Πώς επιδρά όμως ο εμμηνορροϊκός κύκλος στο σώμα μιας γυναίκας; Μια από τις παρομοιώσεις που συχνά χρησιμοποιούν οι ειδικοί για να περιγράψουν τον πολύπλοκο εμμηνορροϊκό κύκλο που συνήθως διαρκεί 28 ημέρες, είναι αυτή του «καταρράκτη» βιοχημικών εναλλαγών.
Βασικές ορμόνες όπως τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη, αυξάνονται ή μειώνονται καθώς το σώμα περνάει από τέσσερις διαδοχικές φάσεις, ξεκινώντας από την ωρίμανση και την απελευθέρωση ενός ωαρίου (ωορρηξία), την προετοιμασία για πιθανή κύηση και την επανεκκίνηση του κύκλου εάν τελικά το ωάριο δεν γονιμοποιηθεί.
Οι διακυμάνσεις των γυναικείων ορμονών έχουν μεταξύ άλλων επίδραση σε δείκτες φλεγμονής, σε θέματα μεταβολισμού, αλλά και στην κατάσταση των μυών, λειτουργίες που μπορεί να έχουν αντίκτυπο και στην αθλητική απόδοση.
Για παράδειγμα, ο δείκτης φλεγμονής μειώνεται όταν το σώμα πλησιάζει στην ωορρηξία για να αυξηθεί στην συνέχεια και εν τέλει να κορυφωθεί κατά την διάρκεια της εμμήνου ρύσεως.
Αυτό το ανώτατο σημείο, λένε οι ειδικοί, συμπίπτει χρονικά με τη χαμηλότερη αντιληπτή απόδοση πολλών αθλητριών.
Εμμηνορροϊκός κύκλος και συμπτώματα
Κατά την διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου, οι γυναίκες συχνά βιώνουν συμπτώματα όπως πόνο, κράμπες, αδυναμία και διαταραχές ύπνου ή όρεξης.
Για παράδειγμα, σε έρευνα που διεξήχθη σε κορυφαίες παίκτριες ποδοσφαίρου, διαπιστώθηκε ότι πάνω από το 87% των αθλητριών βίωσαν μειωμένη ενέργεια και αυξημένη κόπωση κατά την διάρκεια της περιόδου τους, ενώ πάνω από το 66% θεώρησε ότι επηρεάζονται και μεταβλητές όπως τα αντανακλαστικά τους αλλά και ο χρόνος που χρειάζονται να αναρρώσουν σε περίπτωση ασθένειας ή τραυματισμού.
Κατά προσέγγιση λένε οι μελετητές, μια επαγγελματίας αθλήτρια ποδοσφαίρου έχει περίπου 21 χρόνια καριέρας και με δεδομένο ότι θα βιώσει περίπου 250 εμμηνορροϊκούς κύκλους αυτό το διάστημα, η συνολική της απόδοση τελικά μπορεί να επηρεαστεί δυσμενώς.
Και οι παρατηρήσεις αυτές δεν αφορούν μόνο σε όσες γυναίκες ασχολούνται με το ποδόσφαιρο αλλά περιγράφονται ως γενική τάση και από άλλες αθλήτριες, με πάνω από το 74% να αναφέρει αρνητικές επιπτώσεις κυρίως κατά τις πρώτες ημέρες της εμμήνου ρύσεως.
Αυτό δυνητικά, μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη συμμετοχή στην προπόνηση, να καθυστερήσει την ανάπτυξη δεξιοτήτων, να επηρεάσει αρνητικά τα επίπεδα φυσικής κατάστασης, ακόμη και τις πιθανότητές τους να διακριθούν σε διαγωνιστικό επίπεδο.
Ταυτόχρονα όμως οι ειδικοί σημειώνουν ότι ο εμμηνορροϊκός κύκλος είναι περίπλοκος και τα δεδομένα του μπορεί να διαφέρουν μεταξύ αθλητριών του ίδιου ή και διαφορετικών αθλημάτων.
Κατά συνέπεια, υπάρχει διαφωνία σχετικά με το εάν τελικά επηρεάζεται γενικά η αθλητική απόδοση.
Παράλληλα, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι περισσότερες σχετικές μελέτες μέχρι σήμερα έχουν αποκλείσει γυναίκες που χρησιμοποιούν αντισυλληπτικά χάπια. Αυτός ο αποκλεισμός όμως αφορά σε περίπου 50% των αθλητριών και ποσοστό 28% ειδικά για τις παίκτριες ποδοσφαίρου.
Για τους περισσότερους επιστήμονες, τα αποτελέσματα των ερευνών αποδεικνύουν ότι η έκταση και η σοβαρότητα με τις οποίες ο εμμηνορροϊκός κύκλος επηρεάζει την αθλητική απόδοση είναι μια πολύπλοκη μεταβλητή, που πρέπει να εξετάζεται σε ατομική βάση, για κάθε αθλήτρια ξεχωριστά.
Πως μπορούν να στηριχθούν οι αθλήτριες
Τι μπορεί να γίνει τελικά στο πραγματικό πεδίο; Σύμφωνα με τους ειδικούς, πολύ σημαντικό είναι η κάθε παίκτρια να εξοικειωθεί με τα χαρακτηριστικά τους δικού της κύκλου ώστε να αντιληφθεί πώς αυτός την επηρεάζει και να ζητήσει την συμβουλή του γιατρού ή του προπονητή της αν εντοπίσει κάτι που την προβληματίζει σε σχέση με την απόδοση της. Μια τέτοια αντιμετώπιση μπορεί να είναι χρήσιμη ώστε να γίνονται εγκαίρως αλλαγές στην προπόνηση ή την διατροφή της.
Για παράδειγμα, είναι γνωστό ότι τα οιστρογόνα επηρεάζουν τα επίπεδα σιδήρου στις γυναίκες. Οι τιμές του σιδήρου μπορεί επίσης να επιβαρυνθούν εξαιτίας της απώλειας αίματος κατά τη διάρκεια της περιόδου, ανάλογα με τη βαρύτητα και τη διάρκεια της αιμορραγίας.
Ο σίδηρος διευκολύνει την παραγωγή ενέργειας και τη μεταφορά του οξυγόνου σε όλο το σώμα. Στο ποδόσφαιρο, περίπου το 60% των καλύτερων παικτριών παρουσιάζουν έλλειψη σιδήρου, σε σύγκριση με το αντίστοιχο ποσοστό σε άνδρες ποδοσφαιριστές το οποίο κυμαίνεται λίγο κάτω από 12%. Για έναν παίκτη στη θέση χαφ η έλλειψη σιδήρου μπορεί να μεταφραστεί σε κάλυψη μικρότερης απόστασης και σε χαμηλότερες ταχύτητες, λόγου χάρη.
Αν όμως οι αθλήτριες εκπαιδευτούν στο να ελέγχουν τακτικά τα επίπεδα σιδήρου τους, μπορούν να αντιμετωπίσουν την όποια έλλειψη μέσω διατροφής ή συμπληρωμάτων, διασφαλίζοντας έτσι ότι η αθλητική τους απόδοση δεν θα επηρεαστεί από αυτό.
Εξίσου χρήσιμη είναι η εξατομίκευση της προπόνησης σε περίπτωση που πρέπει να αντιμετωπιστούν σοβαρά προβλήματα λόγω της εμμήνου ρύσεως.
Για αθλητές ομαδικών αθλημάτων, αυτό είναι πραγματικά μια πρόκληση αφού σίγουρα δεν είναι εύκολο να παρακολουθούνται οι εμμηνορροϊκοί κύκλοι περισσότερων των 25 παικτριών ταυτόχρονα και η προπόνηση να προσαρμόζεται σε κάθε μια από εκείνες.
Ωστόσο, για μια αθλήτρια που αναφέρει σοβαρά συμπτώματα κατά τις πρώτες ημέρες της περιόδου της, όπως έντονο πόνο ή αδυναμία, μια προπόνηση μειωμένης έντασης, με πρόσθετες ημέρες αποκατάστασης και διατροφή που υποστηρίζει την αποκατάσταση των επιπέδων σιδήρου, μπορεί να βοηθήσει.
Η προπόνηση και η διατροφή θα πρέπει να είναι ευέλικτες και εξατομικευμένες καθ' όλη τη διάρκεια του κύκλου, συμβουλεύουν οι ειδικοί, προσθέτοντας ότι με αυτή την προσέγγιση οι γυναίκες που αθλούνται μπορούν να μετριάσουν τυχόν επιπτώσεις του εμμηνορροϊκού κύκλου στην απόδοσή τους, έχοντας μεγαλύτερες πιθανότητες να αγγίξουν το μέγιστο των αθλητικών τους δυνατοτήτων.
Πηγή: The Conservation
