Τουλάχιστον 154 εκατομμύρια ζωές έχουν σωθεί παγκοσμίως τις τελευταίες πέντε δεκαετίες -περίπου έξι ζωές ανά λεπτό- χάρη στην εφαρμογή προγραμμάτων εμβολιασμού, ενώ η βρεφική επιβίωση έχει βελτιωθεί κατά περίπου 40%. Τα δεδομένα αυτά ανέδειξαν στο επίκεντρο την αξία της δια βίου ανοσοποίησης ως θεμέλιο της Δημόσιας Υγείας, στην οποία ήταν αφιερωμένη η Συνέντευξη Τύπου που διοργάνωσε ο Πανελλήνιος Σύλλογος Επισκεπτών Υγείας (ΠΣΕΥ/ΝΠΔΔ) με αφορμή την Παγκόσμια Εβδομάδα Εμβολιασμού 2026, με κεντρικό μήνυμα «Εμβολιασμός σε κάθε στάδιο της ζωής. Ενισχύοντας τη Δημόσια Υγεία».

Καλωσορίζοντας τους παρευρισκόμενους, η Πρόεδρος του ΠΣΕΥ, Μαρία Σακουφάκη, υπογράμμισε ότι οι εμβολιασμοί συνιστούν «μία από τις πλέον αποδοτικές, τεκμηριωμένες και καθολικά εφαρμόσιμες παρεμβάσεις πρωτογενούς πρόληψης», με πολυδιάστατη επίδραση στη μείωση της νοσηρότητας, της θνησιμότητας και του φορτίου νόσου. Όπως σημείωσε, η συμβολή των εμβολιασμών εκτείνεται πέραν της ατομικής προστασίας, μέσω της επίτευξης συλλογικής ανοσίας που διακόπτει την αλυσίδα μετάδοσης λοιμωδών νοσημάτων, ενώ η μείωση της επίπτωσης των λοιμώξεων συμβάλλει και στην αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής. Παρά ταύτα, η αυξανόμενη διστακτικότητα έναντι του εμβολιασμού συνιστά, όπως επισήμανε, κρίσιμη πρόκληση για τα συστήματα υγείας.

«Διαχρονική στρατηγική πρόληψης»

Στην ίδια κατεύθυνση, η Γενική Γραμματέας του ΠΣΕΥ, Δέσποινα Τοπάλη, υπογράμμισε ότι «ο εμβολιασμός δεν είναι μια αποσπασματική ιατρική πράξη, ούτε μια παρέμβαση που αφορά αποκλειστικά την παιδική ηλικία· είναι μια διαχρονική στρατηγική πρόληψης» και τόνισε ότι «πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια δια βίου παρέμβαση και να συνοδεύεται από συστηματική ενημέρωση του κοινού», που αφορά το βρέφος, το παιδί, τον έφηβο, τον ενήλικα, την έγκυο, τον ηλικιωμένο και κάθε άτομο που ανήκει σε ομάδα αυξημένου κινδύνου. Όπως σημείωσε η κυρία Τοπάλη, η δια βίου προσέγγιση αφορά τη διατήρηση υψηλής εμβολιαστικής κάλυψης στα παιδιά, αλλά και τη συστηματική θωράκιση των εφήβων, των ενηλίκων, των επαγγελματιών υγείας, των χρονίως πασχόντων, των ανοσοκατεσταλμένων, των εγκύων και των ηλικιωμένων, ενώ σύγχρονες εξελίξεις, όπως η παθητική ανοσοπροφύλαξη για τον RSV στα βρέφη με μονοκλωνικά αντισώματα μακράς δράσης, διευρύνουν τις δυνατότητες προστασίας των πιο ευάλωτων πληθυσμών. Η κυρία Τοπάλη επισήμανε ότι ο δημόσιος διάλογος οφείλει πλέον να συμπεριλαμβάνει τη διεύρυνση του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών με βάση τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα, τονίζοντας ότι «η πρόληψη δεν μπορεί να είναι στατική· πρέπει να εξελίσσεται, να προσαρμόζεται και να διασφαλίζει ισότιμη πρόσβαση σε όλες τις αναγκαίες παρεμβάσεις».

Σταθερή προτεραιότητα

Από πλευράς Πολιτείας, η Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας του Υπουργείου Υγείας, Χριστίνα Μαρία Κράββαρη, επισήμανε ότι η ενίσχυση της εμβολιαστικής κάλυψης παραμένει σταθερή προτεραιότητα και χαρακτήρισε τον εμβολιασμό «θεμελιώδη πυλώνα συλλογικής υγειονομικής ασφάλειας και ουσιαστικό εργαλείο για τη μείωση των ανισοτήτων στην πρόληψη», τονίζοντας την ανάγκη έγκαιρης συμμετοχής, την αξιοποίηση αξιόπιστων δεδομένων και ψηφιακών υποδομών, καθώς και την ενσωμάτωση συμπεριφορικών προσεγγίσεων για την ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών. Συμπληρωματικά, η Προϊσταμένη της Γενικής Διεύθυνσης Δημόσιας Υγείας και Ποιότητας Ζωής του Υπουργείου Υγείας, Φωτεινή Κουλούρη, σημείωσε ότι ο εμβολιασμός αποτελεί «θεμελιώδη πυλώνα πρόληψης και κρίσιμο εργαλείο προστασίας της υγείας σε όλη τη διάρκεια της ζωής», και ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο των Επισκεπτών Υγείας στη διασύνδεση του συστήματος υγείας με την κοινότητα, την ανάγκη ενίσχυσης του εμβολιασμού σε ενήλικες και ομάδες υψηλού κινδύνου, την αξιοποίηση των ψηφιακών μητρώων και τη σημασία της ισότιμης πρόσβασης και της τεκμηριωμένης ενημέρωσης.

Από την επιστημονική κοινότητα, ο Καθηγητής Παιδιατρικής – Λοιμωξιολογίας Νικόλαος Σπυρίδης χαρακτήρισε την εφεύρεση των εμβολίων «μία από τις κορυφαίες εξελίξεις στην ιατρική επιστήμη και τον λόγο για τον οποίο εκατομμύρια ζωές σώζονται κάθε χρόνο», υπενθυμίζοντας ότι από τη γρίπη και την πολιομυελίτιδα έως την ιλαρά και την πανδημία της COVID-19 η βασική παρέμβαση που οδήγησε σε μείωση της θνητότητας ήταν η εφαρμογή εκτεταμένων εμβολιαστικών προγραμμάτων, και τονίζοντας ότι «τα εμβόλια είναι ασφαλή και αποτελεσματικά και αυτό το μήνυμα πρέπει να διαδοθεί από την επιστημονική κοινότητα χωρίς περιστροφές».

Η αξία της δια βίου ανοσοποίησης

Συμπληρωματικά, ο Αναπληρωτής Καθηγητής Υγιεινής και Επιδημιολογίας Γκίκας Μαγιορκίνης εστίασε στην αξία της δια βίου ανοσοποίησης και στη σημασία της θωράκισης των ενηλίκων απέναντι σε μεταδοτικά νοσήματα, ιδιαίτερα για όσους ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου, επισημαίνοντας ότι η καθυστερημένη εμβολιαστική κάλυψη δημιουργεί θύλακες ευπαθών ατόμων, ευνοεί την επανακυκλοφορία λοιμογόνων παραγόντων και αυξάνει τον κίνδυνο επιδημικών εξάρσεων.

Τη διάσταση των ασθενών στη συζήτηση εισήγαγε η Πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, Μέμη Τσεκούρα, τονίζοντας ότι «ο εμβολιασμός αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα και βασική προϋπόθεση προστασίας της υγείας, ιδιαίτερα για τα άτομα που ζουν με χρόνια νοσήματα», και ότι η πρόσβαση οφείλει να είναι καθολική, έγκαιρη και χωρίς πρακτικά εμπόδια. Σε ένα περιβάλλον όπου η παραπληροφόρηση εξακολουθεί να λειτουργεί αποτρεπτικά ακόμη και για πολίτες υψηλού κινδύνου, η κυρία Τσεκούρα χαρακτήρισε καθοριστικό τον ρόλο των Επισκεπτών Υγείας, καθώς «η συστηματική παρουσία τους στην κοινότητα, η άμεση επαφή με τον πολίτη και η δυνατότητα προσαρμογής της ενημέρωσης στις ανάγκες κάθε ομάδας ενισχύουν την κατανόηση και υποστηρίζουν ουσιαστικά την πρόληψη».

Πολυεπίπεδη στρατηγική

Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Επισκεπτών Υγείας παρουσίασε, μέσω των εκπροσώπων του, την πολυεπίπεδη στρατηγική που ανέπτυξε το τελευταίο έτος για την προαγωγή του εμβολιασμού, η οποία περιλαμβάνει τη διοργάνωση έξι Ακαδημιών Προαγωγής Εμβολιασμού σε Αθήνα, Πάτρα, Θεσσαλονίκη, Λάρισα, Ηράκλειο και Ιωάννινα, εξειδικευμένα webinars για τις αναπνευστικές λοιμώξεις, τη συνεχιζόμενη Πανελλήνια Εκστρατεία για τον HPV, την έκδοση επικαιροποιημένου ενημερωτικού εντύπου και τη διαρκή παρουσία στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, με στόχο τη διαμόρφωση σχέσεων εμπιστοσύνης με τον πολίτη και την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης.

Κοινή συνισταμένη των παρεμβάσεων ήταν ότι, από το βρέφος έως τον ηλικιωμένο, ο εμβολιασμός αποτελεί μια διαρκή επένδυση υγείας και ότι η διασφάλισή του απαιτεί τη στενή συνεργασία Πολιτείας, επαγγελματιών υγείας, επιστημονικών εταιρειών, συλλόγων ασθενών και κοινωνίας των πολιτών, ώστε κάθε πολίτης να γνωρίζει τι χρειάζεται να κάνει, να έχει τη δυνατότητα να το πράξει και να λαμβάνει την απαραίτητη υποστήριξη.