Ο εγκέφαλος των γυναικών αντιμετωπίζει μεγαλύτερο κίνδυνο να προσβληθεί από Αλτσχάιμερ και σκλήρυνση κατά πλάκας, και οι ερευνητές έχουν ανακαλύψει ότι ένα γονίδιο μπορεί να ευθύνεται για αυτό.

Oι γυναίκες άνω των 60 ετών έχουν διπλάσιες πιθανότητες να αναπτύξουν Αλτσχάιμερ - την πιο κοινή μορφή άνοιας, σύμφωνα με έρευνα για το Αλτσχάιμερ, ενώ σύμφωνα με την MS Society στη Μεγάλη Βρετανία οι γυναίκες έχουν 2,5 φορές περισσότερες πιθανότητες να διαγνωσθούν με σκλήρυνση κατά πλάκας από τους άνδρες.

Ερευνητές του UCLA στην Καλιφόρνια έχουν εντοπίσει ένα χρωμόσωμα που σχετίζεται με το φύλο και ένα γονίδιο που προκαλεί φλεγμονή στον γυναικείο εγκέφαλο - δίνοντας μια εικόνα για το γιατί οι γυναίκες μπορεί να επηρεάζονται δυσανάλογα.

«Είναι από καιρό γνωστό ότι υπάρχουν διαφορές μεταξύ των φύλων στον εγκέφαλο. Αυτές μπορούν να επηρεάσουν τόσο την υγεία όσο και τις νευρολογικές παθήσεις», δήλωσε η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Δρ Rhonda Voskuhl, διευθύντρια του Προγράμματος Σκλήρυνσης κατά Πλάκας στο UCLA Health.

«Η σκλήρυνση κατά πλάκας και η νόσος Αλτσχάιμερ επηρεάζουν τις γυναίκες συχνότερα από τους άνδρες, περίπου δύο έως τρεις φορές πιο συχνά. Επίσης, τα δύο τρίτα των υγιών γυναικών παρουσιάζουν «εγκεφαλική ομίχλη» κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης. Αυτά τα νέα ευρήματα εξηγούν το γιατί και κατευθύνουν προς μια νέα θεραπεία για την αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου», πρόσθεσε.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science Translational Medicine, εξέτασε θηλυκά ποντίκια και χρησιμοποίησε ένα μοντέλο ποντικιών με σκλήρυνση κατά πλάκας. Οι ερευνητές εντόπισαν ένα γονίδιο στο χρωμόσωμα Χ που προκαλεί φλεγμονή στα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος του εγκεφάλου, γνωστά ως μικρογλοία.

Επειδή οι γυναίκες έχουν δύο χρωμοσώματα Χ, σε αντίθεση με μόνο ένα στους άνδρες, δέχονται «διπλή δόση» φλεγμονής, η οποία παίζει σημαντικό ρόλο στη γήρανση, τη νόσο Αλτσχάιμερ και τη σκλήρυνση κατά πλάκας, εξηγούν οι συγγραφείς της μελέτης.

Η φλεγμονή είναι μια φυσική αντίδραση σε βλάβη ή λοίμωξη, αλλά μπορεί επίσης να προκαλέσει βλάβη στον οργανισμό αν διαρκέσει για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Όταν το γονίδιο, γνωστό ως Kdm6a, και η σχετική πρωτεΐνη απενεργοποιήθηκαν, η νόσος που μοιάζει με σκλήρυνση κατά πλάκας βελτιώθηκε.

Το γονίδιο «απενεργοποιήθηκε γενετικά» στα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος του εγκεφάλου από τους ερευνητές, με αποτέλεσμα τα φλεγμονώδη μόρια να εισέλθουν σε κατάσταση ηρεμίας.

Γονίδια και ορμόνες

Η ομάδα χρησιμοποίησε επίσης το φάρμακο μετφορμίνη, το οποίο χρησιμοποιείται για τη θεραπεία του διαβήτη και το οποίο ερευνάνται και για πιθανές αντιγηραντικές ιδιότητες. Χρησιμοποιήθηκε για να «απενεργοποιήσει» την πρωτεΐνη που παράγεται από αυτό το γονίδιο.

Ενώ αυτές οι παρεμβάσεις ήταν σημαντικές στα θηλυκά ποντίκια, η επίδρασή τους ήταν σχεδόν μη ανιχνεύσιμη στα αρσενικά, ανέφεραν οι ερευνητές.

Τα ευρήματα της έρευνας δείχνουν επίσης ότι το γονίδιο αυτό αλλά η σχετική πρωτείνη μπορεί να έχουν επιπτώσεις στην εξήγηση της σύνδεσης με τη διανοητική θολούρα σε υγιείς γυναίκες κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης.

Οι ερευνητές εκτιμά ότι η έλλειψη οιστρογόνων μπορεί να έχει φλεγμονώδεις επιδράσεις.

«Τα χρωμοσώματα και οι ορμόνες που διαφοροποιούνται από φύλο σε φύλο επιτυγχάνουν ισορροπία μέσω της εξέλιξης», δήλωσε η Δρ Voskuhl.

«Υπάρχει μια μεροληψία επιλογής για να γίνει αυτό. Οι γυναίκες έχουν μια ισορροπία μεταξύ της φλεγμονής που προκαλείται από το χρωμόσωμα Χ, η οποία μπορεί να είναι καλή για την καταπολέμηση των λοιμώξεων στις αναπαραγωγικές ηλικίες. Αυτό ελέγχεται από τα οιστρογόνα, τα οποία είναι αντιφλεγμονώδη και νευροπροστατευτικά», πρόσθεσε.

«Καθώς οι γυναίκες γερνούν, η εμμηνόπαυση προκαλεί απώλεια οιστρογόνων, απελευθερώνοντας τις φλεγμονώδεις και νευροεκφυλιστικές επιδράσεις αυτού του χρωμοσώματος Χ, του εγκεφαλικού ανοσοκυττάρου».

Εξήγησε ότι, συνολικά, αυτά τα ευρήματα μπορεί να υποστηρίξουν τη χρήση οιστρογόνων που στοχεύουν στον εγκέφαλο για να διατηρήσουν την ισορροπία και, ως εκ τούτου, να προστατεύσουν τον εγκέφαλο στην εμμηνόπαυση.