Για εκατομμύρια γυναίκες, τα συνδυασμένα ορμονικά αντισυλληπτικά αποτελούν μέρος της ρουτίνας τους, προσφέροντας μια βολική και αποτελεσματική επιλογή για την πρόληψη της εγκυμοσύνης και τη ρύθμιση του εμμηνορροϊκού κύκλου.
Ωστόσο, νέα ερευνητικά συμπεράσματα έρχονται να διαταράξουν την καλορυθμισμένη αυτή ρουτίνα με τον αυξημένο παράγοντα για εγκεφαλικά επεισόδια!
Σύμφωνα με πρόσφατα ευρήματα που παρουσιάστηκαν στο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Οργάνωσης για το Εγκεφαλικό Επεισόδιο, τα συνδυασμένα ορμονικά αντισυλληπτικά (που περιέχουν οιστρογόνα και προγεσταγόνα) μπορεί να αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης κρυπτογενούς εγκεφαλικού επεισοδίου στις γυναίκες. Πρόκειται για έναν ξαφνικό και σοβαρό τύπο εγκεφαλικού επεισοδίου που εμφανίζεται χωρίς προφανή αιτία.
Παραδόξως, στους νεότερους ενήλικες – ιδίως στις γυναίκες – τα κρυπτογενή εγκεφαλικά επεισόδια αποτελούν περίπου το 40% του συνόλου των εγκεφαλικών επεισοδίων. Αυτό υποδηλώνει ότι ενδέχεται να υπάρχουν παράγοντες που σχετίζονται με το φύλο και συμβάλλουν σε αυτόν τον κίνδυνο, όπως η χρήση ορμονικών αντισυλληπτικών. Τα πρόσφατα ευρήματα που παρουσιάστηκαν ενισχύουν αυτή τη θεωρία.
Στη φετινή διάσκεψη, οι ερευνητές παρουσίασαν τα ευρήματα της μελέτης Secreto. Πρόκειται για μια διεθνή έρευνα που διεξήχθη σχετικά με τις αιτίες των ανεξήγητων εγκεφαλικών επεισοδίων σε νέους ηλικίας 18 έως 49 ετών. Στη μελέτη συμμετείχαν 608 ασθενείς με κρυπτογενή ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο από 13 διαφορετικές ευρωπαϊκές χώρες.
Μία από τις πιο εντυπωσιακές ανακαλύψεις τους ήταν ότι οι γυναίκες που χρησιμοποιούσαν συνδυασμένα από του στόματος αντισυλληπτικά είχαν τρεις φορές περισσότερες πιθανότητες να υποστούν κρυπτογενή εγκεφαλικό επεισόδιο σε σύγκριση με τις γυναίκες που δεν τα χρησιμοποιούσαν. Αυτά τα αποτελέσματα παρέμειναν αμετάβλητα, ακόμη και μετά την προσαρμογή των ερευνητών για άλλους παράγοντες που ενδέχεται να συνέβαλαν στον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου (όπως η παχυσαρκία και το ιστορικό ημικ
Είναι καλά τεκμηριωμένο ότι τα ορμονικά αντισυλληπτικά, τα οποία περιέχουν οιστρογόνα και προγεστερόνη, συνοδεύονται από ένα μικρό, αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών προβλημάτων υγείας, συμπεριλαμβανομένου του εγκεφαλικού επεισοδίου – ιδίως του ισχαιμικού εγκεφαλικού επεισοδίου, το οποίο συμβαίνει όταν η ροή του αίματος προς ένα μέρος του εγκεφάλου εμποδίζεται.
Ωστόσο, μια μελέτη που δημοσιεύθηκε νωρίτερα φέτος, στην οποία παρακολουθήθηκαν πάνω από δύο εκατομμύρια γυναίκες, διαπίστωσε ότι τα συνδυασμένα ορμονικά αντισυλληπτικά – συμπεριλαμβανομένων των χαπιών, των ενδομήριων σπειραμάτων (IUD), των επιθεμάτων και των κολπικών δακτυλίων, τα οποία περιέχουν όλα συνθετικά οιστρογόνα και προγεσταγόνα – συνδέονταν με υψηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου και καρδιακής προσβολής. Ο κολπικός δακτύλιος αύξησε τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου κατά 2,4 φορές και τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής κατά 3,8 φορές. Το αντισυλληπτικό έμπλαστρο βρέθηκε ότι αυξάνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου σχεδόν 3,5 φορές.
Είναι ενδιαφέρον ότι εξέτασαν επίσης ένα αντισυλληπτικό που περιέχει μόνο προγεστερόνη (το IUD) και διαπίστωσαν ότι δεν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος καρδιακής προσβολής ή εγκεφαλικού επεισοδίου.
Και τα δύο αυτά πρόσφατα ευρήματα υποδηλώνουν ότι τα οιστρογόνα μπορεί να είναι ο κύριος παράγοντας που αυξάνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου. Αν και ο απόλυτος κίνδυνος παραμένει χαμηλός – δηλαδή λιγότερες από 40 στις 100.000 γυναίκες που χρησιμοποιούν συνδυασμένα ορμονικά αντισυλληπτικά θα υποστούν εγκεφαλικό επεισόδιο– ο αντίκτυπος σε επίπεδο πληθυσμού είναι σημαντικός, λαμβάνοντας υπόψη τον αριθμό των γυναικών σε όλο τον κόσμο που χρησιμοποιούν συνδυασμένα ορμονικά αντισυλληπτικά.
Οιστρογόνα και κίνδυνος εγκεφαλικού επεισοδίου
Ποιος είναι όμως ο μηχανισμός; Όπως εξηγεί η συνδυασμένα ορμονικά αντισυλληπτικά περιέχουν συνθετικές εκδοχές των ορμονών οιστρογόνου (συνήθως αιθινυλοιστραδιόλη) και προγεστίνης (η συνθετική εκδοχή της προγεσταγόνου).
Το φυσικό οιστρογόνο στον οργανισμό παίζει ρόλο στην προώθηση της πήξης του αίματος, η οποία είναι σημαντική για την επούλωση των πληγών και την πρόληψη της υπερβολικής αιμορραγίας.
Ωστόσο, το συνθετικό οιστρογόνο στα αντισυλληπτικά είναι πιο ισχυρό και χορηγείται σε υψηλότερες, σταθερές δόσεις. Διεγείρει το ήπαρ να παράγει επιπλέον πρωτεΐνες πήξης και μειώνει τα φυσικά αντιπηκτικά, μετατοπίζοντας την ισορροπία προς την ευκολότερη δημιουργία θρόμβων. Αυτό το φαινόμενο, αν και βοηθά στη διακοπή της αιμορραγίας, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο ανώμαλων θρόμβων αίματος που μπορούν να οδηγήσουν σε καταστάσεις όπως το εγκεφαλικό επεισόδιο. Ο κίνδυνος αυτός μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερος για άτομα που καπνίζουν, πάσχουν από ημικρανίες ή έχουν γενετική προδιάθεση για θρόμβωση.
Εάν σχηματιστεί θρόμβος σε αρτηρία που τροφοδοτεί τον εγκέφαλο ή αποσπαστεί και ταξιδέψει μέσω της κυκλοφορίας του αίματος προς τον εγκέφαλο, αυτό μπορεί να εμποδίσει τη ροή του αίματος, προκαλώντας αυτό που είναι γνωστό ως ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο. Αυτός είναι ο πιο συνηθισμένος τύπος εγκεφαλικού επεισοδίου. Θρόμβοι μπορούν επίσης να σχηματιστούν σε βαθιές φλέβες (όπως αυτές στα πόδια ή γύρω από τα όργανα).
Εκτός από την πήξη, τα οιστρογόνα μπορεί επίσης να αυξήσουν ελαφρώς την αρτηριακή πίεση και να επηρεάσουν τη συμπεριφορά των αιμοφόρων αγγείων με την πάροδο του χρόνου, γεγονός που μπορεί να αυξήσει περαιτέρω τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.
Οι επιδράσεις των οιστρογόνων στην πήξη μπορεί να εξηγούν εν μέρει γιατί τα πρόσφατα ευρήματα της διάσκεψης έδειξαν μια σχέση μεταξύ της συνδυασμένης χρήσης αντισυλληπτικών και του κινδύνου κρυπτογενούς εγκεφαλικού επεισοδίου. Το κρυπτογενές εγκεφαλικό επεισόδιο δεν έχει προφανή αιτία, αλλά συνδέεται όλο και περισσότερο με λεπτούς, κρυφούς παράγοντες κινδύνου, όπως η ορμονική πήξη.
Καταλήγοντας , η Pigott στο σχετικό άρθρο της στο The Conversation τονίζει ότι "καμία μέθοδος αντισύλληψης δεν είναι τέλεια. Ωστόσο, όταν οι γυναίκες έχουν πλήρη εικόνα, μπορούν να επιλέξουν τη μέθοδο που τους ταιριάζει καλύτερα. Χρειαζόμαστε επίσης περισσότερη έρευνα που να αντικατοπτρίζει την ποικιλομορφία και την πολυπλοκότητα του γυναικείου σώματος, όχι μόνο για να βελτιώσουμε την ασφάλεια, αλλά και για να διευρύνουμε τις επιλογές και να ενισχύσουμε τη δυνατότητα λήψης αποφάσεων."
