Οι αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1 (GLP-1 receptor agonists), όπως η σεμαγλουτίδη (semaglutide), και τα νεότερα διπλά ινκρετινικά φάρμακα (dual incretin drugs), όπως η τιρζεπατίδη (tirzepatide), έχουν αλλάξει σημαντικά τη θεραπεία της παχυσαρκίας, επιτρέποντας απώλεια 15–20% ή και μεγαλύτερου ποσοστού του σωματικού βάρους. Ωστόσο, αρκετοί εμφανίζουν γαστρεντερικές ανεπιθύμητες ενέργειες, μειωμένη πρόσληψη τροφής, απώλεια μυϊκής μάζας ή επαναπρόσληψη βάρους μετά τη διακοπή της θεραπείας.

«Η μελέτη των Zambrano-Villacres και συνεργατών εξέτασε το πώς η οργανωμένη διατροφική υποστήριξη μπορεί να συμπληρώσει τη φαρμακευτική αγωγή. Οι συγγραφείς προτείνουν ένα πρακτικό πλαίσιο με επίκεντρο τη διατροφή, βασισμένο στα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα και στη συναίνεση ειδικών. Κεντρικό μήνυμα είναι ότι η διατροφή και η φαρμακευτική θεραπεία πρέπει να λειτουργούν συμπληρωματικά, ώστε να βελτιώνεται τόσο η αποτελεσματικότητα όσο και η μακροπρόθεσμη διατήρηση της απώλειας βάρους», επισημαίνει η κυρία Δήμητρα Ευθυμιοπούλου Διαιτολόγος-Διατροφολόγος και συνεχίζει με όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε.

Βασικά ευρήματα

• Τα φάρμακα GLP-1 και τα διπλά ινκρετινικά φάρμακα προκαλούν σημαντική απώλεια βάρους, αλλά η διατήρησή του απαιτεί περισσότερα από τη φαρμακευτική αγωγή.
• Η διατροφική υποστήριξη μπορεί να μειώσει τις γαστρεντερικές ανεπιθύμητες ενέργειες, να διασφαλίσει επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης και υγρών και να περιορίσει την απώλεια μυϊκής μάζας.
• Η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης, η καλή ενυδάτωση, η σταδιακή αύξηση των φυτικών ινών, η τακτική λήψη γευμάτων και η άσκηση με αντιστάσεις αποτελούν βασικά στοιχεία του προτεινόμενου πλαισίου.
• Η υιοθέτηση βιώσιμων διατροφικών συνηθειών είναι απαραίτητη για τη μείωση του κινδύνου επαναπρόσληψης βάρους μετά τη διακοπή της θεραπείας.

Τι βρήκαν οι ερευνητές

Τα φάρμακα GLP-1 αλλάζουν τη θεραπεία της παχυσαρκίας, αλλά η διατροφή παραμένει θεμελιώδης. Οι αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1 και τα νεότερα διπλά ινκρετινικά φάρμακα επιτυγχάνουν απώλεια περίπου 15–20% ή και περισσότερο του αρχικού σωματικού βάρους, αποτελέσματα που μέχρι πρόσφατα επιτυγχάνονταν κυρίως με βαριατρική χειρουργική.

Ωστόσο, η μακροχρόνια επιτυχία δεν εξαρτάται μόνο από το φάρμακο. Πολλοί ασθενείς διακόπτουν τη θεραπεία λόγω ναυτίας, δυσκοιλιότητας, υψηλού κόστους ή δυσκολιών πρόσβασης, ενώ μετά τη διακοπή παρατηρείται συχνά επαναπρόσληψη σημαντικού μέρους του χαμένου βάρους. Για τον λόγο αυτό, η διατροφή πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της θεραπείας από την αρχή και όχι μια προαιρετική παρέμβαση.

Η μειωμένη όρεξη δημιουργεί νέες διατροφικές ανάγκες

Τα φάρμακα μειώνουν την όρεξη, αυξάνουν τον κορεσμό και επιβραδύνουν την κένωση του στομάχου. Αν και αυτό διευκολύνει την απώλεια βάρους, μπορεί να οδηγήσει σε ανεπαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης, υγρών, φυτικών ινών και άλλων θρεπτικών συστατικών, ιδιαίτερα όταν τα γεύματα είναι πολύ μικρά ή παραλείπονται.

Πρέπει να δίνεται έμφαση στην ποιότητα της διατροφής και όχι μόνο στη μείωση των θερμίδων. Συνιστώνται τρόφιμα υψηλής θρεπτικής αξίας, επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης, καλή ενυδάτωση και σταθερό πρόγραμμα γευμάτων.

Η διατροφή μπορεί να βελτιώσει την ανοχή στη θεραπεία

Η ναυτία, οι έμετοι, η δυσκοιλιότητα, το φούσκωμα, η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και ο πρόωρος κορεσμός αποτελούν συχνές αιτίες διακοπής της θεραπείας.

Η μελέτη προτείνει πρακτικές διατροφικές προσαρμογές, όπως μικρότερα και συχνότερα γεύματα, αργή κατανάλωση της τροφής, αποφυγή πολύ μεγάλων ή ιδιαίτερα λιπαρών γευμάτων, επαρκή πρόσληψη υγρών και σταδιακή αύξηση των φυτικών ινών. Οι συγγραφείς διευκρινίζουν ότι οι επίμονες ή σοβαρές ενοχλήσεις απαιτούν ιατρική αξιολόγηση και ότι οι παραπάνω στρατηγικές βασίζονται κυρίως σε επιστημονική τεκμηρίωση και συναίνεση ειδικών και όχι σε άμεσες κλινικές δοκιμές.

Η διατήρηση της μυϊκής μάζας αποτελεί βασικό στόχο

Η απώλεια βάρους συνοδεύεται και από απώλεια άλιπης μάζας, συμπεριλαμβανομένων των μυών. Επειδή τα φάρμακα μειώνουν σημαντικά την όρεξη, αρκετοί ασθενείς ενδέχεται να μην καταναλώνουν αρκετή πρωτεΐνη, αυξάνοντας τον κίνδυνο μεγαλύτερης απώλειας μυϊκής μάζας.

Η μελέτη προτείνει επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης υψηλής βιολογικής αξίας κατανεμημένη μέσα στην ημέρα, σε συνδυασμό με άσκηση αντιστάσεων, ώστε να διατηρούνται η μυϊκή δύναμη και η λειτουργικότητα. Ωστόσο, οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι απαιτούνται εξειδικευμένες κλινικές μελέτες για να καθοριστούν οι βέλτιστες διατροφικές και προπονητικές παρεμβάσεις για άτομα που λαμβάνουν GLP-1.

Περιορισμοί της μελέτης

Η ανασκόπηση δεν παρουσιάζει νέα πειραματικά δεδομένα, αλλά συνθέτει τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία. Πολλές από τις προτεινόμενες διατροφικές στρατηγικές δεν έχουν ακόμη αξιολογηθεί ειδικά σε άτομα που λαμβάνουν αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1 ή διπλά ινκρετινικά φάρμακα. Έτσι, αρκετές συστάσεις βασίζονται σε ευρύτερη έρευνα για την παχυσαρκία, τον θερμιδικό περιορισμό, τη σύσταση σώματος και την άσκηση και όχι σε άμεσες κλινικές δοκιμές σε αυτόν τον πληθυσμό.

Μύθος ή πραγματικότητα;

• Μύθος: Τα φάρμακα για την απώλεια βάρους αρκούν από μόνα τους για να εξασφαλίσουν μακροχρόνια επιτυχία.
• Πραγματικότητα: Οι αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1 και τα διπλά ινκρετινικά φάρμακα είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά, όμως η οργανωμένη διατροφική υποστήριξη, η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης και υγρών, η αντιμετώπιση των γαστρεντερικών συμπτωμάτων, η άσκηση με αντιστάσεις και η υιοθέτηση υγιεινών διατροφικών συνηθειών μπορούν να ενισχύσουν τα οφέλη της θεραπείας και να συμβάλουν στη διατήρηση της απώλειας βάρους.

Τι μπορείτε να εφαρμόσετε άμεσα

Με βάση τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, μπορείτε να:

• Επιλέγετε θρεπτικά τρόφιμα πλούσια σε πρωτεΐνη, ιδιαίτερα όταν η όρεξή σας είναι μειωμένη.
• Προτιμάτε μικρότερα γεύματα εάν εμφανίζετε ναυτία ή άλλα γαστρεντερικά συμπτώματα.
• Διατηρείτε επαρκή ενυδάτωση.
• Αυξάνετε σταδιακά την πρόσληψη φυτικών ινών, εφόσον είναι καλά ανεκτές.
• Συνδυάζετε, όταν είναι εφικτό, την απώλεια βάρους με άσκηση αντιστάσεων.
• Συνεργάζεστε με επαγγελματίες υγείας για την ανάπτυξη βιώσιμων διατροφικών συνηθειών που θα υποστηρίξουν και τη μακροχρόνια διατήρηση του βάρους.

«Οι αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1 και τα διπλής δράσης ινκρετινικά φάρμακα έχουν μεταμορφώσει τη θεραπεία της παχυσαρκίας, επιτρέποντας επίπεδα απώλειας βάρους που μέχρι πρόσφατα ήταν δύσκολο να επιτευχθούν χωρίς βαριατρική χειρουργική επέμβαση. Ωστόσο, η φαρμακευτική αγωγή από μόνη της δεν αρκεί για να εξασφαλίσει τα καλύτερα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Η καταστολή της όρεξης, οι γαστρεντερικές ανεπιθύμητες ενέργειες, η μειωμένη πρόσληψη τροφής και ο κίνδυνος απώλειας μυϊκής μάζας ή επαναπρόσληψης βάρους καθιστούν απαραίτητη την οργανωμένη διατροφική υποστήριξη. Η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης και υγρών, η σταδιακή αύξηση των φυτικών ινών, η προσαρμογή της διατροφής στα συμπτώματα και η άσκηση με αντιστάσεις αποτελούν βασικά στοιχεία του προτεινόμενου πλαισίου. Μελλοντικές μελέτες θα δείξουν ποιες διατροφικές παρεμβάσεις προσφέρουν το μεγαλύτερο πρόσθετο όφελος όταν συνδυάζονται με αυτές τις ολοένα σημαντικότερες θεραπείες για την παχυσαρκία», καταλήγει η κυρία Ευθυμιοπούλου.