Για πρώτη φορά, και οι 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ27), μαζί με την Ισλανδία και τη Νορβηγία, συνέλεξαν και ανέφεραν στοιχεία τόσο για τις πωλήσεις όσο και για τη χρήση αντιμικροβιακών ουσιών στα ζώα στις χώρες τους. Τα ευρήματα παρουσιάζονται στην πρώτη ετήσια έκθεση επιτήρησης για τις ευρωπαϊκές πωλήσεις και τη χρήση αντιμικροβιακών ουσιών για την κτηνιατρική (ESUAvet). Τα δεδομένα καλύπτουν το έτος 2023, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας τακτικής άσκησης που θα καταλήγει σε ετήσιες εκθέσεις οι οποίες ,στο πλαίσιο του δόγματος One Health της ΕΕ, έχoυν ως στόχο να διατηρηθεί η δυνατότητα αποτελεσματικής θεραπείας των λοιμώξεων στον άνθρωπο και στα ζώα.
Για την Ελλάδα, αναφέρεται στην έκθεση ότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για το 2023 «καθώς το ηλεκτρονικό σύστημα για την ηλεκτρονική συνταγογράφηση των κτηνιατρικών υπηρεσιών λειτουργεί από την 1η Ιανουαρίου 2025. Μέχρι τότε τα δεδομένα συλλέγονταν από τα μητρώα θεραπείας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Εθνικές πολιτικές και πρωτοβουλίες για την μικροβιακή αντοχή»
«Οι προκλήσεις για την υγεία που αντιμετωπίζουμε σήμερα δεν αφορούν μόνο τους ανθρώπους και τα ζώα. Η πρωτοβουλία «One Health» αναγνωρίζει την πολύπλοκη αλληλεπίδραση μεταξύ της υγείας των ανθρώπων, των ζώων και των φυτών, της ασφάλειας των τροφίμων, της κλιματικής κρίσης και της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. Η εφαρμογή αυτής της προσέγγισης σε διάφορους τομείς είναι το κλειδί για να καταστεί η ΕΕ και τα κράτη μέλη της καλύτερα εξοπλισμένα για την πρόληψη, την πρόβλεψη, την ανίχνευση και την αντιμετώπιση των απειλών για την υγεία. Μπορεί να συμβάλει στον μετριασμό των επιπτώσεων και του κοινωνικού κόστους των απειλών αυτών ή ακόμη και στην πρόληψη της εμφάνισής τους, ενώ παράλληλα συμβάλλει στη μείωση των ανθρώπινων πιέσεων στο περιβάλλον και στη διασφάλιση βασικών κοινωνικών αναγκών, όπως η επισιτιστική ασφάλεια και η πρόσβαση σε καθαρό αέρα και νερό.», », εξηγεί σχετικά η Emer Cook, εκτελεστική διευθύντρια του ΕΜΑ.
Και προσθέτει: «Μια σημαντική πτυχή του One Health είναι η ανάπτυξη της μικροβιακής αντοχής (AMR), η οποία εμφανίζεται όταν οι μικροοργανισμοί αναπτύσσουν αντοχή στα αντιμικροβιακά φάρμακα, καθιστώντας τα λιγότερο αποτελεσματικά. Η AMR αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες απειλές για την υγεία, η οποία εκτιμάται ότι προκαλεί 35.000 ανθρώπινους θανάτους και 1,5 δισεκατομμύρια ευρώ σε δαπάνες υγειονομικής περίθαλψης και απώλειες παραγωγικότητας στην ΕΕ κάθε χρόνο. Ο ΕΜΑ διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στην παγκόσμια αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής και, προς υποστήριξη της προσέγγισης «Μία υγεία», προωθεί τη στενή συνεργασία μεταξύ του ανθρώπινου και του κτηνιατρικού τομέα. Στόχος είναι να διατηρηθεί η δυνατότητα αποτελεσματικής θεραπείας των λοιμώξεων στον άνθρωπο και στα ζώα»
Δεδομένα σχετικά με τις πωλήσεις
Οι πωλήσεις αντιβιοτικών για ζώα παραγωγής τροφίμων αντιστοιχούσαν στο 98% των συνολικών πωλήσεων κτηνιατρικών φαρμάκων που περιέχουν ουσίες με αντιβιοτική δράση στην ΕΕ. Η κατηγορία αντιμικροβιακών φαρμάκων με τις υψηλότερες πωλήσεις για ζώα παραγωγής τροφίμων ήταν οι πενικιλλίνες, ακολουθούμενες από τις τετρακυκλίνες και τις σουλφοναμίδες. Σύμφωνα με την κατηγοριοποίηση AMEG των αντιβιοτικών για χρήση σε ζώα για συνετή και υπεύθυνη χρήση, η οποία αναπτύχθηκε από την ειδική ομάδα εμπειρογνωμόνων του ΕΜΑ, περίπου το 65% των συνολικών πωλήσεων στην ΕΕ για τα ζώα παραγωγής τροφίμων αντιστοιχούσε σε ουσίες που ανήκουν στην κατηγορία D (οι οποίες πρέπει να χρησιμοποιούνται ως θεραπείες πρώτης γραμμής, όποτε είναι δυνατόν), το 29% αντιστοιχούσε στην κατηγορία Γ (που θα πρέπει να εξετάζονται μόνο όταν δεν υπάρχουν αντιβιοτικά της κατηγορίας Δ που θα μπορούσαν να είναι κλινικά αποτελεσματικά), και το 6% αντιστοιχούσε στην κατηγορία Β (που είναι εξαιρετικά σημαντικές στην ανθρώπινη ιατρική αλλά η χρήση τους στα ζώα θα πρέπει να περιορίζεται για να μετριάζεται ο κίνδυνος για τη δημόσια υγεία).
Δεδομένα σχετικά με τη χρήση
Τα δεδομένα σχετικά με τη χρήση συλλέχθηκαν για τέσσερα κύρια είδη ζώων που παράγουν τρόφιμα το 2023: βοοειδή, χοίροι, κοτόπουλα και γαλοπούλες. Οι κτηνίατροι διαδραμάτισαν βασικό ρόλο στη συλλογή δεδομένων, καθώς επιλέχθηκαν ως οι μοναδικοί πάροχοι δεδομένων από 16 χώρες που υπέβαλαν στοιχεία. Οι υπόλοιπες 13 χώρες αναφοράς χρησιμοποίησαν άλλους παρόχους δεδομένων εκτός από τους κτηνιάτρους, συμπεριλαμβανομένων φαρμακείων, εργοστασίων παραγωγής ζωοτροφών, γεωργών ή εκτροφέων και λιανοπωλητών.
Αυτή είναι η πρώτη φορά που συλλέγονται δεδομένα σχετικά με τη χρήση σε ολόκληρη την ΕΕ. Πολλές χώρες βρίσκονται ακόμη στη διαδικασία δημιουργίας ή βελτίωσης των συστημάτων συλλογής δεδομένων για τη χρήση αντιμικροβιακών ουσιών. Ως εκ τούτου, τα κοινά δεδομένα για το 2023 δεν ήταν αρκετά πλήρη και ακριβή ώστε να αρχίσουν να αναφέρονται ποσοτικές πληροφορίες. Τα κράτη μέλη έχουν δεσμευτεί να ενοποιήσουν τα συστήματα συλλογής δεδομένων για τη χρήση, με στόχο την αύξηση της ακρίβειας και της κάλυψης.
