Το υπουργείο Υγείας υλοποιεί δωρεάν δύο νέα προγράμματα πρόληψης που εντάσσονται στο πλαίσιο του προγράμματος ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ. Πρόκειται για το πρόγραμμα για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας ενηλίκων και το πρόγραμμα για την αντιμετώπιση της νεφρικής δυσλειτουργίας.

Το πρόγραμμα για την παχυσαρκία αφορά περίπου 30 χιλιάδες ανθρώπους που πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια. Μέχρι σήμερα πάνω από 4.000 πολίτες έχουν ήδη λάβει δωρεάν ιατρική φροντίδα και 2.000 έχουν λάβει δωρεάν φαρμακευτική αγωγή.

Αναφορικά με το νέο Πρόγραμμα Πρόληψης για τη Νεφρική Δυσλειτουργία ξεκίνησε ήδη και αφορά 1,5 εκατ. πολίτες.

Για τα δύο νέα πρόγραμμα που περιλαμβάνονται στο Εθνικό Πρόγραμμα για την Πρόληψη και την Αντιμετώπιση του Καρδιαγγειακού Κινδύνου, προβαίνει σήμερα σε ανακοινώσεις η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη.

Οι πολίτες έχουν αγκαλιάσει το πρόγραμμα

Εντυπωσιακά υψηλή είναι η αποδοχή του προγράμματος «Προλαμβάνω» από τους πολίτες όπως προκύπτει από έρευνα που διενεργήθηκε τον Ιανουάριο του 2026 από την ερευνητική ομάδα στο Ινστιτούτο Πολιτικής Υγείας.

Ο επικεφαλής της έρευνας καθηγητής Πολιτικής Υγείας, κοσμήτορας της Σχολής Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Κυριάκος Σουλιώτης, αποκαλύπτοντας τα ευρήματα της σε συνέντευξη του στο ΑΠΕ -ΜΠΕ τονίζει ότι « το πρόγραμμα έλαβε μία από τις υψηλότερες βαθμολογίες ανάμεσα στις μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών στον τομέα της υγείας, ενώ το 90% του πληθυσμού περίπου, το κρίνουν απαραίτητο και ωφέλιμο για τους πολίτες».

Η ανταπόκριση είναι μεγάλη σε όλα τα προγράμματα, με το συνολικό ποσοστό συμμετοχής να υπερβαίνει το 50% των δικαιούχων αναφέρει ο Κυριάκος Σουλιώτης, επισημαίνοντας πως «Επειδή τα προγράμματα δεν ξεκίνησαν ταυτόχρονα και δεδομένου ότι ο πληθυσμός-στόχος διαφέρει, οι απόλυτοι αριθμοί είναι σχετικοί».

Σε ερώτηση για το αν έχουν καταγραφεί τάσεις για μείωση νοσηρότητας, νοσηλειών και θνησιμότητας, απάντησε πως ακόμα είναι νωρίς για τέτοιες πληροφορίες αλλά η βιβλιογραφία και τα δεδομένα από άλλες χώρες επιβεβαιώνουν την θετική επίδραση τέτοιων προγραμμάτων και στους τρεις αυτούς δείκτες.

Τα οφέλη σε οικονομία και υγεία

«Αναφέρω ενδεικτικά μία πρόσφατη μελέτη στις ΗΠΑ, από την οποία προέκυψε ότι οι προληπτικοί έλεγχοι για καρκίνο μαστού, παχέος εντέρου, τραχήλου μήτρας και πνεύμονα έχουν ήδη προσφέρει επιπλέον 12,2 - 16,2 εκατομμύρια έτη ζωής. Και αυτά χωρίς καθολική συμμετοχή του πληθυσμού-στόχου στα αντίστοιχα προγράμματα», επισημαίνει.

Σύμφωνα με τις τελευταίες ανακοινώσεις του Υπουργείου Υγείας, περισσότερα από 120.000 άτομα έχουν εντοπιστεί έγκαιρα με ευρήματα λόγω της συμμετοχής τους στο πρόγραμμα. Αυτό σημαίνει ότι οι συγκεκριμένοι συμπολίτες μας οδηγήθηκαν σε περαιτέρω έλεγχο και, ανάλογα με τα αποτελέσματα αυτού, ακολούθησαν κάποιο θεραπευτικό πλάνο , εξηγεί.

Αν και δεν έχει ακόμα υπολογιστεί ο οικονομικός αντίκτυπος των προγραμμάτων, αν λάβουμε υπόψη την αντίστοιχη εμπειρία άλλων χωρών μπορούμε με βεβαιότητα να υποστηρίξουμε ότι το πρόσημο θα είναι θετικό, εκτιμά ο καθηγητής,

«Είναι γνωστό και επιβεβαιωμένο ότι τα συστηματικά και στοχευμένα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου είναι αποδοτικά σε σχέση με τη μη διενέργειά τους. Για παράδειγμα, στην Ευρώπη έχει υπολογιστεί ότι η διενέργεια μαστογραφίας ανά δύο χρόνια σε γυναίκες 50-69 ετών προκαλεί ένα κόστος της τάξης των 3.000-8.000Euro ανά Ποιοτικώς Σταθμισμένο Έτος Ζωής, (QALY), το οποίο καθιστά το πρόγραμμα εξόχως αποδοτικό.. Το ζήτημα με την πρόληψη είναι ότι αποτελεί μια επένδυση για την υγεία και το σύστημα υγείας, η οποία όμως απαιτεί μια εμπροσθοβαρή χρηματοδότηση, τη στιγμή που τα οφέλη είναι, τουλάχιστον, μεσοπρόθεσμα. Για τον λόγο αυτό , η πρόληψη δεν ήταν τόσο δημοφιλής σε πολιτικούς όρους καθώς απαιτούσε χρηματοδότηση στην αρχή της ενώ η όποια πολιτική της κεφαλαιοποίηση δεν ήταν άμεση. Έτσι, για πολλά χρόνια δεν αποτέλεσε προτεραιότητα της πολιτικής υγείας παρά το γεγονός ότι η κοινωνία είχε αναγνωρίσει την αξία της. Θα λέγαμε λοιπόν ότι, όσον αφορά την πρόληψη, η κοινωνία προηγήθηκε του πολιτικού μας συστήματος γι' αυτό και η οργανωμένη αυτή προσπάθεια του κράτους τυγχάνει ευρείας αποδοχής από τους πολίτες»

Από ουραγοί πρωτοπόροι

Το πρώτο στοίχημα που κλήθηκε να αντιμετωπίσει το πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου είναι αυτό της συμμετοχής τονίζει ο καθηγητής και αναφέρεται σε στοιχεία του Υπουργείου Υγείας, σύμφωνα με τα οποία «πάνω από 5εκατομμύρια πολίτες έχουν ήδη επωφεληθεί από το πρόγραμμα, με την τάση να είναι αυξητική. Αυτό και μόνο αποτελεί μία επιτυχία του προγράμματος» εξηγεί.

Όλα αυτά βέβαια έγιναν πράξη όταν η Πολιτεία αποφάσισε να ασχοληθεί με ένα ζήτημα που επί χρόνια ήταν στην άκρη: την πρόληψη.

Είναι δεδομένο ότι οι επιδόσεις μας σε αυτόν τον τομέα δεν ήταν οι αναμενόμενες εδώ και χρόνια , σύμφωνα με τον κύριο Σουλιώτη που δίνει την εξήγηση πως «ενδεχομένως η πρόληψη αντιμετωπιζόταν ως «πολυτέλεια» και σειρά ετών καθώς ήταν συνδεδεμένη με τη μεταρρύθμιση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, πεδίο στο οποίο επίσης έχουμε υστέρηση σε σχέση με τις άλλες χώρες».

Πως όμως φτάσαμε από ουραγοί να γινόμαστε παράδειγμα προς μίμηση;

Μην ξεχνάμε ότι η χώρα μας βραβεύθηκε πρόσφατα από τα Ηνωμένα Έθνη και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας για το συγκεκριμένο πρόγραμμα, το οποίο όντως αποτελεί πρότυπο για πολλές άλλες χώρες.

«Το «Προλαμβάνω» είναι μία πρωτοβουλία που όχι μόνο είναι άκρως απαραίτητη και ωφέλιμη αλλά και που υλοποιείται χωρίς οικονομικά, διαδικαστικά ή άλλα εμπόδια για τους πολίτες. Το τελευταίο αυτό χαρακτηριστικό είναι πολύ σημαντικό, ιδίως τη στιγμή που, μέχρι πρόσφατα, η στάση των πολιτών απέναντι στην πρόληψη ήταν ανησυχητική με 1 στους 5 να δηλώνουν ότι σπάνια επισκέπτονται έναν γιατρό ή μια υπηρεσία υγείας για προληπτικό έλεγχο υγείας» επισημάνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κος Σουλιώτης.

Η κουλτούρα της πρόληψης

Μία ακόμα στόχευση αυτών των προγραμμάτων είναι η διάδοση μιας κουλτούρας πρόληψης στον πληθυσμό, η οποία με βεβαιότητα θα έχει σημαντικότατη απόδοση σε βάθος χρόνου εκτιμά και καταλήγει:

«Θέλω να ελπίζω ότι βιώνουμε μια μετεξέλιξη από την παραδοσιακή, ξεπερασμένη προσέγγιση που επικεντρώνεται στο να βοηθήσει τους πολίτες να αντιμετωπίσουν την όποια ασθένειά τους, στην διεύρυνση της πολιτικής υγείας με δράσεις και πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στο να κρατήσουν τον πληθυσμό υγιή».