Πρόκειται για τον υψηλότερο αριθμό που έχει καταγραφεί από τότε που ο ΠΟΥ ξεκίνησε την παγκόσμια παρακολούθηση της φυματίωσης το 1995 και αντιπροσωπεύει μια αξιοσημείωτη αύξηση από τα 7,5 εκατομμύρια που αναφέρθηκαν το 2022, τοποθετώντας τη φυματίωση και πάλι ως την κύρια μολυσματική ασθένεια που σκοτώνει το 2023, ξεπερνώντας ακόμα και αυτή την COVID-19.

Η Παγκόσμια Έκθεση του ΠΟΥ για την πορεία της φυματίωση το 2024 υπογραμμίζει μικτή πρόοδο στην παγκόσμια καταπολέμηση της φυματίωσης, με επίμονες προκλήσεις, όπως η σημαντική υποχρηματοδότηση. Ενώ ο αριθμός των θανάτων που σχετίζονται με τη φυματίωση μειώθηκε από 1,32 εκατομμύρια το 2022 σε 1,25 εκατομμύρια το 2023, ο συνολικός αριθμός των ανθρώπων που νοσούν από φυματίωση αυξήθηκε ελαφρώς και εκτιμάται σε 10,8 εκατομμύρια το 2023.

Με τη νόσο να πλήττει δυσανάλογα τους ανθρώπους σε 30 χώρες με υψηλή επιβάρυνση, η Ινδία (26%), η Ινδονησία (10%), η Κίνα (6,8%), οι Φιλιππίνες (6,8%) και το Πακιστάν (6,3%) αντιπροσωπεύουν μαζί το 56% της παγκόσμιας επιβάρυνσης από τη φυματίωση. Σύμφωνα με την έκθεση, το 55% των ατόμων που εμφάνισαν φυματίωση ήταν άνδρες, το 33% ήταν γυναίκες και το 12% ήταν παιδιά και νεαροί έφηβοι.

«Το γεγονός ότι η φυματίωση εξακολουθεί να σκοτώνει και να πλήττει τόσους πολλούς ανθρώπους είναι εξοργιστικό, όταν έχουμε τα εργαλεία για την πρόληψη, την ανίχνευση και τη θεραπεία της», δήλωσε ο Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus, Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ και πρόσθεσε πως «ο ΠΟΥ προτρέπει όλες τις χώρες να υλοποιήσουν τις συγκεκριμένες δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει για την επέκταση της χρήσης αυτών των εργαλείων και για τον τερματισμό της φυματίωσης».

Το 2023, το χάσμα μεταξύ του εκτιμώμενου αριθμού νέων κρουσμάτων φυματίωσης και εκείνων που αναφέρθηκαν μειώθηκε σε περίπου 2,7 εκατομμύρια, από τα επίπεδα πανδημίας COVID-19 των περίπου 4 εκατομμυρίων το 2020 και το 2021. Αυτό προκύπτει μετά από σημαντικές εθνικές και παγκόσμιες προσπάθειες για την ανάκαμψη από τις διαταραχές των υπηρεσιών φυματίωσης που σχετίζονται με το COVID. Η κάλυψη της προληπτικής θεραπείας κατά της φυματίωσης διατηρήθηκε για τα άτομα που ζουν με HIV και συνεχίζει να βελτιώνεται για τις οικιακές επαφές των ατόμων που διαγνώστηκαν με φυματίωση.

Ωστόσο, η πολυανθεκτική φυματίωση παραμένει μια κρίση δημόσιας υγείας. Τα ποσοστά επιτυχίας της θεραπείας για την πολυανθεκτική ή ανθεκτική στη ριφαμπικίνη φυματίωση (MDR/RR-TB) έχουν πλέον φθάσει το 68%. Όμως, από τα 400 000 άτομα που εκτιμάται ότι έχουν αναπτύξει MDR/RR-TB, μόνο το 44% διαγνώστηκαν και έλαβαν θεραπεία το 2023.

Κενά χρηματοδότησης και προκλήσεις

Η παγκόσμια χρηματοδότηση για την πρόληψη και τη φροντίδα της φυματίωσης μειώθηκε περαιτέρω το 2023 και παραμένει πολύ κάτω από τον στόχο. Οι χώρες με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα (LMIC), οι οποίες φέρουν το 98% της επιβάρυνσης από τη φυματίωση, αντιμετώπισαν σημαντικές ελλείψεις χρηματοδότησης. Μόνο 5,7 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ από τα 22 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ του ετήσιου στόχου χρηματοδότησης ήταν διαθέσιμα το 2023, που ισοδυναμεί μόνο με το 26% του παγκόσμιου στόχου.

Το συνολικό ποσό της διεθνούς χρηματοδότησης από τους δωρητές στις χώρες με χαμηλό ποσοστό φτώχειας και φτώχειας παρέμεινε περίπου στα 1,1-1,2 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ ετησίως επί σειρά ετών. Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών παραμένει ο μεγαλύτερος διμερής δωρητής για τη φυματίωση. Ενώ η συμβολή του Παγκόσμιου Ταμείου για την Καταπολέμηση του AIDS, της Φυματίωσης και της Ελονοσίας (Παγκόσμιο Ταμείο) στη διεθνή χρηματοδότηση της αντιμετώπισης της φυματίωσης, ιδίως στις LMIC, είναι σημαντική, παραμένει ανεπαρκής για την κάλυψη των βασικών αναγκών υπηρεσιών φυματίωσης. Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η διαρκής οικονομική επένδυση είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχία των προσπαθειών πρόληψης, διάγνωσης και θεραπείας της φυματίωσης.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η έρευνα για τη φυματίωση παραμένει σοβαρά υποχρηματοδοτούμενη, καθώς μόνο το ένα πέμπτο του ετήσιου στόχου των 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ έχει επιτευχθεί το 2022. Αυτό εμποδίζει την ανάπτυξη νέων διαγνωστικών, φαρμάκων και εμβολίων για τη φυματίωση. Ο ΠΟΥ συνεχίζει να ηγείται των προσπαθειών για την προώθηση της ατζέντας για τα εμβόλια κατά της φυματίωσης, μεταξύ άλλων με την υποστήριξη του Συμβουλίου Επιταχυντή Εμβολίων κατά της Φυματίωσης που εγκαινίασε ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ.

Πολύπλοκοι οι παράγοντες της επιδημίας

Για πρώτη φορά, η έκθεση παρέχει εκτιμήσεις σχετικά με το ποσοστό των νοικοκυριών που πλήττονται από τη φυματίωση και αντιμετωπίζουν καταστροφικό κόστος (που υπερβαίνει το 20% του ετήσιου εισοδήματος του νοικοκυριού) για την πρόσβαση στη διάγνωση και τη θεραπεία της φυματίωσης σε όλες τις LMICs. Αυτές δείχνουν ότι τα μισά από τα νοικοκυριά που έχουν προσβληθεί από φυματίωση αντιμετωπίζουν τέτοιο καταστροφικό κόστος.

Ο μεγαλύτερος αριθμός νέων κρουσμάτων φυματίωσης οφείλεται σε πέντε κύριους παράγοντες κινδύνου: τον υποσιτισμός, τη μόλυνση από τον ιό HIV, τις διαταραχές από τη χρήση αλκοόλ, το κάπνισμα (ιδίως μεταξύ των ανδρών) και τον διαβήτη. Η αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων, μαζί με κρίσιμους καθοριστικούς παράγοντες όπως η φτώχεια και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ, απαιτεί συντονισμένη πολυτομεακή δράση.

«Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα πλήθος τρομερών προκλήσεων: ελλείψεις χρηματοδότησης και καταστροφική οικονομική επιβάρυνση των πληγέντων, κλιματική αλλαγή, συγκρούσεις, μετανάστευση και εκτοπισμός, πανδημίες και ανθεκτική στα φάρμακα φυματίωση, σημαντική κινητήρια δύναμη της μικροβιακής αντοχής», δήλωσε η Δρ Τερέζα Κασάεβα, Διευθύντρια του Παγκόσμιου Προγράμματος Φυματίωσης του ΠΟΥ. «Είναι επιτακτική ανάγκη να ενωθούμε σε όλους τους τομείς και τους ενδιαφερόμενους φορείς, για να αντιμετωπίσουμε αυτά τα πιεστικά ζητήματα και να εντείνουμε τις προσπάθειές μας».

Τα παγκόσμια ορόσημα και οι στόχοι για τη μείωση του φορτίου της νόσου της φυματίωσης βρίσκονται εκτός στόχων και απαιτείται σημαντική πρόοδος για την επίτευξη άλλων στόχων που έχουν τεθεί για το 2027 ενόψει της δεύτερης συνόδου υψηλού επιπέδου του ΟΗΕ. Ο ΠΟΥ καλεί τις κυβερνήσεις, τους παγκόσμιους εταίρους και τους δωρητές να μεταφράσουν επειγόντως τις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν κατά τη διάρκεια της Συνάντησης Υψηλού Επιπέδου του ΟΗΕ για τη φυματίωση το 2023 σε απτές δράσεις. Η αυξημένη χρηματοδότηση της έρευνας, ιδίως για νέα εμβόλια κατά της φυματίωσης, είναι απαραίτητη για την επιτάχυνση της προόδου και την επίτευξη των παγκόσμιων στόχων που έχουν τεθεί για το 2027.