλκαλοειδή όπως η θεοβρωμίνη, που βρίσκεται στο κακάο, μπορούν να επηρεάσουν τον μεταβολισμό και τη φλεγμονή. Έρευνες υποδηλώνουν ότι αυτές οι ενώσεις μπορεί να επηρεάσουν την έκφραση γονιδίων καθώς γερνάμε. Το DNA μας υφίσταται χημικές αλλαγές με την πάροδο του χρόνου και οι επιστήμονες μπορούν να παρακολουθούν αυτές τις αλλαγές με τα «επιγενετικά ρολόγια» για να εκτιμήσουν τη βιολογική μας ηλικία, που μερικές φορές διαφέρει από την ημερολογιακή ηλικία. Ορισμένες τροφές, βιταμίνες και πολυφαινόλες μπορούν να επιβραδύνουν αυτό το μοριακό γήρας, αλλά ο ρόλος συγκεκριμένων αλκαλοειδών δεν ήταν σαφής -μέχρι τώρα.

Θεοβρωμίνη και δείκτες γήρατος

Οι ερευνητές ανέλυσαν έξι διαιτητικές ενώσεις: καφεΐνη, θεοφυλλίνη, παραξανθίνη, 7-μεθυλοξανθίνη, θεανίνη και θεοβρωμίνη. Από αυτές, μόνο η θεοβρωμίνη παρουσίασε σαφή σύνδεση με πιο αργό βιολογικό γήρας. Τα άτομα με υψηλότερα επίπεδα θεοβρωμίνης στο αίμα τους γερνούσαν πιο αργά σύμφωνα με το GrimAge, ένα είδος επιγενετικού ρολογιού.

Η θεοβρωμίνη συνδέθηκε επίσης με μεγαλύτερα τελομερή. Τα τελομερή είναι προστατευτικά καπάκια στα χρωμοσώματά μας που μικραίνουν καθώς γερνάμε, επομένως τα μεγαλύτερα τελομερή υποδηλώνουν υγιέστερα κύτταρα. Είναι ενδιαφέρον ότι το GrimAge και το μήκος τελομερών μετρούν διαφορετικές πτυχές του γήρατος, οπότε το γεγονός ότι η θεοβρωμίνη επηρεάζει και τα δύο είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό.

Όταν οι ερευνητές επανέλαβαν την μελέτη σε μια δεύτερη, μεγαλύτερη ομάδα, βρήκαν τα ίδια μοτίβα: υψηλότερα επίπεδα θεοβρωμίνης σχετίζονταν με πιο αργό βιολογικό γήρας και μεγαλύτερα τελομερή.

Ενδιαφέρον είναι ότι η επίδραση ήταν ισχυρότερη σε άτομα που κάπνιζαν ή κάπνιζαν στο παρελθόν, υποδηλώνοντας ότι παράγοντες του τρόπου ζωής, όπως η νικοτίνη (nicotine), μπορεί να αλληλεπιδρούν με τη θεοβρωμίνη.

Η ερευνητική ομάδα διασφάλισε ότι η επίδραση δεν οφείλεται σε άλλες ενώσεις. Ακόμη και μετά την προσαρμογή για την καφεΐνη και σχετικές χημικές ουσίες, η θεοβρωμίνη εξακολουθούσε να δείχνει ισχυρή σύνδεση με πιο αργό γήρας. Προηγμένες στατιστικές τεχνικές επιβεβαίωσαν ότι η επίδραση της θεοβρωμίνης είναι ανεξάρτητη, υποδεικνύοντας έναν πιθανό μοναδικό ρόλο στη ρύθμιση του γήρατος των κυττάρων.

Πώς μπορεί να δρα η θεοβρωμίνη

Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακριβώς γιατί η θεοβρωμίνη επηρεάζει το γήρας, αλλά υπάρχουν ενδείξεις. Σε μελέτες σε ζώα, η θεοβρωμίνη έχει συνδεθεί με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και καλύτερη υγεία του εγκεφάλου, συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης μορίων που βοηθούν τη λειτουργία των νευρώνων. Μπορεί επίσης να βοηθά στη βελτίωση των επιπέδων χοληστερόλης και της αρτηριακής πίεσης.

Μια άλλη πιθανότητα είναι ότι η θεοβρωμίνη ωφελεί το μικροβίωμα του εντέρου, ενισχύοντας βακτήρια που παράγουν λιπαρά οξέα μικρής αλυσίδας (short-chain fatty acids), τα οποία έχουν αντιφλεγμονώδη και μεταβολικά οφέλη. Μερικές από τις επιδράσεις μπορεί επίσης να προέρχονται από άλλες ενώσεις του κακάο που συνοδεύουν τη θεοβρωμίνη.

Η μελέτη αυτή προσθέτει στοιχεία ότι η θεοβρωμίνη -μια ένωση που βρίσκεται συνήθως στο κακάο- μπορεί να επιβραδύνει το βιολογικό γήρας και την σμίκρυνση των τελομερών. Η επίδραση παρατηρήθηκε σε δύο ανεξάρτητες πληθυσμιακές ομάδες και διατηρήθηκε ακόμη και μετά την προσαρμογή για άλλους διαιτητικούς παράγοντες, υποδεικνύοντας έναν μοναδικό ρόλο της θεοβρωμίνης στη γήρανση των κυττάρων.

«Αν και η έρευνα δεν αποδεικνύει αιτιότητα, αναδεικνύει έναν συναρπαστικό σύνδεσμο μεταξύ διατροφής και γήρανσης των κυττάρων. Μελλοντικές μελέτες θα πρέπει να διερευνήσουν πώς δρα η θεοβρωμίνη, συμπεριλαμβανομένης της αλληλεπίδρασής της με βακτήρια του εντέρου και άλλες ενώσεις του κακάο. Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε κακάο -όπως η μαύρη σοκολάτα ή το κακάο σε σκόνη- θα μπορούσε ενδεχομένως να είναι ένας απλός τρόπος υποστήριξης υγιούς γήρανσης. Φυσικά, η ισορροπία είναι σημαντική, αλλά η έρευνα αυτή προσφέρει μια ενδιαφέρουσα ματιά στο πώς οι καθημερινές τροφές μπορεί να επηρεάσουν τη μακροζωία σε μοριακό επίπεδο» καταλήγει η κυρία Ευθυμιοπούλου.