Το συνεχές στρες για την οικονομική μας κατάσταση αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης χρόνιων ασθενειών όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση και οι καρδιακές παθήσεις, λένε οι ειδικοί.
«Μελέτες έχουν δείξει εδώ και δεκαετίες ότι οι οικονομικές ανησυχίες είναι μία από τις κύριες αιτίες άγχους», επισημαίνει η Ashley Agnew, διευθύντρια οικονομικής ευεξίας στο Centerpoint Advisors στο Needham της Μασαχουσέτης.
Όταν το οικονομικό στρες γίνεται τοξικό
«Το φυσιολογικό άγχος για την οικονομική μας κατάσταση τείνει να είναι περιστασιακό· συχνά βασίζεται σε ένα συγκεκριμένο γεγονός όπως μια μετακόμιση ή έξοδα για διακοπές», λέει η Megan McCoy, PhD, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Κάνσας.
Εάν η ανησυχία για τα εισοδήματα μας δεν βασίζεται σε ένα συγκεκριμένο γεγονός και διαρκεί περισσότερο από τρεις μήνες, αυτό μπορεί να είναι ένα σημάδι ότι το στρες μετατρέπεται σε οικονομικό άγχος που μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την υγεία μας, λέει η Δρ McCoy.
Όπως εξηγεί, τα σημάδια που θα μπορούσαν να υποδηλώνουν σοβαρό ή χρόνιο οικονομικό στρες περιλαμβάνουν:
- Επίμονη ανησυχία, κρίσεις πανικού, συνεχής ενασχόληση με θέματα που αφορούν σε λογαριασμούς ή χρέη και φόβος ελέγχου των τραπεζικών υπολοίπων
- Σωματικά συμπτώματα όπως επαναλαμβανόμενοι πονοκέφαλοι, στομαχόπονοι ή δυσκολίες ύπνου λόγω τυχόν οικονομικών προβλημάτων
- Αποφυγή παρακολούθησης και εξόφλησης των λογαριασμών
- Υπερβολική χρήση αλκοόλ και ουσιών για την αντιμετώπιση του στρες
- Υπερβολικές δαπάνες λόγω άγχους ή απελπισίας
- Θέματα διαπροσωπικών σχέσεων όπως συχνές διαφωνίες, απόκρυψη οικονομικών πληροφοριών και ψέματα για δαπάνες
- Όταν το άγχος βγαίνει εκτός ελέγχου μπορεί να έχει συνέπειες για την υγεία.
- Θέματα Ψυχικής Υγείας
«Οι άνθρωποι που έχουν υψηλότερο οικονομικό στρες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για αγχώδεις διαταραχές και κλινική κατάθλιψη», λέει η Δρ McCoy.
Η έρευνα υποδηλώνει ότι η οικονομική πίεση - βασικά, η αδυναμία κάλυψης των δαπανών μας με τους διαθέσιμους πόρους μας - σχετίζεται σημαντικά με την κατάθλιψη.
Μια ανασκόπηση 40 μελετών μάλιστα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το οικονομικό άγχος συνδέεται με μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης κατάθλιψης σε κάθε επίπεδο εισοδήματος, αν και αυτή η σύνδεση ήταν ισχυρότερη για άτομα με χαμηλά εισοδήματα.
Μια διαδικτυακή έρευνα με συμμετεχοντες περισσότερους από 1.600 ενήλικες διαπίστωσε ότι το 42% ανέφερε κρίσεις πανικού που σχετίζονται με οικονομικά θέματα.
Οι νεότερες γενιές όπως οι Gen Zers και Millennials φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο, σε ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από το αντίστοιχο για τους Baby Boomers.
«Οι θεραπευόμενοι συχνά περιγράφουν αισθήματα αναξιότητας ή ενοχής για απλήρωτα χρέη ή κακές οικονομικές αποφάσεις, κάνοντας την ψυχική δυσφορία τους ακόμη χειρότερη», λέει χαρακτηριστικά η Δρ McCoy.
Μια έκθεση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο το οικονομικό άγχος επηρεάζει την εργασία διαπίστωσε ότι οι ανησυχίες για τα χρήματα προκαλούν 34% αύξηση στις απουσίες και την καθυστέρηση προσέλευσης στην δουλειά και ότι οι οικονομικά πιεσμένοι υπάλληλοι χάνουν περίπου δύο φορές περισσότερες εργάσιμες ημέρες κάθε χρόνο σε σύγκριση με τους συναδέλφους τους που δεν αντιμετωπίζουν οικονομικό στρες.
Το οικονομικό άγχος μπορεί επίσης να οδηγήσει σε αρνητικές συμπεριφορές αντιμετώπισης, λέει ο McCoy. «Το αλκοόλ ή άλλες ουσίες μπορεί να χρησιμοποιηθούν για να μετριάσουν το άγχος, δημιουργώντας διπλές κρίσεις —οικονομικές και εθιστικές— που απαιτούν ολοκληρωμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις», λέει.
Προβλήματα ύπνου
Οι άνθρωποι συχνά αναφέρουν ότι δυσκολεύονται να κοιμηθούν όταν οι σκέψεις για τα χρέη ή η αγωνία για τις πληρωμές λογαριασμών βαραίνουν το μυαλό τους.
Η οικονομική καταπόνηση συνδέεται με την αϋπνία και την κακή ποιότητα ύπνου.
Αν τα προβλήματα ύπνου γίνουν χρόνια μπορεί να αυξήσουν την πιθανότητα πολλών παθήσεων, όπως άνοια, καρδιακές νόσοι, διαβήτης τύπου 2, ακόμη και κάποια είδη καρκίνου όπως του μαστού, του παχέος εντέρου, των ωοθηκών και του προστάτη.
Καρδιοπάθειες και άλλες χρόνιες παθήσεις
Το άγχος πυροδοτεί μια σειρά από σωματικές αντιδράσεις - ο καρδιακός ρυθμός επιταχύνεται, οι μύες τεντώνονται και η αναπνοή επιταχύνεται – και όλα αυτά εξαιτίας των αυξημένων επιπέδων των ορμονών του στρες, της κορτιζόλης και της αδρεναλίνης.
Εάν αυτή η απόκριση είναι χρόνια, όπως συμβαίνει με το οικονομικό στρες, μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα όπως υπέρταση, υψηλή χοληστερόλη και μυϊκό πόνο.
Η έρευνα έδειξε ότι τα άτομα που αγχώνονται συχνά για το αν θα καταφέρουν να πληρώσουν το ενοίκιο ή το στεγαστικό τους δάνειο, έχουν διπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης καρδιακής νόσου σε σύγκριση με όσους θεωρούν τους εαυτούς τους οικονομικά ασφαλείς.
Μια ανασκόπηση πέντε μελετών που εξέταζαν στοιχεία για την καρδιακή υγεία, διαπίστωσε ότι τα άτομα υπό οικονομικό στρες διατρέχουν 19% μεγαλύτερο κίνδυνο για καρδιακή νόσο ή ένα σοβαρό εγκεφαλικό επεισόδιο ή καρδιακή προσβολή.
Το οικονομικό στρες έχει επίσης συνδεθεί με χειρότερη βιολογική υγεία, όπως μετράται με φλεγμονώδεις βιοδείκτες. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η οικονομική πίεση ήταν «η πιο επιζήμια για τη βιολογική υγεία», σε σύγκριση με άλλα είδη στρες, συμπεριλαμβανομένου του θανάτου αγαπημένου προσώπου ή του διαζυγίου, αν και οι συγγραφείς της μελέτης θεωρούν ότι απαιτείται περισσότερη έρευνα για να επιβεβαιωθεί αυτό το εύρημα. Κατά την εκτίμηση τους, το οικονομικό άγχος είναι το πιο δύσκολο για το σώμα, επειδή μπορεί να επηρεάσει πολλούς τομείς της ζωής.
Και για άτομα που έχουν ήδη χρόνιες παθήσεις ή προβλήματα υγείας, το οικονομικό στρες μπορεί να επιδεινώσει αυτά τα προβλήματα.
«Όταν τα χρήματα είναι λιγοστά, οι άνθρωποι είναι πιο πιθανό να παραλείψουν τις επισκέψεις σε γιατρό, να αγνοήσουν τις συνιστώμενες θεραπείες ή να αποτύχουν να αγοράσουν τα φάρμακα τους», λέει η Δρ McCoy.
