Πρώτη Μαρτίου σήμερα και πολλοί σπεύδουμε να φορέσουμε στο χέρι μας το λεγόμενο Μαρτάκι, για να «μην μας κάψει ο ήλιος της άνοιξης». Σύμφωνα με την παράδοση, οι μητέρες φρόντιζαν να φορούν το βραχιολάκι αυτά στα παιδιά τους για να προστατεύει τα προσωπάκια τους από τον πρώτο ήλιο της Άνοιξης, που είναι ιδιαίτερα βλαβερός.

Είναι όμως ο ήλιος της άνοιξης τόσο πιο επικίνδυνος;

Η ηλιακή ακτινοβολία είναι παρούσα όλο το χρόνο. Αυτό που διαφοροποιείται την άνοιξη είναι ότι ο ήλιος αρχίζει να λάμπει πιο έντονα από τον χειμώνα, οπότε η λαχτάρα μας να βγούμε έξω σε αυτόν- ειδικά η λαχτάρα των παιδιών που απολαμβάνουν πολύ το παιχνίδι σε εξωτερικούς χώρους- και οι θερμοκρασίες που ακόμα δεν γίνονται αισθητές ως ζέστη, επιμηκύνει τον χρόνο έκθεσης του στην ακτινοβολία του και είναι εύκολο να αποκτήσουμε το πρώτο έγκαυμα της σεζόν χωρίς να το καταλάβουμε.

Επίσης, κατά τη διάρκεια του χειμώνα η κάλυψη του δέρματος με ρούχα είναι μεγάλη.Όταν βγαίνουμε λοιπόν στον ανοιξιάτικο ήλιο φορώντας λιγότερα ρούχα, το κατάλευκο δέρμα μας έχει ξεσυνηθίσει την ηλιακή ακτινοβολία, της οποίας η υπεριώδης ακτινοβολία εντείνεται όσο πλησιάζουμε προς το καλοκαίρι.

Την άνοιξη και το καλοκαίρι, η κλίση του άξονα της Γης σημαίνει ότι είμαστε περισσότερο «στραμμένοι» προς τον ήλιο. Αυτό προσφέρει μια πιο απευθείας διαδρομή για την υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου, με αποτέλεσμα να είναι πολύ ισχυρή όταν χτυπάει την επιφάνεια του πλανήτη μας.

Ο ήλιος εκπέμπει τρεις τύπους ακτινοβολίας, αλλά μόνο δύο φτάνουν στην επιφάνεια της Γης - η UVB (η οποία μπορεί να προκαλέσει έγκαυμα στο δέρμα σε υψηλές συγκεντρώσεις) και η UVA (η οποία διεισδύει βαθιά στο δέρμα και καταστρέφει το DNA). Και οι δύο τύποι μπορούν να προκαλέσουν καρκίνο του δέρματος με αρκετή έκθεση χωρίς προστασία, αλλά η UVA είναι η πιο επικίνδυνη και η πιο πιθανή για καρκινογένεση.

- Η UVA διαπερνά το γυαλί και τα σύννεφα, οπότε το δέρμα μπορεί να υποστεί βλάβη από αυτές τις ακτίνες ακόμη και κατά τη διάρκεια μιας συννεφιασμένης ημέρας ή όταν βρίσκεται κανείς μέσα στο σπίτι. Η UVA είναι εξίσου ισχυρή το χειμώνα όσο και τους καλοκαιρινούς μήνες, καθώς και το σούρουπο και την αυγή, και προκαλεί γήρανση.

- Η UVB δεν περνάει μέσα από σύννεφα ή γυαλί και έτσι είναι λιγότερο έντονη όταν ο καιρός δεν είναι ηλιόλουστος.

Οφέλη για την υγεία από το ηλιακό φως

Ωστόσο ο ήλιος έχει και τα καλά του αφού όταν εκτιθέμεθα σε αυτόν με μέτρο βοηθάει κάποιες βασικές λειτουργίες του οργανισμού μας.

- Η ηλιοφάνεια αυξάνει τα επίπεδα της βιταμίνης D, η οποία γίνεται όλο και πιο σημαντική καθώς μεγαλώνουμε. Η βιταμίνη D έχει μια σημαντική λειτουργία ρύθμισης του ανοσοποιητικού συστήματος και είναι επίσης καλή για τα οστά μας αλλά και την επιδερμίδα σε σωστές "δόσεις".

- Η ηλιοφάνεια μειώνει την αρτηριακή πίεση

- Η ηλιοφάνεια κάνει καλό στην ψυχική ευεξία. Αυξάνει την απελευθέρωση της σεροτονίνης στον εγκέφαλο, της ορμόνης της χαράς, που ενισχύει τη διάθεσή σας.

Άτομα που πρέπει να προσέχουν ιδιαίτερα στον ήλιο

- Όλα τα παιδιά και οι νέοι κάτω των 20 ετών

- Άτομα που έχουν οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του δέρματος ή έχουν πάθει οι ίδιοι καρκίνο διατρέχουν άμεσα υψηλότερο κίνδυνο

- Άτομα που έχουν χαμηλότερο ανοσοποιητικό σύστημα είναι χαμηλότερο - συχνά όσοι λαμβάνουν ισχυρή φαρμακευτική αγωγή

Βασικά μέτρα προστασίας

Είναι σημαντικό για όλους να παίρνουν τον ήλιο στα σοβαρά. Από το θερμικό εξάνθημα, το πολύμορφο εξάνθημα εκ φωτός, τις δερματικές βλάβες, τη γήρανση και τις ρυτίδες μέχρι τον καρκίνο του δέρματος, ο ήλιος μπορεί να προκαλέσει πολλά προβλήματα. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε έναν συνδυασμό μέτρων, όπως σκιά, ρούχα και αντηλιακά, για να προστατευτείτε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο από την υπερβολική έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου.

Να περνάτε χρόνο στη σκιά όταν ο ήλιος είναι πιο δυνατός

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τον «Κανόνα της Σκιάς» ως απλό οδηγό για να καθορίσετε αν πρέπει να βρίσκεστε στη σκιά. Εάν η σκιά σας είναι μικρότερη από εσάς, αυτό σημαίνει ότι ο ήλιος βρίσκεται ψηλά στον ουρανό και η ένταση της υπεριώδους ακτινοβολίας είναι ισχυρή. Εάν η σκιά σας είναι ψηλότερη από εσάς, ο ήλιος δεν είναι πολύ ψηλά και η υπεριώδης ακτινοβολία που φτάνει σε εσάς δεν είναι στο ισχυρότερο επίπεδο.

Θα πρέπει επίσης να επιλέγετε προσεκτικά τη δομή της σκιάς σας, καθώς η ποσότητα της σκιάς που προσφέρεται ποικίλλει. Ένα δέντρο με πυκνό φύλλωμα θα σας προστατεύσει πολύ καλύτερα από μια ομπρέλα. Πολλές κατασκευές σκίασης απλώς φιλτράρουν παρά εμποδίζουν την υπεριώδη ακτινοβολία.

Καλυφθείτε με ρούχα, καπέλα και γυαλιά ηλίου

Τα κατάλληλα ρούχα μπορούν να σας προσφέρουν προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία. Προσπαθήστε να επιλέγετε σκουρόχρωμα ρούχα, κατασκευασμένα από συνθετικά υφάσματα που έχουν στενή πλέξη ή είναι πλεκτά, καθώς αυτά προσφέρουν την καλύτερη προστασία. Ορισμένα υφάσματα όταν βραχούν μπορεί να χάσουν έως και το ήμισυ της προστασίας τους.

Τα καπέλα με φαρδύ γείσο προσφέρουν προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία σε όλο το πρόσωπο και το κεφάλι σας. Τα καπέλα προστατεύουν μόνο τη μύτη και το μέτωπό σας.

Είναι καλύτερο να αγοράζετε γυαλιά ηλίου που εμποδίζουν το 100% των ακτίνων UVA και UVB και να βεβαιώνεστε ότι εφαρμόζουν καλά.

Χρησιμοποιήστε αντηλιακό

Το αντηλιακό πρέπει να εφαρμόζεται ομοιόμορφα, παχύρρευστα και τακτικά για να είναι αποτελεσματικό. Μόνο για το πρόσωπο και τα χέρια σας χρειάζεστε πιθανώς περίπου δύο κουταλάκια του γλυκού αντηλιακή κρέμα και για όλο το σώμα σας θα χρειαστείτε περίπου δύο κουταλιές της σούπας.

Είναι καλύτερο να επιλέξετε ένα αντηλιακό «ευρέος φάσματος» που προστατεύει τόσο από τις ακτίνες UVA όσο και από τις ακτίνες UVB.

Το αντηλιακό δεν προσφέρει πλήρη προστασία, γι' αυτό είναι καλύτερο να το συνδυάζετε με επιλογές σκίασης και ένδυσης.

Προσέξτε ιδιαίτερα τα παιδιά

Τα μωρά και τα παιδιά χρειάζονται επιπλέον προστασία, καθώς το ευαίσθητο δέρμα τους καταστρέφεται εύκολα. Τα μωρά ηλικίας κάτω των έξι μηνών πρέπει να κρατούνται μακριά από το άμεσο ηλιακό φως, ιδίως τις πιο ζεστές ώρες της ημέρας, και να προστατεύονται χρησιμοποιώντας σκιά, ρούχα προστασίας από τον ήλιο και καπέλα.